Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

152 emaitza idazti bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
sorta.
sense-1
I . (Sust.).
azpiadiera-1.1
1. (V, G, AN, L ap. A; SP, Lar in Aq 1336, H).
Carga, peso. " Sortha <çortha>, zeldorra (O), pisu " SP. "Carga" A.
Bide luzean, lastoa ere sorta soinean. O Pr 99. Zeren ezin iasainezko sorthak emaiten baititutzue bertzeren bizkarrera eta zebonek erhi batez ere ezpaititutzue hunkitzen. HeH Lc 11, 46 (Dv, Ker sort(h)a; Lç, He, TB karga, Oteiza pixu, Ol, Or, Arriand, IBk, BiblE zama). Gura ta gurez eroan bear dozue zeuroeen sorta edo kargea. LoraS 125s. Ezin-yasanezko sortak yartzen dituzue gizonen gañean. Ir YKBiz 274. Sorta, karga gaitzak yartzen dituzue yenden bizkarrean. Ib. 275n. Azkeneko auek ordu batez bakarrik lan egin dute ta ala ere zuk gurekin, egun guziko sorta eta beroa yasan dugun auekin berdin yarri dituzu. Ib. 354. Manduari artolea, zaldijari zaldun-aulkija, ta astuari, [...] astuari sortea ta sortearen ganera, sartea. "Soma" . Otx 120.
azpiadiera-1.2
2. (V-arr-oroz-m-gip, G-goi; Lar, Añ, Dv (G), H (+ -th-)). Ref. A; Iz LinOñ 176, ArOñ; Elexp Berg; Gte Erd 211. Manojo, haz (de plantas, de hierba, de leña...); fajo. "Atador, entre los segadores, sortatzallea, sorta lotzallea" Lar. "Legajo de papeles, paper sorta" Ib. "Manojo, fajo, ramillete" A. "Jaikixa ta sortia bat omen da. Baiña beste gauzetan ez dute esaten bedar-jaikixa, ira-jaikixa; bedar-sortia, ira-sortia baizik. Iñolaz ere gero jotzeko diralako esaten zaie jaikixak (en sentido pasivo) liño-sortai" Iz LinOñ 176. "Lora-sortia bedinkatzen da San Juan egunian. Abar-sortak saldu eitte zien labesutarako. Artu aldiko amar eta sortak eiñ" Elexp Berg. v. 1 txorta.
tradizioa
Tr. Documentado en textos meridionales desde el s. XVIII. En DFrec hay 33 ejs., meridionales.

Belar gaistoak errazkiago erretzeko igitari-mutillak egiten dituzte beren zamak edo sortak. Mb IArg I 202. Lora sorta espirituala ta propositu santuak. Mg CO 294 (v. tbn. lora-sortaLoraS 166, Arr May 14, lore-sorta Zab Gabon 100, Ldi BB 88, Mde Pr 175, Ibiñ Virgil 113, PMuj in MEIG I 96). Bedar gaistozko sorta bat surtan erretako. LoraS 144. Agureak / ozta ozta / eroian egur-sorta. Zav Fab RIEV 1907, 530. Egiñ eban sorta bat bere eraztun, iduneko joija ta erropa apaiñdu guztiakaz. JJMg Mayatz 149. Egiten dute sorta / beren makillakin. It Fab 106. Beraren aurrean sorta botatzearekin batean esan zion maizterrak emekiro [...]. Izt C 165. Gari-bal edo sortak egiten genbiltzala. Lard 48. Inarra sortea / ez dala ain eder zein da luma berdea. AB AmaE 260. Lore ta usai gozodun belarrez egindako bi sorta legor ikusi nituan. Ag G 14s. Krabeliñ sortak. Ib. 181. Agian zure biotz barruan / mardulduko da, gaur zure eskuan / daukazun sorta zimela. Jaukol Biozk 3. Bakoitzak arba-sorta bat bil beza. Or Mi 89. Saskigiteko zuma-sorta luze banarekin. Ib. 4. Notin soillei berriz txartel sorta jakiñak emango zaizkiote. "Talonarios" . EAEg18-3-1937, 1308. Madalena doneari bidean bildutako lorerik ederrenak eskeiñi zizkionat sorta batean. Etxde JJ 253. Maitearekin batean lore ta pitxi guriz sortak ere egingo ditu. Gazt MusIx 156. Lenengo paper-sortan, Don Kijotek euskaldunaren aurka egindako burruka zetorren. Berron Kijote 111. Arri-gain batean legortzen zeuzkan tabako-orriak sorta batean artuz. Ataño TxanKan 44. Amabost edo geiago sorta belar. Albeniz 36. Krabelin sorta. MEIG VIII 36.
v. tbn. Otx 160. Ldi UO 5. JMB ELG 80. BBarand 48. Insausti 92.
azpiadiera-1.2.1

(Como primer miembro de comp.).
"Fagina, sortarbazta " Lar. v. infra SORTA-EGUR.
Batak sorta abarra suai emuten iutsan. (V-gip). Gand Eusk 1956, 209. Bata sorta-belarra bizkarrean eta bestea ardietan. Or QA 41.
azpiadiera-1.3
3. "Una piececita que se interpone entre los limones y eje, en las roscas, para que no se gasten los limones, akerra, y la sorta con que se asegura, estropua (G)" Aq 626.
azpiadiera-1.4
4. Conjunto.
Irureun eliz-abestiko sorta mardula. ArgiDL 170. Or geldituko dituk guziak / sorta sendotan bildurik, / ire lan oiek ezpaizeukatek / eriotzaren bildurrik. Basarri 58. Berrogei ta amar milla duroko sorta eskuratu zuanean, dei tu zion nagusiari. TxGarm BordaB 171. Bi [ate], zerraldo ur gañean gelditu ziran; da iru eritu. Ala, sorta ederraren jabe zan gure Periko. Ib. 150.
azpiadiera-1.4.1
Colección (editorial), serie.
Kulixka sortan argitaldutako . Antzerkiak eta Kontu kontari. NEtx LBB 8. "Auspoa" sortan agertu da. Alzola Atalak 113. "Len eta orain" deritzan sortako lehenbiziko alea omen da. Sorta horretan agertuko dira euskal liburuak. MEIG II 88. Auñamendi sorta. Itxaropena Argitaldaria. MEIG III 43.
azpiadiera-1.4.2
(Como segundo miembro de compuestos).
Erriaren jakintzarako liburu sorta. JMB ELG 1 (v. tbn. liburu sorta en Casve SGrazi 4). Gabriel y Galán eta olakoen arau ontako olerki-sortak. Or BM 20 (v. tbn. olerki-sorta Lek SClar 142). Gizarte-ikaskuntzarako idazti-sorta. Eguzk GizAuz 3 (v. tbn. idazki sorta en NEtx Nola 1). Aitatzea egin degun arazo sorta au. EAEg 22-11-1936, 359. Oraintxe aipatu 1932 urteko olerki bilduman ikus ditazke bere euskal bertso sortak. AIr in Izeta DirG 12 (v. tbn. bertso-sorta Alzola Atalak 115). Galalon traidoreari ostiko-sorta bat emateagatik. Berro Kijote 35. Gazte-denboran jarritako bertso-sorta bakarra izango da bera. Zendoia 69. Idazlan sorta. MIH 136. Euskal ipui sorta batekin. MEIG I 117.
azpiadiera-1.5
5. Grupo (de personas).
Sorta bat / mutiko. Ldi BB 50. Euskalerriko neskatx aundiki sorta ugari bati. Ldi IL 140. Aolkuak ematen / mutiko-sortari. Zendoia 166.
sense-2
II . (Adj.).
azpiadiera-2.1
1. (G-to, BN, R-uzt ap. A ; SP (-th-), Dv (-th- que cita a Ax, O, y SP), H (+ -th-)).
Pesado. "Lourd, pesant" Dv. "Grave, pesado" A.
Ongi kofesaturik etxerat bihurtzen zarenean, iduritzen zaitzu karga sortha bat, zama pisu bat gaiñetik utzi duzula, arindu, konsolatu eta alegeratu zarela. Ax 452 (V 295). Gauza sorta da erretate, hura gabe eninzate. O Pr 187. Kürütxe sortha bat bizkarrian ezarri zerien. Bp II 49.
azpiadiera-2.2
2. Corto, pesado (de entendimiento).
Hain sortha eta jakite gabe ziren gizon elibatek hain goraki Jinkoaren barnia, eta eskritüra saintiak erazagüt litzen. Bp II 76. Hen espiritiak hain sortha eta lanpüts gerthatzen baitira, non haboroetan predikü handiek Elizan lehen lo eraziten baitütie. Ib. 5.
azpiadiera-2.3
3. "(G-to), (persona) desmemoriada" A.
azpisarrera-1
SORTA EGIN. Cortar leña.
Egurgille bat sort egitera / joan zan basoan barrena, / eta bidean galdu zitzaion / aizkoratika kirtena. / Sort egiteko beste berri bat / egin nairik aizkorari. It Fab 143.
azpisarrera-2
SORTA-EGUR. Haz de leña.
Sorta-egurrean suga bat zegoan. Lard 529. Juana ta Maria, sort-egurra eginta, arkaitzaren zulorik aundien artan jostatzen zebiltzan. Goñi 28 (v. tbn. 29 sort-egurrak).
sorta
<< saltoki 0 / 0 suspergarri >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper