Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

138 emaitza abarka bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 laratz.
sense-1
1. (gral.; Volt 69, SP, Urt Gram 26, Ht VocGr 343, Lar, Añ (G), Arch VocGr , Dv, H, VocB ), laratzu (V-ple-arr-arrig-oroz; Lar, Añ (V), H (V)), latsu, latzu, laatz (V, G-azp-to, S; lahatz DBPT), laaz (S), latz (S), labatz (G-to-bet, L-côte, B), labatzu (V-ger), lagatz (G-to, AN-ulz, B), leatz (AN-gip), legatz, lekaratz (AN; Aq 636 (AN)), elaratz (G-goi), elatz (G), elatzu (G-nav). Ref.: A (laratz, laratzu, laatz, labatz, lagatz, lekaratz, elaratz, elatz); A Apend (elaratz); AEF 1924, 16, 50; JMB AEF 1928, 29; Lh (laaz); Giese CasaS 12; Lrq (laatz); Iz Als (elatzuba), Ulz (lagátza), To (laatza); Etxba Eib; Ond Bac (elatzu); CEEN 1969, 143 y 1970, 337; Holmer ApuntV (labatzu); Izeta BHizt2 (labatz).
Llar. " Laratzu Arratian da Orozkon, laratz Bizkai geienean, gelaratz edo elaratz Gipuzkoan esaten dira" A Ezale 1897, 318b. "Llar, cadena de hierro en el hogar" A. " Etxe guztiyak labatza beltza (G-azp)" AEF 1921, 56. " Pazine labatzatik dilinden " Izeta BHizt2. v. gelaratz.
Oreina larrean, bertza laratzean. O Pr 369. Galde sukaldeetako laratzai. AA III 490. Etxian jazoten dirian [...] isilgauzaak, laatzak ezkutau biar [ditu] . fB Ic I 224. Esegi sugateko laratzuban. Astar II 38s. Dirala laratzak / errian diran etxe / guztietan beltzak. It Fab 26. Bat beintzat lagatzian / jarri zan zintzilik. Xe 199. Etxean ikusiten dalako barrua / [...] testigutzat nai leuke artu laratzua. AB Olerk 439. Gatina mail bat labatzain burdina bat. HerVal 158. Elatzean zintzilika dagoan abarka baña igarragoak. Apaol 66. Zelan egoten dan laratzuti beera dingilizka. A BGuzur 156. Labatzetik (laatz, gelatsua) bera zinzilika. Ag G 16 (228 lagatz). Pertza (galdarea) urez beterik latsutik eskegi ta sua ixetu. EEs 1928, 15. Kendu dabe galdaria laratzutik. Kk Ab II 33. Tximiniako labatza / bezin kontzientzi beltza. MendaroTx 99. Sukaldeko labatzean bi edo iru bira eman-erazten diote [ollo edo katuari] . JMB ELG 87. Aberatsa, ifernuko lahatza. Egunaria 27-8-1959 (ap. DRA). Aberatsa, infernuko legatza. And AUzta 40. Sudur zapal, lagatza baño beltzagoa. Anab Aprika 30. Baditut emen laratza eta ler-abar guriak. Ibiñ Virgil 52. Laratzak muturra beltza du. (AN-gip). Inza NaEsZarr 829. Etxeko labatzak jakitten dittu etxeko berri(a)k. (AN-larr). Ib. 559. Asun guziak, lahatzaren gainean idor-arazi eta pipatzeko. Etchebarne 40. Andrak zelan dakik ik / zein obeak dian? / Andra ezagutzen dok / latzuen azpian. FEtxeb 129.
v. tbn. EEs 1917, 55. Or Mi 79. A EY I 41 (G-bet, AN-gip, L, BN-ciz, Sal). TAg Uzt 110. Etxde JJ 28. Laratzu: Akes Ipiñ 29. Lagatz: JAIraz Bizia 82. Uzt Sas 228. Lahatz: EZBB I 95.
azpiadiera-1.1
(Fig.).Cadena.
Egun horietan lahatzari piko bat emana izan da, bai eta azkenian lahatzarekin donadoen lerroa trenkatu eta lau gazte plantako dira lerrotik atheratu. Herr 28-4-1960, 2.
azpiadiera-1.2
(Fig.).Hogar, casa. " Laratzak ezagutuko du nor nolakoa den (AN-araq), la cremallera (es decir, la familia, el hogar) conocerá qué tal es cada uno" A.
Zer dezakean naitasun itsu / batek laratzenganako! / Zer amodio irazekiak / jaioterrirenganako! Otag in FrantzesB II 132. Biek bethitikan laratz bera zuten. Gy 310.
sense-2
2. (H, Lh (S)).
"Petite échelle entre les degrés de laquelle on engage l'orga-haga sur le devant de la charrette" Lh.
sense-3
3. "(B), pieza de hierro en sentido vertical, que sostiene la viga sobre la que se apoya la rueda inferior del molino" A.
sense-4
4. (L ap. Lh ), naatz (Foix).
"Essieu" Foix.
azpisarrera-1
LARATZA BEZAIN SEGUR. "Laratza bezin segür (Sc), laratza bikain segur (R), tan cierto como el llar, positivamente cierto" A.
azpisarrera-2
LARATZA EMAN. "Labatza eman, suspendre la crémaillère: commencer un ménage". Hb GH 1929, 87.
azpisarrera-3
LARATZA MOZTU. "Laratza mozten diat (Sc), desmocho el llar, indicando cuán extraño parece que una persona llegue a un punto, donde es esperado y no va casi nunca" A.
azpisarrera-4
LARATZ-EGUR (laatzegur G-azp ap. JMB AEF 1928, 29). Madera provista de varios orificios a los que se acopla el gancho del llar.
azpisarrera-5
LARATZ-EZPAIN. "Laaz-ezpaiñ (S-saug), crochet de crémaillère" Lh.
azpisarrera-6
LARATZ-GERREN. "Laaz-gerren (S-saug), barre transversale de la crémaillère" Lh.
azpisarrera-7
LARATZ-KAKO. "Larazkako (V-mu), gancho del llar" A. "Laaz-khako (S-saug), crochet de crémaillère" Lh.
azpisarrera-8
LARATZ-LAGUN. "Crémaillon" T-L.
laratz
<< laguntasun 0 / 0 larru >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper