Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

95 emaitza edale bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 amarru.
sense-1
(G, AN, L, BN ap. A ; Ht VocGr 382, Lar, Arch VocGr , VocBN , Dv, H (L)).
Treta, astucia; engaño. "Malice" Ht VocGr 382. "Astucia" Lar. "Malicia" Lar Sup. . " Amarrua, maltzurkeria" HeH Voc. . "Ruse, artifice, astuce [...]; amarruz, par ruse" H. " Amarru gaitzeko gizona (Lc, BNc), hombre de gran sagacidad" A. v. marro, arte, maltzurkeria.
tradizioa
Tr. Documentado en la tradición septentrional (no suletina) desde finales del s. XVIII. En el s. XX lo utilizan tbn. algunos autores meridionales, quizá por influencia del dicc. de Azkue.

Baliatu zen bertz-amarru iduriz hain gaitzhurreti etzen batez. Birjin 77. Debruaren amarruetarik, / ... Libra gaitzatzu, Jesus. Dh 79. Etsai gaxtoak hainitz amarrurekin bilhatzen du gu galtzea. Ib. 438. Baderrate orduan: bertze amarru bat du, / Maltzur horrek pratikatu. Gy 320. Amarru txar hau ordutik / Athera zuen zakutik. "[Il] eut recours à son sac de ruses scélérates" . Ib. 308. Guziek badituzte dohain bereziak, / Probetxuz hedatzeko zeruko graziak; / Azkenak bereziki gai oro baditu, / Amarru sobratuaz gastatzen ez baitu. Hb Esk 147. Nola egon naiteke hekien malezien eta amarruen kontra arimak argitu eta hazkartu gabe? Lap 102 (V 49). Baina Iesusek, ezagutu baitzuen hekien amarrua, erran zaroen: [...]. "Nequitia eorum" . HeH Mt 22, 18 (Lç, Echn malizia, He, TB malezia, Dv, Ol maltzurkeria, Ur gaiztakeria, IBk azpikeria). Eta egun batez, hire amarru guzien gatik ere, emazteak lehertuko darok burua. Jnn SBi 1. Debruaren amarrua! Dih MarH 50 (ap. DRA). Eta bertze aldetik zonbat eta zonbat jende atrebitu ez dire baliatzen edale horren trenpu nahasiez, zer-nahi amarru eta maltzurkeria sakatzeko? Arb Igand 133. Amarru segura, / Jin zaiok burura / Hain aphaletik igaiteko tronura, / Lausengatuz jende makhurra. Zby RIEV 1909, 228. Behar du gizonak amarru, itzuli, hots, maltzurkeria eta isiltasuna . <izilt->. HU Aurp 107.
( s. XX.) Huna orain gure azken amarruak! Barb Sup 115. Amarrua (engaño) egin deuskue guri... Erri au beste edozeñ añakua edo obea da. Ag Kr 217. Eta onelan etxagok amarrurik. "No habrá engaño" . Or Tormes 25. Baña orduan be, oi ebenetariko amarru bat otu yakon. Otx 34. Baserritarrik geienak oi diran lez, maltzurra zan eta amarruz betia. Ib. 11. Zenbat amarruz ari zait, ordea, etsaia, ziñale bat eskatzeko Zuri, morroi xume nauzun oni! Or Aitork 189. Hala nola pilotan moda zaharra hain naturala eta yostagarria utzirik artifizio edo amarru suerte batzuei lothu baitira egungo pilotari gazteak. Egunaria 1962, 7. (ap. DRA)

v. tbn. JE Bur 54.
azpiadiera-1.1
" Hari xurizko amarruak, finesse cousue de fil blanc: facile à decouvrir" Hb GH 1929, 86.
azpiadiera-1.2
(Como segundo miembro de comp.).
Arako Jon, aurtemein ezetsia, beste emakume baten maite-amarruak bide, aren sareetan jausira ta lotuta ekusan. Erkiag Arran 178.
azpiadiera-1.3
(Uso adj.).
Arratsaldean, billa dabil errekluta-etxean, arako brigada amarruaren bizilekua non ete danentz jakin gurarik. Erkiag BatB 163.
azpisarrera-1
AMARRUZ. Astutamente, con engaño.
Eta elgarrekin deliberatu zuten Jesusen hartzea amarruz eta haren hilaraztea. "Ut Iesus dolo tenerent" . TB Mt 26, 4 (Dv, HeH amarruz; fineziaz, He fiñeziaz, Echn, Ur engañuz, Hual mañarekin, Ol, Or MB 318 marroz, IBk azpikeriaz, IBe maltzurkeriaz). Bainan nahiz, erranen dute, ez nitzautzuen izan karga, bainan amarrutsua izanez, hartu zaituztedan amarruz. TB 2 Cor 12, 16. Gutienik ustean, / ixilikan jinik, / Atzematen zituen [arratoinak] / amarruz Miñiñik. Zby RIEV 1908, 770. Amarruz atzemanda ikusi ditiat [beor] batzuk gesalbelarretatik urrun. Or Mi 45. Sugeak Eba amarruz atzi zun bezala. Or Aitork 389.
azpisarrerakoSense-1.1
Maltzurkeriz eta amarru bidez.Otx 71.
azpisarrera-2
AMARRUZKO. "Qui tient de la ruse" Dv.
amarru
<< amanzebatu 0 / 0 apur >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper