Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3371 emaitza daN bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
adreilu.
etimologikoa
Etim. v. DCECH s.v.ladrillo: "Del preliterario ladrello se tomó, con deglutinación, el vasco adreillu, adraillu ".
sense-1
(-illu SP), adrilu ( -illu V-ger-arr-oroz, L, S; -illu Lar, Añ, Hb, H), adrailu (V-gip, L-ain-sar; Lar (-allu), Hb, Dv, H (-allu V, G)), adarailu (Lecl, H (L), A; -illu Ht VocGr, Arch VocGr ), aderailu (-aillu L, BN, -allu VocBN, H (BN)), adailu (BN-baig), ardillu (Urt III 319), arrillu (G), adrillo (Gèze), adrilla (det. Foix), adaelu (Hb). Ref.: A (adailu, adrailu, aderaillu, arrillu); Lh (adrailu, adrilu); AEF 1927, 35.
Ladrillo; adobe. "Brique [...]. Adreilluz egiña, fait de brique" SP. "Brique" Ht VocGr, Arch VocGr, VocBN, Gèze, Dv y H. "Frogar, adrilluz ekidatu, adrilluzko ormak egin" Lar. v. ladrillu, barroin.
tradizioa
Tr. Los autores meridionales emplean exclusivamente la forma adrillu, excepto EAEg y N. Etxaniz, que usan arrillu. Al Norte hay ardillu en Urte, adrillu en SenperEus, adrailu en SenperEus y Duvoisin, adrilu en Hiribarren, adarailu en Prop y Arbelbide, aderailu en Prop y Barbier, adailu en J. Etchepare y adreilu en BiblE.

Egin detzagun ardilluak eta erre detzagun ungi ungi suan. "Faciamus lateres" . Urt Gen 11, 3 (Dv adrailuak, Ur, Ker adrilluak, BiblE adreiluak). Morthero egiteko, ardillu egiteko eta larrean egiten diren obra guzien egiteko. Urt Ex 1, 14. Hamar liberaren adrillua. (1751). SenperEus 44. Aitzindegia [...] zerratu [...] adrailuz eta bi aldetarik palotatua eta inbokatua kastako morteroz. (1754). Ib. 49. Adrillu eta beste lur-lanak eragiten ziezteen. Lard 64. Adrilluen artian daguan morterua. "Entre ladrillos" . Ur Dial 31 (Dv adrailuen arteko). Adrilua karrakan janez, bildu zuten nolazpait papera, kisu eta mortero zariola. Hb Egia 20 (v. tbn. 140). Ez duzue gehiago populuari aitzinean bezala lastorik emanen adrailuen egiteko. "Lateres" . Dv Ex 5, 7 (Ur, Ker adrillu). Sotargaña adrillu otzezkoa zan. Arr GB 18. Paretak, harri orde, lur errez edo adarailuz eginak dira. Prop 1880a, 12. Inguru guzian paretak adarailuz, salbu hegal bat taulaz egina. Arb Igand 76. Zenbat mende ez ditu Ejiptoarrek lehen aderailua egin zutela! Prop 1897, 121. Garaitikoak adailuz dela du iduri. JE Ber 56. Ohartzen gira Bilbaoko olhentzat adailu bereziak egiten dituen fabrikari. Ib. 83. Ori laster erremediyauku, buztenetik dingiliz adrillu bat ipiñite. Kk Ab II 151. Tella eta arrilluk egiten dituzten ola-jabeak. EAEg 6-3-1937 1215. --Emazte, [...] aur au nerea al da?-- Giusepparen matrail beltzezkak arrillu-kolorea artu zuten. NEtx Antz 148. Adrillu ta arri ezarten argina baino onuragarriago eta lagun obea ote zuzena? Zait Plat 94. Harriak, adriluak, karea [...]. MEIG VI 79. Adrilu gorrizko etxez inguratua. MEIG IX 92.
azpisarrera-1
ADREILU-OLA (adrillola Lar, Hb (-ol); adrallola Lar, Hb (-ol)). "Ladrallal, ladrillar" Lar.
azpisarrera-2
ADREILU ZABAL. "Quarreau, baldosa, adaraillu zabala" Ht VocGr 411.
azpisarrera-3
ADREILUZKO (SP; -drilluz- Lar). "Adreilluzkoa, qui est de briques" SP. "Frogar, adrilluz ekidatu, adrilluzko ormak egin" Lar.
Adrilluzko etxeak. It Dial 31 (Ur adrilluzko, Dv adrailuzko; Ip etxiak tellaz diren lekhietan). Hor ditugu aderailuzko jauregi panpina batzu. Barb Sup V. Edozelako ormak izan da be naiz arrizko, naiz zulezko, naiz adrilluzko. Kk Ab II 134.
adreilu
<< ados 0 / 0 adret >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper