Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

329 emaitza laborantza bilaketarentzat

Sarrera buruan (1)


Sarrera osoan (328)

goiburua
laborantza.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en la tradición septentrional, ya desde Leiçarraga. La forma general es laborantza ; hay laborantxa en Constantin y Larre. En DFrec hay 17 ejs. (2 septentrionales) de laborantza y 7, sept., de laborantxa .
laborantza (Dv, H). v. labrantza .
sense-2
1. Tierra de labranza, hacienda. "Terres labourables d'une maison" Dv. "Il se prend pour l'ensemble des terres que l'on cultive. Laborantza handiak dituzu, vous avez de grandes cultures" H.
Ezen gu Iainkoarekin langile gara, zuek Iainkoaren laboranzá, Iainkoaren edifizio zarete. "Le labourage de Dieu" . Lç 1 Cor 3, 9 (Dv laborantza; He landa, TB, Ol al(h)orra, BiblE soroa). Zuek zarete eta gu gara Iainkoaren laborantza. Ax 35 (ed. 1864; en la 1.a ed. laboraritasun). Laborantzari eman bide hoberenak; / galtzen bada bidea, izanen elgeak. Hb Esk 132. Frantziako laborantza ederretan eraiten da hainitz zaldi-baba. Dv Lab 99. [Lurrik] hobeenak sorho eta laborantza egin dituzte. Ib. 135. Udan, ardiak etzanarazten dira gauaz landetan eta laborantzetan. Ib. 274. Itzegileak etzuen iduri baziola etxeko laborantzari eskerrik. JE Bur 60. Haro bat dut aditzen / orotarik airatzen, / laborantza baita lurretan mintzatzen! Ox 166 (v. otro ej. en la misma pág.). Etxalde gizenagorik ez dugu hanbat ezagutzen nihun: hango laborantza jaten bezala dute gure begiek. JE Ber 9.
sense-3
2. (L, BN, S; Urt I 464, Dv, H (L); -nz- SP, Ht VocGr 309, Arch VocGr , VocBN ), laborantxa (BN-arb, S; Gèze 317). Ref.: A; Gte Erd 267.
Agricultura, labranza; cultivo. "Labourage" SP. " Laboanza, lurlana, le labourage" Arch VocGr . "Agriculture" VocBN y Gèze 317. "Profession de laboureur" Dv. "1. métier, art du laboureur, agriculture, labourage; 2. labourage, action du labourer une terre. Buztin lurraren laborantza gaitza da " H. " Laborantxako lür gizen da hau (BN-arb, S)" Gte Erd 267.
Primisaus, laborantzatik printzetürik begiratzen zütien bere hatü zaharrak. Egiat 262. Behiak probetxü handiko dira laborantzako, esne, xahal eta ergi emaiteko. "D'un grand profit pour les labours" . Arch Gram 143. Lanetik bizi dire eskaldun gizonak; / laborantzak galdetzen beso gehienak. Hb Esk 185. Ez da ere etxerik hobeki eginik, / laborantza denean errotik ikhasten. Ib. 151. Munduko ofizio guzietarik lehena, [...] ohogarriena da laborantza. EskLAlm 1855, 16. (ap. DRA) Egun laborantzaz iharduki behar dugu. Dv Dial 43 (It, Ur nekazaritza, Ip lürlana). Lur zelhaiak onak dira laborantzako. Ib. 52 (It landutzeko, Ur gijetako, Ip lantzeko). Laborantzako liburua. Dv Lab tít. Agonian dagotzi Laborantza, Industria eta Komerzioa. Elsb Fram 177. [Lehen auzoak] laborantza, sal erospen, ostatu, oro badauzka. HU Zez 116. Dominixek ützi zian laborantxaa eta lotü zen jualteroguari. Const 36. Eskualerria goxo-goxoa laborantzatik bizi zen eta hazkuntzatik. JE Ber 49. Lehena laborantzari eman zen, bigarrena artzaingoari. Zerb IxtS 10s. Asko artikulu "Herria" kazetean, gehienak langilantzaz eta laborantzaz. Larz in Alzola Atalak 118. Gazteri egiten niozkaten laborantzako eskolak eskuaraz. Id. Ib. 117. Gazterik partitua naiz herritik; lehenik Landesetan haur-haurra oihanean; Eskual-herrian, [...] etxean laborantzan pixka bat eta hola. InXa Odol 292. Etsamina ororen buruan, laborantxako gaitasuna frogatuko zuena. Larre ArtzainE 232 (ib. 232 laborantza).
v. tbn. Zby RIEV 1909, 106. Etcham 188. Xa Odol 47.
azpisarrera-1
LABORANTZAN ARI IZAN, LABORANTZAN ARITU. Dedicarse a la labranza, a la agricultura. "Laborantzan haritzea, travailler, s'occuper de labourage, d'agriculture" H.
Laborantzan hari dena esparantzarekien [...] lurreko fruituetan parte izateko. He 1 Cor 9, 10 (Lç, TB laboratu, Dv iraultzen hari). Laborantzan hari zela hamabi idi pareekin. Lg I 356. Laborantzan baizik hari ez diren gizonek ez dute halako idi motarik erosi behar. Dv Lab 234. Bizi izan ziren erreboluzioneraino trankilki eta xinpleki, [...] gutiz gehienak laborantzan ariz. Elsb Fram 118. Ar beraz tinki lanean, / hor, etxeko laborantzan. Arb Igand 27. Laborantzan gogotik ar! Etcham 189. Etxean laborantzan artzen nuk, indarka. JEtchep 98. Bera laborantxan ari zen bere hainean, nik ikusi dudalarik, behi bakar batzuekin. Larre ArtzainE 243.
v. tbn. JE Bur 197. Larz in Alzola Atalak 117.
laborantza
0 / 0 aberats >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper