Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3290 emaitza daN bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
argudio.
sense-1
1. (AN-gip; Bon, DvA), argurio (AN-gip; H), arguio, argullu (AN-gip-larr). Ref.: Garbiz Lezo 183; Asp Gehi; Gte Erd 177.
Diálogo, conversación, discusión (tiene tbn. el significado de 'ruido de voces, griterío'). "Disputa, estabaida, argudioa" Bon. "Bruit confus de paroles et de cris, brouhaha" Dv. "Oien argudioa bukatzen ari da (AN-gip)" Gte Erd 177 (junto a solas, eleketa, izketa, berbeta, etc., de otras zonas). "Argurio (AN-gip), conversación" Garbiz Lezo 183; cf. ib. nota del padre Cruz de Lezo: "Probablemente vendrá de argullua, que significa conversación en corro, en cuadrilla. Creo que aún se usa en esta acepción". "Argullu: sin. de argudio. Ruido de palabras, gritos" Asp Gehi. v. argudia.
Xexili ta Erretrudixek moko-mokorañoko dirutzak atera zituzten, karraxi, oju, arguriyo ta tartekako burrukaz egin zuten salketa artatik. Inzag RIEV 1923, 505. Atarian gisa artan zegoela [Txirrita], alderatzen zetorren kuadrilla baten argurioa somatu zuen. (In Tx B 84). Otsoa arguio (aitatu) eta otsoa ateetan. (AN-gip). EZBB II 86. Argudio ontan eta beste onelako zenbaitetan arrapatu zituan gauak. "Plática" . Berron Kijote 206. Birao gaizto ta lizunkerizko arguriorik ez dek entzungo gure sutondoan. Ataño TxanKan 203. Ni gazte-gaztea nintzala, bi gizonen arguioaz akoortzen naz. Auspoa 256, 75.
azpiadiera-1.1
argorio (Gc ap. A).
"Bulla" A.
Gizaki larriek aurrak / ezin geldik eragoz, / argoriorat nork artuko, / kitz-kin dira tentumotz. Agerre Olerti 1961, 272.
azpiadiera-1.2
argorio (G-azp ap. A ) "Mañas, lloriqueo, [...]. Zer argorioa daukan ume orrek!" A
sense-2
2. + argurio. Discurso, razón, argumento. "Oi da nee arguyua" (G-bet). "Beste arguyoik ez emen tzen orduan" (AN-gip). "Arren arguyuak aittuta" (AN-gip).
Argurio mueta au ifinten dabeenai erantzuten zaiote ezik ez dala Gipuzkoan zaldi ta mando andien bearrik España barruan bezala. Izt C 185. Iminten daudiezala argudiyoak eta itxiten daudezala erantzun, azaldau eta argitu bagarik edo dudan. Ur BulaAl 20 (BulaG 527 y BulaV 13 tbn. argudioak). Arerijo gerraijaren argudijuai jarki jakezan errazoe senduakin. (1864). BBatzarN 209. Argudio funts handitakoak. Lander RIEV 1913, 554. Askok ez dute aditu naiko / Euskerazko arguyuak, / Pena izateko ainbeste badu / Kantabri ontan jayuak. Zapirain NBBB 58. Dantzatutzen dirala / Oso lotsagarri / Arguriyo gaixtuak / Esanaz elkarri. Ib. 42. Kastillanuen arguriyuak neretzat eztu serbitzen, / Ni berriz ere enaiz egongo orren sermoia aditzen. Zapirain. Gaizki esanak barkatu, bañan ezin nengokean barruko argurioa azaldu gabe... Lab EEguna 106. Miraguarda-gazteluko larri-arriskuak oso onak dira, ongi eratuak; argudioak, txukunak eta erregekoiak. "Razones". Berron Kijote 80. Zentzu oneko argudioak, Santxok bere nagusiarekin izandakoak. "Discretas razones". Ib. 205. Bentariak, lenbaitlen etxetik urrutiruntz ikustearren, izketa laburragoan bai baiña ez orratik argudio motelagoan, erantzuna eman zion. "Con no menos retóricas". Ib. 56. Azaolaren arrazoizko argudioak gorabehera. In MEIG VI 40. En DFrec hay 19 ejs. de argudio.
v. tbn. Arti MaldanB 189.
azpisarrera-1
ARGUDIOAN. Hablando, charlando. "Arguiuan aitzia, conversar" (Rent.).
Beasaingo andizki-arki eta Apaiz jaunak zekitelako Irizar-ekin maizterraren arteko auziaren barri, eta ikusirik biak argurion zeudela baratzan, joan ziran beretara. Izt C 166.
azpisarrerakoSense-1.1
Hablando a voces, gritando.
Eta jadanik Mikasen etxetik urrun zirelarik, Mikasen etxean egoten zirenak argudioan jarraiki zitzaizkoeten. "Conclamantes" . Dv Iud 18, 22.
azpisarrerakoSense-1.2
"Arbuiuan, murmurando por lo bajo. Gizon oik arbuian ai zian" BU Arano.
azpisarrera-2
ARGUDIO-ARGUDIO. Charlando.
Kalean lasai asko arguio-arguio zijoaztela. Auspoa 256, 139.
argudio
<< argizagi 0 / 0 1 aria >>

Egoitza

  • B
  • BIZKAIA
  • Plaza Barria, 15.
    48005 BILBO
  • +34 944 15 81 55
  • info@euskaltzaindia.eus

Ikerketa Zentroa

  • V
  • LUIS VILLASANTE
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

Ordezkaritzak

  • A
  • ARABA
  • Gaztelako Atea, 54
    01007 GASTEIZ
  • +34 945 23 36 48
  • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
  • G
  • GIPUZKOA
  • Tolare baserria Almortza bidea, 6
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
  • N
  • NAFARROA
  • Conde Oliveto, 2. 2. solairua
    31002 IRUÑEA
  • +34 948 22 34 71
  • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

Elkartea

  • I
  • IPAR EUSKAL HERRIA
  • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
    64100 BAIONA
  • +33 (0)559 25 64 26
  • +33 (0)559 59 45 59
  • baionaordez@euskaltzaindia.eus
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper