Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3376 emaitza daN bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
argaltasun.
sense-1
1. (V, G ap. A ; SP (sin trad.), Lar, , Dv, H).
Debilidad, flaqueza. "Flaqueza" Lar, Añ y A. "Faiblesse du corps ou de l'esprit" Dv.
Hain ardura gerthatzen zaut Jainkoari desleial izaitea, non bertzerik ezpaiterraket baizitare hargaltasuna bera naizela. Birjin 294. [Azken-oliadurak] sendatzen du beste bekatuak erakarri dioen argaltasunetik. Ub 214. Amaitu iakezan lurreko azi biar, gatx ta argaltasun guztiak. CrIc 38. Irakatsi dogu irago dan dotrinan zer dan Proposituba ta nundi igarriko dan bere sendotasun edo argaltasuna. Mg CO 101. Erdu ordu onean, aberastuten nire arimea, sendotuten nire argaltasuna. EL1 160. Ondo oartu bage, jakinezaz edo argaltasunez utsegite edo pekaturen bat egiten badue. Gco I 390. Baña ekusirik zure argaltasuna, ez dizu agintzen, urtean beñ gutxienez komulga zaitezela baizik. AA I 482. Iru gauza gaitik itxi leiteke baruba, edo ezta pekatu baru ez egitia: gorputzeko gexo edo argaltasunagaitik [...]. Astar II 240. Geuk baino obeto ezaututen dabela geure guztion argaltasuna ta jauskortasuna. fB Ic III 314s. Gizonaren argaltasun itsua! Lard 31. Gauba bere illunbe itzalakiñ, tristura bere samintasun garratzakiñ, argaltasuna bere eziñegon ta naigabeakiñ. A. Arzac EE 1882c, 377. Lotsaturik bere birtute txikiaz ta argaltasun aundiaz. Bv AsL 52. Gure argaltasuna eta erkintasuna indartu eta sendatuteko. Itz Azald 66.
( s. XX.) Zelangoa euren bakartade ta argaltasuna itxas-eremu edetsuaren erdian! Ag Kr 199. Au poza nerea, Paula, ta orobat au bildurra, au argaltasuna edo etzekiñat nik! Ag G 335. Ori argaltasunori errialdatzeak egingo eutsan. Echta Jos 159. Sinagogetan irakasten zuen, eta argaltasun ta gaitz guziak sendatzen zituen. Ir YKBiz 101.

v. tbn. Ur MarIl 126. Arr CDoc 220 (ap. Zait EG 1958, 399). Apaol 75. Zink Crit 31. IArt Itzald II 41. Inza Azalp 149. Eguzk GizAuz 41.
azpiadiera-1.1
Delgadez. " Gizon aren argaltasuna zan espiritua garretan ebalako eta gar artan erretzen zittualako bere gantz guztiak " Etxba Eib. .
Eriek, bereala, bestelako kolore bat artzen dute; argaltasun ikaragarri batez, arpegikera aldatzen zaie. 'Macies' . Ibiñ Virgil 112.
azpiadiera-1.2
"Défaut d'une étoffe qui n'est pas assez serrée" Dv. "(BN), defecto de un tejido que no es espeso" A.
sense-2
2. Fallo, falta, momento o acto de debilidad.
Gure urkoen gertakari latzak ta argaltasunak pazienziaz eramatea. CatBurg 31. (v. tbn. argaltasunak en el mismo contexto en Mb IArg I 31, Cb CatG 13 y CatV 45, Oe 38, Añ CatAN 42, CatLlo 51, CatBus 27, Legaz 34, Itz Azald 120, KIkV 81) Errukitu lagunen argaltasunakaz. CrIc 96. Besten utsegite, eta argaltasun ixilak zabaldu, ta agertu dozunez. EL1 138. Parkatuteko projimuari injurija gustijak Jesusen amorez, errukituten zareela eureen argaltasun ta uts egitiakaz. JJMg BasEsc 284. Zenbatek Infernuban diadarrez autortuten ditubeen, munduban gizon triste bati isillik esan gura ez eutseezan argaltasunak. Ib. 53. Sem eta Jafet-ek Jainkoaren bedeinkazioa, Cam-ek madarikazioa bezala, beretu zuten, gurasoa onratzen, eta onen argaltasuna estaltzen jakin zutelako. Lard 11. Adalbaldo prankotarra zan, gizon donea, besteen argaltasunak ezagutu ta parkatuten ekizana. Ag AL 84.
azpiadiera-2.1
Defecto, punto débil. v. argalune.
Onela dakizkite Santuak argaltasunak garaitzen. Bv AsL 54.
azpiadiera-2.1.1
Debilidad, falta de fortaleza de carácter.
Gañera, gauzak gutxi balio duanean, betiko beartsuaren argaltasuna. Insausti 31.
azpisarrera-1
ARGALTASUNEKO, ARGALTASUNEZKO. De debilidad.
Ara nola argaltasunezkoak [pekatuak] diren Aitari dagokion poderioaren kontrakoak eta ignoranziazkoak Semeari batezere dagokion sabiduriaren kontrakoak. Gco I 6. Oiturazko pekatua, argaltasunekoa da edo maliziazkoa da? Ib. 5.
argaltasun
<< areta 0 / 0 argi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper