Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3371 emaitza daN bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
admiratu.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en Lazarraga, Etcheberri de Ziburu, Haramburu, Argaignarats, Tartas, Gasteluçar, BBizk, el catecismo vizcaíno de Zubia (1691), y en autores de los ss. XVIII y XIX. En el s. XX se encuentra sólo en Casenave. Los autores meridionales emplean la forma admiratu ( -adu). Al Norte hay admiratu en Argaignarats, Tartas (junto a amiratu ), Gasteluçar, CatLav, Larreguy, Goyhetche, Xarlem y AstLas, amiratu en Mihura, Jauretche, Etchahun e Inchauspe, y amiatu en Casenave y en un ej. suletino de Herria. Para el part. de futuro hay -ko en Tartas (Onsa 126, junto a amiraturen en la misma pág.) y Jauretche (163), y -ren en Inchauspe (Hil 215).
sense-1
1. (Chaho), amiratu (Gèze), amiatu. (Aux. intrans.). Admirarse (de), asombrarse (de). "Admirer, s'étonner" Gèze.
Oi, ainbat dira ederrak eze / ni nago admiradurik. Lazarraga 1159v. Osoki admiratua, / zarasan bere baithan: / O egoitza dohatsua [...]. Arg DevB 24. Nola konfunditzen ezta mundua? / Admiraturik dago zeru altua. Acto 395. Asnase gabe luzaro geratu zan. [...] an zeudenak guziz admiratu ziran. Cb Eg II 204. An zeudenak aren debozioaz admiratzen ta txoratzen ziran. Cb Just 125. Berri onezaz Aingeruak berak admiraturik. Cb Eg III 241. Soizu, zuk ere, Satan, / nula daudian admiraturik, / bere opilak besapetan / tranxaz eta arraultzez beterik. AstLas 33. Ber gisan suhetatzen deizüt / Rolan gerrier nublia / Zure heben ikustiaz / hanitx nüzü admiratia. "Je suis très honoré" . Xarlem 139. Job Santuak [...] erakutsi zuen [...] pazienzia andiaz miretsirik edo admiraturik. Gco I 454. Admiraturik nago / misterio batez, / nola konpontzen diran / Luzifer ta Lannes. FrantzesB I 141. Etzaite bada miraritu edo admiradu Konfesore eta Predikadoriak beti beti badagoz aleginak egiten zubek jausi etzaitezen ekandu onetan. Astar II 130. Hi bezala nük ni ere / ezin beste amiatürik, / Orhipen horiek oro / gü artian jarraikirik. Casve SGrazi 164.
sense-2
2. + amiratu (Urt I 196, Gèze), amiatu. (Aux. trans.). Admirar. "Admirer, s'étonner" Gèze. v. miretsi, MIRA EGIN.
Indazu grazia zure admiratzeko. EZ Man II 180. Antikitatiak bertze orduz amiratu du eta ohoratu Orestes eta Piladus bi adeskide handiren amorio handia. Tt Onsa 131 (Arima 18 admira). Oraiño bada diaguk / Gehiago admiratzen, / Jongoiko puxant hau baita / Miseriaz ohoratzen. 77. Estimaduaz ez admiradu / geure alango prendea, / bedeinka erri geurea! BBizk 15. Adora eta dmira detzagun Jainkoaren miserikordia eta haren justizia. CatLav 446. (V 209) Elizako aitek admiratu dute [...] Jesusen humiltasun ezin erranezkoa. Lg II 128. [Elizak gonbidatzen gaitu] haren baitan amiratzen dugunaren imitatzerat. Mih 1s. Santu askoren exenploak admiratzeko obeak dirala imitatzeko [...] baño. Gco II 64. Amira dezagun haren eztitasuna jende suerte guzien alderat. Jaur 149. Admiratzen ditut kalitate berak. Gy 295. Aingüriek amiratzen zien haien saintütarzüna. Ip Hil 142. Santa Grazin gira sartzen, / Basabürüko bazterrik / Dügu eijerrenetarik / Amiatürik gozatzen. Casve SGrazi 72.
azpiadiera-2.1
Zernahi jokü eta khantore plantatürik bazütien haurrek, dantzari abilak ere amiatü dütügü.Herr 15-1-1959 (ap. DRA).
sense-3
3. (Lar), amiratu. (Aux. trans.). Causar admiración a alguien. "Admirar a otro, admiratu, miretsarazi" Lar.
Bizkaian, beren izkeran zeñ ederki iraun duten ikusteak, txit arritzen nau ta edozeñ admira dezake. [...] Eta egunoro ta geiago admiratu izan nau [...] Bizkaiko itzegiteko era ta armoniak. Cb EBO 12s. Gizun gazte hen plazan / Ezari züntin herrokan, / Haur zentzü gabe elibat jaun anderen arropan! / Bere arropek amiratürik etzien pater bat erran. 'Émerveillés par leurs costumes ils n'avaient même pas récité un pater' . Etch 482.
azpisarrera-1
ADMIRATZEKO (Urt). Digno de admiración, admirable. "A admirer, admiratzekoa" Urt Gram 55. "Habet admirationem, amiratzeko da" Urt I 196. v. admiragarri.
O ene Iauna eta ene Iainkoa, ala zure izena admiratzekoa baita zeure ontasunak gatik. Harb 222. Baina orai zu leku guzietan izaiteaz zenbatenaz baitzara admiratzekoago, hanbatenaz gutiago estimatzen zaitugu. Ib. 229. --Zer da Iaungoikoa? --Korpuzbako Espiritu bat, gauza aen admiretako, zein ezin pensadu leian nolangoa dan (1691). ConTAV 5.2.11, 147 (Arz 29s. gauza ain admiretakoa, zein ezin pensadu leian nolangoa dan). Ez othe dugu arrazoin gehiagorekin amiratzeko Jesu Kristo gure Jaun soberanoa ethor dadin gu ganat hanbertze ontasunekin. Jaur 167.
admiratu
<< administrazio 0 / 0 adoratu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper