Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

95 emaitza edale bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
garitxa.
sense-1
1. (V-m, Sal; H), kalitxa (Dv; (det.).SP, Deen I 356, Aq 526), garitx (V-m, G-nav, AN-gip-5vill-egüés-ilzarb-olza), kalitx (AN-5vill-ulz, L, B, BN-baig; kh- Urt, Hb), garitta (AN-gip), garitxo (G-azp-goi-nav), garitxu (V-gip; H), garijo (V-ger), garitz (V-och, Sal), garatx (G-goi), garatxa (V-m), garatxo (G-goi), galitx (Ae), karatx (G-to, AN-larr), karatxo (V-gip, G-goi-to), ka(r)etx (G-bet), karetxa (Dv; (det.).Lar, , H (V, G)), kalix (AN-ulz), kalitz (AN-5vill, B), kalitsa (B). Ref.: VocPir 251; Bon-Ond 140; VocZeg 288; A (garitxa, garitx, garitta, garitxo, garijo, garitz, garatxo, karatx, karatxo, kalitx); A Apend (garatxa); AEF 1955, 115; Satr VocP (kalitx); Iz Als (garitxo), UrrAnz (garitxu), Ulz (kalitx, kalix); Elexp Berg (garitxu); Izeta BHizt (kalitse).
Verruga. "Callosus [...] khalitxez [...] bethea " Urt IV 81. " Kalitxe, la verruga; kalix bet " Iz Ulz. . " Anbateko kalitse atra zait. Kalitse susie " Izeta BHizt. " Garitxuak kentzeko piku-esnia ei da ona " Elexp Berg. v. enor.
Baldin itsua balitz, edo oñ etena, edo arradizen . <-diren> bat duena, edo karetxak dituena. (Lev 22, 22). Ur in BOEg 264 (en la ed. de 1859 lupuak). Haurrari, handitzearekin [...], kalitx batzu agertzen zaizko. JE Med 14 (v. tbn. más ejs. en la misma pág.). Karatxo batek lana eman lezaioke alditan edale berdoztuari. Ayerb EEs 1916, 32. Ardiiri asma sendatzea etorri naiz. Beorrai karetxak ziñatzen ere dizkiet. Lek EunD 27 (v. tbn. Lek Auspoa 49, 135 (ap. DRA): karetxak ziñatu). Ortzadarra edate, ene kalitxa eihartzen. (BN-mix) A EY IV 239. Garitzik adina galgarau arripean. (V-m). Ib. 239. Garitxak ekentzeko garixduna elizara fan daila. (AN-erro, Ae). Ib. 242. Garitxa kentzeko, sedazko albainutxoan lotu ta ebagi egiten da. (V-m). Ib. 242. Garatxak sendatzeko. (AN-araq). Ib. 240. Garatxoak kentzeko. (G-goi). Ib. 241. Karatxuak osaketako. (V-gip). Ib. 239. Behi bati kalitxak heldu zaizkonean [...]. Zerb Azk 101 (v. tbn. otro ej. en la misma pág.). Gaixak --garitxoak-- sendaketako, txakur aundiaz edo iortzi gaixa. (V-gip). Gand Eusk 1956, 211. Kalitxak ttotonpilo xume batzu dira, odoleko pozoinek nun nahi jalgi-araz dezazketenak: esku, beso, begitarte. GAlm 1962, 61. (ap. DRA) Ezkerreko begiko azpiko betazalean [...] karatxo bat zuan [...] orratz buru-beltzaren modukoa. JAzpiroz 42. Ez det uste gaur Koxmek karetx asko daukanik. Ostolaiz 95.
v. tbn. Zerb GH 1931, 228 (kalitxa).
azpiadiera-1.1
(det.; H), kalitxa (Dv), garitx (Sal), garatxa (V-ger), karatxa, karatx (G-to-bet), karitx (AN-5vill), karexa (det.; H), kareixa (H det.), kalitx (AN-5vill, L, B, BN-baig; H (+ kh-)), kalitz (AN-5vill-ulz, B), karitta (AN-gip; A Apend), katxa. Ref.: A (garitx, garatxa, karatx, karitx, kalitz); Iz Ulz (kalitze). "Kalitxa, galle de chênes, verrue" Dv. "La galle s'appelle ainsi quand elle est sèche: verte et molle on la nomme au L kukusagarra" H. "Aza landare khalitxa dutenak hobe da bazterrerat utz daitezen" Ib. (ap. DRA). "Garitx (Sal), verrugón de árbol" A. "Karitx, verruga, cierta enfermedad de plantas, como nabos, berzas, maíces" Ib. "Karitta, verruga, agalla" (AN-gip) SMuj EEs 1921, 94. "La enfermedad que produce bultos duros en el tubérculo del nabo" Iz Ulz. v. gargail.
Idiaren ulzera edo lasduren sendatzeko erremedioa. Hartarakotz har ezazue kalitx <-tx> ungi ontuak eta idortuak [...]. Mong 592. Haritx kalitxak <-tch-> eta mirra guti bat trenpatua har araziko diozue idiari. Ib. 588. [Pagondoaren] katxak (karatxa, adakaitz). Or Eus 114. Karetxez betetako aritz zar aundi bat. Ataño TxanKan 68.
sense-2
2. "(V-ger), la bellota" A.
sense-3
3. "(V-ger), el sacapón antiguo" A.
azpisarrera-1
KALITXA-BELAR (SP; khalitx-belhar Hb; karatxo-belar G-to ap. A). "Pour les verrues" SP. "Planta que tiene hoja invierno y verano. Se emplea para curar verrugas" A. "Landare hunek [ainhara-belharrak] baditu bertze bi izen: kalitxa-belharra eta Xuberon zelidona. [...] Kalitxak, errez, sendatzen omen ditu landare hunek" Zerb GH 1931, 228. v. ENARA-BELAR.
garitxa
<< garbitu 0 / 0 gogor >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper