Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

95 emaitza edale bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 bilari.
sense-1
1. (-ll- Lar, A, -lh- Urt, Hb), bilalari (billha- Urt II 230).
(El)que busca; el que investiga. "Affectans, [...] billhari ernéa, billhári atzárra " Urt I 376. "Buscón, buscona" Lar. "(G?), investigador" A (que cita el ej. de Uriarte). Sg. Dv: "Celui qui va guérir. Juieari bidali diotzate bilhariak, on a envoyé des gens pour guérir le juge" (podría tratarse de quérir 'buscar', aunque se lee claramente g en ambos casos; si no es un error de transmisión escrita, quizá tenga que ver con el ej. de Hm (v. infra)).
tradizioa
Tr. Documentado en textos septentrionales y meridionales desde comienzos del s. XIX.

Jesus, arimen bilhari khartsua. Dh 79. Onela izan zan burlatua billariaren trebetasuna. Ur Gen 31, 35 (Dv bilhatzailearen). Ardi galdu direnen / Artzain bilharia. Zby RIEV 1908, 609. Ene gizona abiatu zen bilhari, eta handik zortzia gabe, bortz mediku ethorriak zitzauzkidan bere egin ahalak eskainiz. Prop 1899, 37. Bertzalde, salkin guzien bilhariak borthara, ez baitu berdin balio; bideak arrakardariez hartuak. EskLAlm 1904, 9. (ap. DRA) Eta bilhari lau bortz egun hartan abiatu zirenak, ez badire gibelerat ageri, eta goseak uste gabez lo-egileak atzarri balinbaditu, ah! orduan, zer bihotz-zarrastak! Prop 1907, 47. Tituluen emaiteari dago lehena. Orok badakite hok badoazila gei agertzen direnen eskuetarat. Bainan noren aitzinean ager diten bilhariak litake zuzenenik? JE Bur 51. Gazte arro, zarkote nagi, erdi-langille, oso-edale, gezur-billari, aizeburu, etxekalte guztiak. Ag G 351. Kauter xapel handi bat buruan, soineko luze bat emanik, bilhariarekin batean berehala atheratua zen etxetik. Barb Sup 67. Gizon eta emazte, mediku, aphez, oro laguntza emaile edo bilhari, hantxet izialdurarekin piltzarra bezen zuri dabiltzalarik. Ox 202. Goaña Lizartzakoa han izanen da gure . bilari, sakramenduak Oihanaldera segitzeko. Barb Piar II 190. Aphezaren gibeletik eta haren puska zerbeit eskuetan, dena beltxez emana, heldu zen . bilaria. Ib. 191. Oi Jainko-bilarien sugar zoraleak. Iratz 182. Apezaren bilaria / Lagunek enganatia, / Abantxu zela eria. LuzKant 102. Eskola-orenetarik kanpo, bilhari paregabea, Eskual-herriaren kondairaz arras hartua, badu zerbait eta zerbait bildurik paper zaharretan eta argirat emanik. Herr 21-1-1960 (ap. DRA). Gu jautsi beha zauden gure gidariak, / nik ere han nituen ene bilariak: / arreba ta semea han baitzauden biak. Xa Odol 230.
sense-2
2. (El)que transforma (?).
Iauna, gure bihotzari / Emozu bilharia: / Igorguzu salbatzera / Kristo salbalaria. Hm app. 183 (quizá podría interpretarse tbn. como 'alguien que busque').
azpisarrera-1
BILARI-LAN.
Bidaztiaren billari lanen garau bezela ibilli eraziko dan guzti bat aterako da. "Como fruto de los trabajos investigadores del viajero" . Zink Crit 63.
bilari
<< 1 bide 0 / 0 boz >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper