Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3376 emaitza daN bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
anderauren.
etimologikoa
Etim. De and(e)ra- (< and(e)re ) + guren.
sense-1
1. (BN, S, arc. ap. A; H; -rren SP, que cita a O), andereauren, andrauren, andreguren.
Joven dama; dama, señora (principal). "Jeune demoiselle" SP. "Demoiselle noble" H. "Señora principal" A (que sin embargo descompone erróneamente anderauren hots de Oihenart, y deduce de él un supuesto anderau, que traduce "señora"). Cf. Sb-Urq: "Anderauren, elegans, elegante, élégant".
Andra hurenak, etse hutsa betatu. "La mujer principal, la casa vacía hinche". RS 317. Andraurenen etsea, garatzazal. "La casa de la señora de buen recado, acolmada". Ib. 527. Urruneko neskak anderauren hots. Saug 188 (tbn. en O Pr 473). Kulpa gabe andre guren au / izandu zen konzebitua. RomBasc 9s. Haur ederra buru zakarzu, / Edo anderauren begitartea, / Pikot' orbainez net bethea. O Po 17. Hango atea, baratx, iorik, / Morroin bat han-berekorik / Ager zekion, begitartez / Anderauren-gisakorik. O Po (ed. Michel), 239. Minez ago anderaurena eztun sendi neskatoena. O PrASJU 352. Beste gaitzen ahazgarri / Pikarrai dute ezarri / Anderauren modesta / Sensible zen afrontia / Bilaiz gorri ezartia / Pikarrai gorririk / Hain persona onesta. CantS n.º 4187ss. --Yinkoak dizula egun on, andere aurena. / --Bai eta zuri ere, galaia zalduna (Sal). A EY IV 185. Errodrigo, godotar errege azkenak, indarrez goza izan omen zun Kaba anderaurena. Gazt MusIx 66. Andra urenak etxia laujatugiño daroa betatu. (V-ger). EZBB I 34 (el colector intrepreta 'andra zinduak (piñak) etxia tellaturaiño betetan dau').
sense-2
2. (VocBN), anderauen (Urt I 37), andereauren (Dv), andreauren (A, s.v. andreoren), andreoren (Dv A). Camarera, doncella. "Abra, anderáuena, andre-neskatóa , [...] gelária, gelazaña" Urt I 37. "Femme de chambre" VocBN.
Jin zeneko Eleonora zen itzaltü ta khorpitza bi andere aurenek heda zieno estalzen ta nigarrez bustatzen, marrakaz zaudian. Egiat 161. Ehortzetari zen lothü, bi andere aurenek ürgaizten zielarik. Ib. 161. Ene arreba prinzesa / bere anderaurenarekila. Mustafa 79. (ap. DRA) Andereaurena hartürik. Ib. 70 (ap. DRA). Eta berehala jaikirik, Abigail igan zen asto baten gainera, eta bortz neskatxa, haren andreorenak, goan ziren harekin. Dv 1 Sam 25, 42. Erreginak bere Anderaurenari / nungorik nungo zaldun ezkutar hori? / ez da ez hori ez zaldun ez ezkutari / uretako semea da hori. ms. 168 (Bibl. Museo Vasco de Bayona).
sense-3
3. andreoren. "Pucelle" Ht VocGr 410.
sense-4
4. andere-uren. Reina.
Egoako Andere-urena gizaldi onen aurka auzian yaikiko da ta gaitzetsiko du. Ol (ed. 1958)Mt 12, 42 (ed. 1931: Egoako Andrea; Arriand andera bakaldun, Ker erregiña, IBk, IBe erregina).
sense-5
5. anderuren. "Heroína (neol.)" A DBols.
azpisarrera-1
ANDDERAUREN (Forma con palat. expr.).
Andderauren gaixoñi harrek berhala / Ezpata bihotziala. "La pauvre heritière" . Canc. pop. (ap. Lh; cf. andre gazte xarmantak en la versión recogida en Balad 139).
anderauren
<< andana 0 / 0 andere >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper