Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

67 emaitza taka-taka bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
onddo.
etimologikoa
Etim. En último término de lat. fungus.
sense-1
1. (V-ger-gip, G, AN, L, BN-baig, Ae, Sal, S; Aq 1305 (AN) <-j->, Urt II 167 <-j->, Hb <-j-> , Gèze <-y->, Lcq 179 <-y->, Dv <-j->, H <honyo>), ontto (G-bet, AN-gip; Lar, H <-ty->), onttu, ointo (G-nav), ontio (Lcq 179, H), oindo (G, AN), (h)ondo (o- V-gip, BN, Ae, S, o- SP), onto (Lar, , Lcq 179, H), untto (V-gip), unxo (V-gip), undxo (V-gip), untxo (V-gip). Ref.: VocPir 634 y 637; Alth Bot 5; A (onddo, ondo, oindo); Lh (honjo); Lrq; Ond Bac (errementai-ointo, ointo); CEEN 1969, 171 y 1971, 352; Iz ArOñ (onddua, undxo, undxua), Ulz (onyua); Etxba Eib (ondjuak, onyuak); SM EiSet; Satr UrdSet 326; Elexp Berg (ondo).
Hongo del género Boletus; hongo, seta en gral. "Ondoak, potirons, champignons" SP. "Hongo" Lar, Aq 1305, Añ y Ond Bac 399. "Champignons comestibles" Alth Bot 5. "Hongos del género boletus" Etxba Eib. " Perretxiku izena ez da erabiltzen Urdinen. [...] Zizak dira denak heurentzat. Zizak eta ointoak. Ointoa ez dute sartzen zizetan " Satr UrdSet 326. " Ondoak, son hongos que salen en la época de San Juan y en el otoño (Ae)" CEEN 1971, 352. Cf. MIH 102: "Badirudi, beraz, kontsonante ondoan dd-ren ordez erabil daitekeela [<-j->], beste aldekoek egiten duten gisan: onjo = onddo". Cf. Lar Cor 61: "Hongos de muchas especies en los montes: ontoak, gibelurdiñak, gibeloriak, guretoak, urrizak, etc.". Cf. VocNav s.v. onyoa. v. fongo, uxo.
tradizioa
Tr. Documentado desde el s. XVII. Emplean formas con aspiración inicial Haraneder, Hiribarren, ECocin y Elissamburu (PAd 17 honyo ), y la var. con u inicial (untto ) Emeterio Arrese (Txindor 93) y A. Zinkunegi.

Midikuek ondoez eta gorringoez dioten bezala: hoberenek eztute deus balio. "Des potirons et champignons" . SP Phil 371 (He 374 honyoez eta gorringoez). Etziren [...] bat bertzearen aldean sorthu, nolatsu bi hondo haitz azpi batean. Hb Egia 11. Onddoak edo onjoak batere etzituzten etzagutzen. EskLAlm 1891, 6. Bertzalde onjorik hoberenak, phasatuak, gurituak balinbadira, lanjeros dira. Ib. 6. Onjo mota guzietarik egosiak. StPierre 29. Biltzaleak utzi dituzte onjo lanjerosak beren gisa. Herr 26-10-1961, 2. Perretxikoak bai, oso ederrak: gibelurdiñak eta ontuak eta [...]. BasoM 81. Amaika onttu, gibelurdin ta ziz ori. Ataño TxanKan 92. Azpi artan dozena erdi bat untto billatu nituan. AZink 158. Onjoak bai sortarazi eta behar bezala ondurik ekarrarazi nahi izan ditu tunelape hetan. Larre ArtzainE 40. Ez dute zeruraino doan ontto-itxurako gar-hodeirik ikusi. MEIG I 194.
v. tbn. ECocin 9 y 26 ((h)onyuak). Lap 7 (V 5) (onyo). GAlm 1958, 21 (onjo). JEtchep 24. Herr (ap. DRA) (onjo). Ontto: Ibiñ Virgil 77. Onto: Izt C 137.
azpiadiera-1.1
Parise ondoan badira egungo egunean hirur ehun onjo-harpe, bortz ehun ektara estaltzen baitituzte barne hoitan onjo-taulenek.GAlm 1958, 21.
azpiadiera-1.2
Hongo (ref. a toda clase de organismos talofitos).
Gisuak hanitz ihizi xehe ala onddo gaitz-emaile erretzen ohi baititu. JE Bur 188. Koch aleman medikuak hatzeman zuen onjo xehe-xehe bat, mikrobio bat. JE Med 111 (v. tbn. 50 onddo xehe). Onjo xehe bat da titadura. Sartzen da adar gazte osto eta fruitu azalean eta egiten ditu taka beltz batzu. Gatxitegi Laborantza 114.
sense-2
2. " Onddo, enano (Darric)" DRA .
azpisarrera-1
AMA ONDDO. "Ama ointua , Amanita caesarea (G-nav)" Satr UrdSet 326.
azpisarrera-2
AMA ONDDO TXAR (ama ointo txarra G-nav). "(Amanita mus c aria )", "(Amanita v erna)" Satr UrdSet 326.
azpisarrera-3
ONDDOA BEZALA, ONDDOAK BEZALA, ONDDOAK IDURI, ONDDEN ANTZERA (Fig.). En abundancia.
Laster ikusi ginintuen alde orotan sortzen beren baitharik, onddoak iduri,. libroak erraiten zeien eskolategiak. JE Bur 43. Onyuen antzera, berez eta gaberik goizera erne ta jaio. Eguzk GizAuz 18. Berehala kontrako lekukoak sortzen zaizko onjoa bezala. Lf ELit 176.
azpisarrera-4
ONDDO APAIN. "Onto apain . Nombre popular del hongo S uillus grevillei; voz vasca que significa 'hongo elegante'; comestible" VocNav.
azpisarrera-5
ONDDO BELTZ (Lcq 179; ondo beltz V-gip, G, AN, L; ondo baltz V-gip; onddo beltx AN-ulz; Dv, H, Foix; ointo beltx G-nav). Ref.: A (perretxiko)); Lh; Iz Ulz (ónyo béltxak); SM EiSet (ondo-baltza); Satr UrdSet (ointo beltxa); Elexp Berg (ondo beltz). "Boletus aereus" Lcq 179. "Cèpe, champignon noir" H. "(Boletus aereus), cepe negruzco, seta de color negro, comestible y muy apreciada" A. "Bolet" Foix. "(Boletus aereus), cabeza de negro u onto-beltz" Busca Isusi Alimentos 38. Cf. VocNav: "A las diversas variedades de hongos las llaman onyo-zuria (hongo blanco), onyo-beltza (hongo negro), beyonyoa (hongo de buey)".
Gorringo ederra eta usain onekoa; onjo beltx fina, azpia xuri, bai eta bertze batzu. EskLAlm 1891, 6. Ondo beltza da beste bat emen / oso perretxiku ona. Uzt Sas 133 (v. tbn. 134).
azpisarrera-6
ONDDO BURUBELTZ (onddo burubaltz V-gip; ondo burubaltz V-gip; ointo b. G-nav). Ref.: Etxba Eib (ondjo-burubaltza); SM EiSet (ondo-burubaltza); Satr UrdSet (ointo burubeltza). "Variedad de los boletus comestibles. Ondjo-burubaltzak txapela lako aundixak eiten dira sarri" Etxba Eib. "(Boletus aureus)" Satr UrdSet.
azpisarrera-7
ONDDO BURUZURI. "Ointo buruzuria, ointozuiya, Boletus edulis" (G-nav) Satr UrdSet.
azpisarrera-8
ONDDO-EGILE. Cultivador de setas, de champiñones.
Frantzian sei ehun onjo-egile badira mila ektara lantzen dituztenak. GAlm 1958, 21.
azpisarrera-9
ONDDO-LEHER. "Bolet satan" Foix. v. LEHER-ONDDO.
azpisarrera-10
ONDDO LIKIN. "Onto likin . Nombre popular del hongo S uillus luteus; se distinque por el anillo que lleva en el pie" VocNav. "Ondo-likiñ. Erabiltzen da? Perretxiku (boletus) jangarria, azala likin samarra duena" Elexp Berg.
azpisarrera-11
ONDDO-LILI. "Bolet" Foix.
azpisarrera-12
ONDDO-MONDDO. "Ointto-mointto: fórmula usada cuando se han comido hongos malos" Ond Bac.
azpisarrera-13
ONDDO-PERRETXIKO (ondo-p. V-gip; undxu-p. V-gip). Ref.: Iz ArOñ (undxu-perretxikua); Elexp Berg. Hongo. "Boletus delakoei ondo-perretxiko edo ondo deitzen zaie" Elexp Berg.
azpisarrera-14
ONDDO PIKOR. "Onto pikor . Nombre popular del hongo S uillus granulatus; voz vasca que alude al picor de garganta" VocNav.
azpisarrera-15
ONDDO ZABAL.
Bonet edo kapelu beltx bat, onjo zabala iduri. Barb Sup 9.
azpisarrera-16
ONDDO ZABAL BELTZ.
Auñemendiko ondo-zabal beltza, piper ta txerpoillez pizturikako eltzekarian. Lh Itzald II 105.
azpisarrera-17
ONDDO ZURI (ondo zuri V-gip; ointo zuiya det. G-nav), ONDDO XURI (Lcq 179, H). Ref.: Satr UrdSet (ointo buruzuria); SM EiSet y Elexp Berg (ondo zuri). "(Boletus edulis)" Lcq 179. "Onyo xuria, champignon blanc, qui quand il a acquis toute sa croissance s'appelle papuna" H. "(Boletus edulis), seta de calabaza u onto-zuriya" Busca Isusi Alimentos 38.
Nik perretxiku batzun izenak / esan dizkizut lenago, / ondo zuria izenekua / beste bat ere badago. Uzt Sas 134.
onddo
<< oinkada 0 / 0 saltoka >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper