Euskara Batuaren Eskuliburua

Bilaketa-emaitza

1458 emaitza bilaketarentzat [1 - 1458]

@

a!

-a artikulua (batzuk/-ak) / bat zenbatzailea

-a galde-partikula

a itsatsia

*eta abar luze bat > eta abar

*aber

abere/abel-

aberia/matxura

abisatu

abisu

abizen ≠ deitura

adberbioak eta deklinabidea

adibideeredu

adierazgarri ≠ adierazkor

adin txikiko = adingabe

aditu

aditz inpertsonala

aditz laguntzaile batua

aditz laguntzailea isiltzea juntaduran

aditz modalak

aditz perifrastikoetako aditz nagusiaren etorkizuneko forma

aditz perifrastikoetako aditz nagusiaren forma

aditz trinkoak (sintetikoak)

aditz-erregimena

aditz-izena

aditz-izena/subjuntiboa: ikusteko / ikus nezan

aditz-lokuzioa

aditz-partizipioa (aditzaren forma burutua)

aditz-perifrasiak eta alferreko perifrasiak

aditza aurreratzeko estrategia batzuk

aditza esaldiaren hasieran?

aditza eta hitz-elkarketa

aditzaren aspektua eta kalkoak

aditzaren aspektua kontakizunetan

aditzik gabeko adizlagunak izen-sintagman

aditzoina

adizkiaren forma-aldaketak, aditz laguntzailea + menderagailuak (-(e)n, -(e)la, -(e)lako...) elkartzean

adjektibo erreferentziala

ADN/DNA, ARN/RNA

adoleszente/nerabe edo gaztetxo (hala dagokionean)

Afrikako toponimia

-agatik

ageri ≠ agiri

ageri da / agertzen da

agertarazi/agerrarazi

agindu

agintera

agur

agur t'erdi

agure

agurtu

ah!

ahal ≠ al

ahal izan

ahala

ahalera eta kalkoak

ahalik (eta)

ahaztu

aholkatu

ahoskera zaindua

ahur/konkabo

-aia/-aje

-ain/-ai

aintzin > aitzin ≠ antzina (aintzina)

(aintzinaro) Antzinaro

aipatu

aislatu > isolatu; bakartu, baztertu

aita santuen izenak

aitak ≠ gurasoak

aitona-amona (pl.) (aiton-amona)

aitortu ≠ onartu

*aizkol-kirten > aizkora-kirten edo aizkora kirten

-aje/-aia

aktore, antzezle (*aktoresa)

al ≠ ahal

al galde-partikula

-al hitz-bukaerakoa

ala juntagailu hautakaria

alaen (eta halako)

albiste, notizia, berri

alborakuntzazko juntadura (bai... bai, nahiz... nahiz eta gisakoak)

album

aldaera ≠ aldaki

aldakuntza ≠ bariazio

aldamen

aldarrikatu ≠ eskatu / bere gain hartu

aldatu

-alde

alde (-en aldea / -ko aldea)

alderantziz

-aldi

aldiberekotasuna: esanaz batera, ikusteaz bat, sartzearekin batera...

aldiro = aldi oro(z)

alegia + -(e)la?

alemanera (alemaniera) > aleman

alfabeto grekoaren letrak eta letren izenak

alfabeto zirilikoz idatzitako izenak

alfabetoa

alokutiboa

alternadore (*alternagailu)

alturako arrantza

altxatu ≠ kendu

alzheimer

amaitu

amankomun

Amerikako toponimia

amerikano ≠ amerikar

Ameriketako buruzagien izenak

amestu ≠ amets egin

amore eman (amor eman)

ampere (*anpere)

amperemetro (*anperemetro)

anai-arreba (neba-arreba) (anaia-arreba)

anaitu ≠ senidetu

anbulatorio (*anbulategi) edo osasun-etxe, osasun etxe

andereño

anitz

Antartikako toponimia (Antarktika)

anti-

antzar > antzara

antzeman ≠ atzeman

antzezle, aktore (*aktoresa)

antzina (aintzina) aintzin > aitzin

Antzinaro (aintzinaro)

Antzinateko eskualdeen izenak (nazioartekoak)

Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak

Antzinateko hirien izenak

Antzinateko mitologia

Antzinateko pertsona-izenak

aparailu ≠ aparatu

apenas

aposizioa eta komunztadura

apostrofoa (→ eranskinak/puntuazio-markak (apostrofoa))

*aprendizaia > ikaste/ikastaldi/ikasbide/aprendizgo

-ar atzizkia (aldaerak: -tar (-dar), -ztar)

Araba

Arabako herri-izendegia eta herritarren eta eskualdeen izenak

arabera (arauera)

Aragoi

-arazi (-erazi)

ardi/art-

arduradun ≠ errudun

arestian

argitu: 'eguna argitu du'/ '*egunak argitu du'

argudio ≠ argumentu

-ari/-ario

-ari (-lari)

ari izan ≠ egon

armonia harmonia

arnasa

aroak: Historiako eta Historiaurreko aroak

arraindegi > arrandegi

arratsalde on (*arratsaldeon)

arrazoi(a) izan / arrazoia eduki; arrazoi eman

arreba/ahizpa (mojak)

(-)arren

(arreta deitu)

art-/ardi

arta-/arto

arte postposizioa

artean/oraindik

arteko eta izenlagunak

artelanak nola eman euskaraz

artiko (arktiar)

artikulua

artileria > artilleria

Artizarra/Venus

arto/arta-

*artzantza > artzaintza

asetu > ase

Asiako toponimia

asignatura > ikasgai, irakasgai

askatasunean utzi / askatu, aske utzi

asko ≠ gehiegi

asko ≠ handia

asko/oso

askozez (ere)... -ago > askoz (ere)... -ago

asmo/asmoz (egiteko asmoz / *egin asmoz)

aspektu (aspekto)

astebete

astroen izenak

atal, sail # sekzio

atentzioa deitu > atentzioa eman

atlantiko (atlantiar)

atlas

atletismo

*atoz/*hatoz > zatoz; *atozte/*hatozte > zatozte

atribuzio-perpausa: mugagabea eta mugatua

atso

atzealde, atzeko alde (atzekalde)

atzeman/antzeman

atzerriko izenen eta hitzen ahoskera

audio

aurki

aurkitu

aurkitu ≠ bilatu

aurpegi

aurre-

*aurrehistoria > historiaurre (historiaren aurreko garaia)

aurrekalde > aurrealde, aurreko alde

aurreko urte(ko) ≠ iaz(ko); aurreko urtean ≠ joan zen (den) urtean

aurreneko/aurrenengo

aurrizkiak (kultura-aurrizkiak): bio-, geo-, psiko-, sozio-...

ausartu

Australopithecus ala AustralopithecusA? Homo sapiens ala Homo sapiensA?

auto-

autonomi elkarte > autonomia-erkidego edo autonomia erkidego

autorretratu (autoerretrato, autoerretratu)

axola izan

azalera

azentu grafikoa erdal izenetan

azentua

azkenaldian = azkenaldi honetan ≠ azken aldian

azkeneko/azkenengo

azpi ≠ behe

azpi- aurrizkia

azpi postposizioa

b, d eta g letren aldakortasuna

ba-

badira hainbat urte... -(e)la/-(e)netik

baieztatu ≠ esan

bailuan, bailitzan, bailegoan, bailiren...

baimendu

bainan > baina ≠ baino (bainon)

baino ≠ baino gehiago/areago

... baino ez / ... bakarrik / ... soilik

baino gehiago: batek baino gehiagok, bati baino gehiagori...

bait-

bait- ≠ ondoren

baita (...) ere eta baita ere lokailuak noiz

baizik / baizik eta

bakarrik ≠ bakarra

bakean utzi

bakoitza/norbera

baldin (eta) ... ba-

baldintza ≠ egoera

baldintza-perpausak

baliatu

balio ≠ balore

balio izan

balioanitz > balioaniztun

ballet (balet)

balore ≠ balio

banadi/badeza; baledi/baleza

bariazio ≠ aldakuntza

barietate

barna

(*-en) barne egon

barnealde (barnekalde)

barra etzana edo zehar-marra (→eranskinak/puntuazio-markak)

barrena

barru

barrualde (barrukalde)

bart

basa-/baso

baso, edalontzi, edontzi

basoerdi

bat zenbatzailea

bat zenbatzailea / -a artikulua (batzuk/-ak)

bat-batean (*bapatean)

bata/bestea

batera/elkarrekin

batere ≠ bat ere

batere ≠ ezer (deus)

batez besteko / batezbesteko

*batipat > batik bat

batura ≠ batuketa

batzuk

Baxenabarre

baxoerdi, basoerdi, txikito

baxurako arrantza (Heg.) / itsasbazterreko arrantza

bazkaldu

be

Bearno/Biarno

bedi

begi/bet-

begiratu

behar izan

beharreko ≠ beharrezko

behartu

behatz/hatz

behe(-)

behe ≠ azpi

behin-behineko ≠ behin betiko

*behin... -(e)la

behinik behin

bejon-

belare > belar

beldur izan (ukan) / beldurra eduki

benetako (*benetazko)

ber-, bir-

bera

bera ≠ berdin

bera/hura (berak/haiek)

berandu(ago) ≠ gero(ago)

(*berbidura) > karratu, kuadro

berdin ≠ bera

berdin izan

berdin/desberdin (?bestearen desberdina) (*-(e)z desberdin)

bere aldetik

bere egunean

bere gain hartu / eskatu ≠ aldarrikatu

berezi ≠ bereizi

berezko, neurezko, geurezko...; berez, neurez...; berekoi, neurekoi...

berorikako tratamendua

berrelkarketa

berreskuratu ≠ lehengoratu

berri

berri, notizia, albiste

besa-/beso-

beste (bestek / besteek / beste batzuek)

beste ≠ lehengo

beste eta adina konparazio-partikulak

besterik ez (baino ez, baizik ez), salbuespena adierazi nahi denean

bet-/begi

(-)bete

betirako/betiko

bezala

bezala/bezalakoa

bi puntuen ondorengo idazkera

bi zenbatzailea

Biarno/Bearno

Biblia/biblia

Bibliako pertsona-izenak

bibliografia nola eman

(*bidailagun) bidaide, bidelagun

Bidasoa

bide

bideo (bideo(-)arte, bideo(-)instalazio...)

biderkadura ≠ biderketa

biderkaketa > biderketa

biderkatu

bihar bertan / *bihar bertako, *biharko bertako

bihurkaria (perpaus)

bihurtu

bikoitz, hirukoitz // bi halako, halako bi / halako hiru...

bikoiztapen indargarriak hitz-elkarketan

bikote ≠ bikotekide, (bikote-)lagun

bilakaera/eboluzio

bilatu ≠ aurkitu

Bilbo/Bilbao

?bilduta dago

bilete > billete

biloba/iloba

bio-, psiko-, sozio- : bio-, -geo, psiko-, sozio-...)

bir-/ber-

biratu

(birpasatu)

bitartean

bizi/bizitza/bizimodu

bizidun/bizigabe

(biziraun)

bizitako [esperientziak] / bizi izandako [esperientziak]

Bizkai/Bizkaia

Bizkai-Gipuzkoetan

Bizkaiko herri-izendegia

bokalak

bokatiboa

bolondres > boluntario

bonbilla (bonbila)

borrokatu

bota aditza

(bozgora)

bulegogizon > bulegari

bulkada ≠ bultzada

burdina/burdin (elkarketa)

buru-

-buru

buru postposizioa (-en buruan; -i buruz)

burua (X-ren burua): neure burua, zeure burua, bere burua, beren/euren burua(k)

burutu

buruz/buruzko

c letra (ze)

ç hautsia (ze hautsia)

camping, kanpin

corpus (korpus)

d letraren aldakortasuna

d/dd

dagoeneko ≠ honezkero

dagoeneko (*zegoeneko) ≠ ordurako

dagokionean ≠ dagokionez

damutu, damu izan, errukitu

-dantza

dantzatu

*darrai

data/fetxa ≠ egun

data nola eman

dateke (≠ daiteke)

daukat/dut

Debabarrena (Deba Behea) Debagoiena (Deba Garaia)

debekatu

deihadar > deiadar

deitu

deitura ≠ abizen

deklinabidea: taulak edo eskema orokorrak

delako/izeneko/deritzan...

*delegaritza > ordezkaritza

deliberatu

dena(k)/guztia(k)

denbora ≠ eguraldia

(-)denda

denetik, denetarik, denetatik

departamendu ≠ departamentu

(*depende)

deritzat/deritzot (*deritzaio)

derrigorrez > behartuta

des-/ez-

desberdin/berdin

desberdin/ezberdin

Deustu (Deustua/Deusto)

dezimal/hamartar

dialekto/euskalki

(*diezaidakete, *diezaizkioket...)

-dik/-tik kasu-markak

dinastien izenak

dion ≠ dioen, nion ≠ nioen, genion ≠ genioen, zenion ≠ zenioen

diploma/diplomadun

diptongoa

diptongoz (-ai, -ei, -oi, -au, -eu) bukatzen diren izenen deklinabidea

diska > disko

disolbatu

disziplinartekotasun > diziplinartekotasun; diziplina (disziplina)

ditu ≠ lituzke, zait ≠ litzaidake...

ditzaket/*ditzazket

dizipulu (diszipulu)

*doktoradutza > doktoretza; doktorego

doktore ≠ dotore

doktrina ≠ dotrina

-dore/-gailu

*drogo- > droga-

duela / orain dela

-dun atzizkia

dut/daukat

e! (eh!)

ea partikula

EAE ≠ Euskal Herria

ebaki ≠ moztu

ebakitzaile ≠ sekante

ebaluaketa > ebaluazio

ebaluapen > ebaluazio

ebazpen ≠ soluzio

eboluzio/bilakaera

eboluzionatu

edalontzi, edontzi, baso

*edin/*ezan/*edun aditzak

edizio

edo

edozer

eduki/izan (ukan)

-egi atzizkia

egiaztatu

egin aditz anaforiko ustela

egoki da / egokia da

egon ≠ ari izan

egon ≠ izan

egun

egun / gaur egun / gaur

egun ≠ data

egun on (*egunon)

egunoro > egunero; egun oroz

eguraldia ≠ denbora

eguraldiaren eta argi-orduen iraupenaren gertakariei loturiko aditzak

eguzki/Eguzki

ehotu > eho

ehun (100) zenbakia

ehuneko (%)

ei

-ekiko atzizkia

-ekiko/(en)ganako maitasuna, gorrotoa, konfiantza...

ekin aditza

-ekin soziatiboa eta zenbait muga-arazo

eliza

elkar

elkarrekin/batera

elkarzut

elurra (ari) izan

eman

emendakin

emendatu

-en eta -ko izenlagunak

-(en)gan/-(en)gana/-(en)gandik/-etan/-etatik/-etara: gizonengan, gizonetan

-(en)ganako/-ekiko maitasuna, gorrotoa, konfiantza...

-ena egin: tontoarena egin (*tontoa egin)

ene

-enea

-eno/-eino

entrenatu

-entzat/-rako

*entzulego > entzuleria, entzuleak

entzun

-era

*erabakior > erabakigarri

eragiketa aritmetikoak / kalkuluko eragiketak

eragin

erakargarritasun ≠ erakarpen

erakusleak

erakutsarazi (erakustarazi)

erakutsi ≠ irakatsi

eraman

erantzule ≠ errudun

erantzun:galdera erantzun’ / ‘galderari erantzun

eraso (erasotu)

erdal hitzen deklinabidea

erdal izenen artikulua euskaraz

erdara

erdi

Erdi Aroko eta Goi Erdi Aroko pertsona-izenak

erditu

erdu/erduze

ere lokailua

eredu ≠ adibide

eritzi > iritzi

*erizantza > erizaintza

erkide (herkide) ≠ herrikide

erla-/erle-

erlatibo jokatugabeak-tako (-dako/-iko)— eta aspektua

erlatiboa eta komunztadura-arazoak

erlatiboa eta zehar-galdera

erlatiboa: alferreko erlatiboa

erle/erla-

erloju

-ero/-oro/-ro

erradiatu ≠ irradiatu

erratu

erraz

erre/funditu

errege

errege-erregina (pl.)

errege-erreginen izenak

erreinu/erresuma

errektore ≠ erretore

Errenazimentuko pertsona-izenak

errepika eta kategoria gramatikala

errepresentatu > antzeztu; irudikatu; ordezkatu; adierazi

erresuma/erreinu

erretor > erretore

errez > erraz

-erri(a) osagaia gaurko toponimian

errubi ≠ errugbi

errudun ≠ arduradun

errudun ≠ erantzule

errukitu

Ertaro > Erdi Aro

ertzaintza (*ertzantza) >

esan

esan ≠ baieztatu

esanguratsu ≠ garrantzitsu

eskaini

eskatu

eskatu / bere gain hartu ≠ aldarrikatu

(eskena) > eszena, agerraldi

eskerrak (“Eskerrak etorri den/dela!”)

eskerrik asko (*eskerrikasko, *eskerrik)

esku-

esku artean (*eskuartean)

esku/eskuan egon, utzi...

eslogan/slogan

esmokin/smoking

esne

Espainia-Frantzietako eskualdeen izenak

Espainiako Erresumako autonomia-erkidegoen, probintzien eta hiriburuen izenak

espainiera

espero izan

espiritu/izpiritu

(estatal)

eszena

eszenategi, eszenatoki (eskenatoki) > agertoki, antzeztoki; jokaleku

eta

etengabe ≠ eten gabe

etxabere > etxe-abere, etxe abere

eurak (*heurak)

euro

Europako eskualde historiko-politiko nagusiak

Europako geografia-izen nagusi batzuk

Europako hiriak

Europako toponimia fisikoa

Europar Batasuna / Europako Parlamentua

(*europear) > europar

Euskadi

Euskal Autonomia Erkidegoa

euskal deiturak

euskal eskualdeen izenak

Euskal Herri inguruko exonimoak

Euskal Herria ≠ EAE

Euskal Herria izena

euskal herrialdeen izenak

Euskal Herriko ibaiak

Euskal Herriko leku-izenen arauak

euskal herritarrak eta herritar-izenak

euskal hitzak

euskal pertsona-izenak

euskal ponte-izenak (euskal izendegia)

euskalki/dialekto

euskalkiak

*Euskaltzaindiako > Euskaltzaindiko

euskara batua

euskara batuan / euskara batuaz (*batuera)

euskara-irakaslea, euskarazko irakaslea

eutsi

exenplo (exenplu) > etsenplu

existitu

*expresionismo > espresionismo

ez(-) (adberbio, izen, partikula...)

ez-/des-

ez ikusiarena, ez entzunarena...

ezagutu

*ezan/*edin/*edun

ezberdin/desberdin

ezen

ezer (deus) ≠ batere

ezer/zerbait, inor/norbait, inoiz/noizbait

ezertariko

ezetz ≠ ezezko

ezezik > ez ezik

ezezkako perpaus / ezezko perpaus

ezezko ≠ ezetz

ezik: izan ezik / ezik

ezin + konposizioa

ezin izan

ezineko/ezinezko

ezkero / -z gero

ezkerrean/ezkerretan

f letra (efe)

facsimile, faksimile (faksimil)

falta izan ≠ faltatu

familia-izenak

faraon > faraoi

faszismo, faszista > faxismo, faxista

fetxa > data

film (*laburmetraia, *luzemetraia)

filmoteka

final

finantzari ≠ finantzario

finkatu

fisikari ≠ fisiko

fondo/funts; hondo

fraile > fraide

franko

frantsesera (*frantzes) > frantses

Frantziako Errepublikako eskualde-, departamendu- eta hiriburu-izenak

froga ≠ proba

frogatu ≠ probatu

funditu/erre

funts; hondo / fondo

g letra (ge)

gabe

gabon / gau on

gai

-gai

-gailu/-dore

gain ≠ goi

gain-

gainbehera ≠ gain behera

gainekalde, gainkalde > gainalde

gainerako/gainontzeko

gaiso > gaixo

gajo

galdegaiaren legeak

galdeikur, galdemarka, galde(ra)-zeinu > galdera-marka

galdetu

galdetzailea + nahi: nonahi/non-nahi

galdu

galego (gallego)

galtzontzillo (gantzontzillo, gantzontzilo)

gamelu ≠ ganbelu

ganbera ≠ kamera ≠ ganbara

ganbil/konbexu

garrantzitsu ≠ esanguratsu

-garri/-kor

gaskoi (gaskoiera)

-gatik

-gatiko

gau

gau on / gabon

gaur egun / egun / gaur

gaurkoan/gaur

gauzatu

gazte ≠ gazterik

gaztelera, espainiera / gaztelania

gehiago/gehiagorik

gehiegi ≠ asko

gehien ≠ gehiago

gehitu

gela ≠ ikasgela ≠ ikastalde

gelditu, geratu

genero/jenero

genitibo bihurkaria: nire/neure; haren/bere

georgiera eta armenieraren alfabetoetan idatzitako izenak

geratu, gelditu

gerla/gerra

gero

gero(ago) ≠ berandu(ago)

gertaera eta erreferentzia historikoak

gerundioa (erdal)

gidoi

gimnasia/gimnastika

ginebra > gin

Gipuzkoa

Gipuzkoako herri-izendegia eta herritarren eta eskualdeen izenak

giza

gizagajo, gizagaxo, gizarajo > gizagaixo

gizajo

gizaki ≠ gizon

gizarte

gizarte/sozietate

(-)gizon

gizon ≠ gizaki

gloria

-go (-eria)

-go/-ko, -dik/-tik kasu-markak

gogo (*jateko gogoak)

goi ≠ gain

goi(-)

goikalde > goialde

goiz ≠ goizalde

goizean, goizetan / goizez; trenean/trenez

golko ≠ kolko

gomendatu

gonbidatu

*goren-maila > goren maila

gorputz

gose (egarri, beldur, logura...) izan

gozatu

gramatika-kategoria

grekera (gerkera) > greko, greziera; greko, greziar

guardia/zaintza; guardia/zaintzaile, udaltzain...

guau > au

guda/gerra

gudukatu

-gune/-une

gurasoak ≠ aitak

gure/nire

gustatu

gutxien/gutxiago

gutxieneko/gutxienezko

gutxienik txarrena

guzti/oso

guztia(k)/dena(k)

h letra (hatxe)

?hain... -(e)la

hainbat ≠ zenbait

*hainbeste... -(e)la

hala nola

hala... nola; nola... hala

hamarkada

hamartar/dezimal

handia ≠ asko

haragijale/karniboro

harmonia ≠ armonia

harrezkero ≠ honezkero

harri

harritu

hatz/behatz

hau guz(t)ia

haur # ume

haur-hizkera

helbide ≠ zuzenbide

heldu

heroina

herri-izenak

herrikide ≠ erkide (herkide)

herritar ≠ hiritar

herritar-izenak (jatorri-adjektiboak)

hieroglifiko ≠ hieroglifo

hil edo bizi / hil ala bizi

hil/hilabeteen euskalkietako izenak

hilberri ≠ hil berri

hile > hil/hilabete

hilgarri ≠ hilkor

hiritar ≠ herritar

hiru (3) zenbakia

hiruki/triangelu

historia ≠ istorio

hitz egin (*hitzegin)

hitz elkartu / hitz eratorri / atzizki

hitz elkartuak eta marratxoa

hitz elkartuen osaera eta idazkera

hitz-elkarketa eta aditza

hitzen ordena

hizkera-maila ez-zainduko ezaugarri morfofonetikoak (lagunarteko hizkera)

hizki ≠ letra

hizkuntza ofiziala(k)

hizkuntza-arazo, hizkuntza arazo, hizkuntz arazo (*hizkuntz-arazo)

hobe izan (*hobe esan)

hobe/hobeago

hobeto, hobeki ≠ hobekien, ondoen, hobetoen

Holanda

Hondarribia (-a)

honezkero/dagoeneko

honezkero/harrezkero

horre(n)gatik

horretaz ≠ hortaz

horrez gain / horrezaz gain / horretaz (guztiaz) gain

(hum) um (interj.)

hura/bera (haiek/berak)

hurbildik/hurbiletik

husna (*hutsana, *hutsna)

huts/zero

iaio

iaz(ko) ≠ aurreko urte(ko)

idi/it-

Ifarralde > Iparraldea (-a); ifar > ipar

igeri

igo

iguriki

ihardun > jardun

ihaute(ri) (Ipar.) / inaute(ri)

ihes egin ≠ ihesi

-ikan/-tikan

ikasgela

ikasle (*ikaslego)

ikastalde

ikurrin (ikurriñ, ikurriña)

ikusia(k) naiz / ikusia(k) d(it)ut (dau(z)kat)

ilargi/Ilargi (hilargi)

*ilea hartu > adarra jo

iloba ≠ biloba

imm- (inm-)

inaute(ri)/ihaute(ri)

indiotara/indioetara

-ing (ingelesezko hitz berriak)

ingeles (ingelera, ingles)

inguru

inm- > imm-

inoiz/noizbait, inor/norbait, ezer/zerbait

inolako, inongo

inor/norbait, inoiz/noizbait, ezer/zerbait

inprenta/inprimatze

insektu > intsektu

inspektore

interjekzioak

Internet

interprete; interpretatzaile (*interpretari)

intonazio (entonazio)

intsektu/insektu

ipuinetako pertsonaiak

ipur-/ipurt-

iragan-geroa aditzaldia

irakasle (*irakaslego)

irakatsi ≠ erakutsi

irakurle (*irakurlego)

irakurrarazi (*irakurtarazi)

iraun

iraunarazi

iritzi (eritzi)

irradiatu ≠ erradiatu

irten

iruditu (dirudi (...) -t(z)ea/-t(z)eak)

Iruñea (Iruña/Iruinea)

iskin(txo) egin

isolatu

istorio ≠ historia

it-/idi

-itis bukaera

itsas/itsaso

itsasbazterreko arrantza / baxurako arrantza

itsasketa/nabigazio

itsu (itxu)

itxaron

itxoin/itxaron

(itxu) > itsu

izan (ukan) / eduki

izan/egon

izan ere (+ bait-?)

izanen/izango

-izatu/-tu

izeko

izen

izen abstraktuak eta deklinabidea

izen berezi artikuludunak eta a itsatsidunak

izen berezi batzuen deklinabide-arazoak

izen bereziak: adierazpen izendatzaileen deklinabidea (leku-izen edo pertsona-izen ez diren izen bereziak)

izen bereziak: kontsonantez (n, l, s, z, tz edo r) bukatzen diren leku-izenen deklinabidea

izen zenbakarriak / izen zenbakaitzak

izen-sintagmen arteko juntadura

izena eta generoa

izeneko

izenlagunaren lekua

izenondoa eta generoa

izenondoa hitz-elkarketaren barruan

izenondoaren kokagunea

izenordain ≠ izenorde, ezizen

izpiritu (Ipar. edo Jas.) / espiritu

j letra (jota)

jadanik, ja, jada (*iadanik, *ia, *iada)

jaiotza/jaiotze (Ipar. eta Naf.)

jansenista (jantsenista)

jardun

jarrai

jarraitu, jarraiki

jasan

jaunartu

jaurlaritza

jendarte

jende

jenero/genero

jo ≠ kolpatu

joan aditzaren perifrasi-modua (-tu(a)z joan / -tzen joan)

jogurt

jokatu ≠ jolastu

joko ≠ jolas

judo, karate

-ka atzizkia eta aditzondoak

-kada (-tara)

kale-neurketa ≠ kaleko neurketa

kalko linguistikoa

(-en) kaltean/kaltetan

kaltetu / kalte egin

kamara > 1 kamera, 2 ganbera

kanpin, camping

kanpoko herritar-izenak

kanpoko leku-izenak eta artikulua

Kantauri (Kantauri itsasoa)

kantitate ≠ kopuru

kapaz izan, kapable izan

kar-kar, kar-kar-kar (kar, kar)

karate, judo

karnet > nortasun-agiri; gidabaimen; txartel

karniboro/haragijale

karratu/koadro

karta

karteldegi

kasko

kendu

kendualtxatu

-keta/-pen/-zio

-ki

-(k)ide

kiroldegi (polikiroldegi)

kiroletako emaitzak

klixe (klitxe)

-ko atzizki banatzailea

-ko eta -en izenlagunak (NONGO eta NOREN): noiz -ko eta noiz -en

-ko eta -zko

-ko/-go

-ko/-rako (noizko, norako, zertako)

-ko/-tako

koaderno (kuadernu)

koadro/karratu

koerlazio > korrelazio

-koi (-oi) atzizkia

kokatu

kokodrilo > krokodilo

kolegio (kolejio)

kolko ≠ golko

kolore: *gorri kolore, *gorri koloreko (> kolore gorri(ko))

kolpatu ≠ jo

komatxoak (« »; “ ”; ‘ ’) (→ eranskinak/puntuazio-markak)

*komisaldegi > polizia-etxe, polizia etxe; komisaria

komisio

komun

komunztadura juntaduran: sing./plur.?

konbexu/ganbil

konkabo/ahur

konparazio-perpausetako arazo batzuk

konponduezin ≠ konponezin

*konposagile > konpositore, musikagile

konposatu

kontinenteak

kontra-

kontsonanteak

kontsonante busti-palatalen grafia eta ahoskera

kontsonante-bilkura batzuen ahoskera

kontsonante-multzoen idazkera

kontuan hartu (kontutan hartu)

kopia-denda edo kopia denda (*kopistegi)

kopuru ≠ kantitate

kopuru ≠ zenbaki

-kor/-garri

kosta(tu)

kotxe

*kristoren polita (Lgart., *kriston polita)

kuadrilla (koadrila)

kulto > kultu; ikasi, landu

kultura/kultur

kume

kusi (Ipar.) / lehengusu

-(e)la menderagailuaren erabilera oker batzuk

-(e)la, -(e)larik

-(e)la/-(e)n (subjuntiboa)

-(e)la/-(e)na

-(e)la/-(e)nik

-(e)la/-t(z)ea aditz-izena

laburdurak

lagundu

laino/laño

-(e)lako/bait-

-(e)lako/-(e)n atzizkiak izenak gobernaturiko perpaus osagarrietan

Landes/Landak

langilego

laño/laino

Lapurdi

Lapurdiko udal-izendegia eta  herritarren izenak

-lari

-(e)larik

laster (laister)

latinezko esapideak nola

lau (4) eta hiru (3) zenbakiak

*-(e)laz, *-(e)naz

-le/-tzaile

legebiltzar/parlamentu

legegizon

legenda

legez (lez)

lehen/lehenengo

lehendakari/presidente eta gisakoak

lehengo ≠ beste

lehengoratu ≠ berreskuratu

lehengusu/kusi (Ipar.), lehengusina, lehengusu propio, lehengusu txiki

lehentxeago (lehenxeago)

lehertu

lehiatu

lehor/lur

leku-izenak: zehar-marra ala marratxoa Euskal Herriko leku-izenetan

lekutu

lengoaia / mintzaira, hizkuntza

lerro-bukaerak nola eten

letra

letra ≠ hizki

letra biribil edo arrunta noiz

letra etzana noiz

letra larria (maiuskula) noiz

letra lodia noiz

letra xehea (minuskula) noiz

literatura/literatur

lituzke ≠ ditu

litzaidake ≠ zait

lizentzia (lizentziatura); lizentziadun/lizentziatu (Heg.)

ll digrama (elle)

lotarazi ≠ lo eginarazi, lokarrarazi, loarazi

lotu

lur/lehor

lur/Lurra

lurrin ≠ lurrun

luzaro, luzaroan

luzatu

*magisteritza

mahuka ≠ mauka

maileguak

maitemindu

makilatu ≠ makillatu

makina / makina bat

malenkonia/melankolia

manifestatu

manilar > eskuleku, gidoin # manilar

mantendu

mantenimendu > mantentze

mapa (-ko?/-en?)

mari-

marka-izenen deklinabidea

marratxoaren erabilera kasu-marken aurretik

martetar (martiztar)

matematikari/matematiko

matxura/aberia

mauka ≠ mahuka

medikura(t) joan

Mediterraneo itsasoa, Mediterraneoa; mediterraneo (mediterranear, mediterraniar)

mekanikari/mekaniko

melankolia/ malenkonia

memento/momentu

memoria

mende/menpe

mendeko perpausen hasiera markatzeko partikulak

menderatu

menderatu faltsuak (sasimenderatuak)

mendilerro, mendikate (mendizerra)

menpe/mende

merezi izan

*merkatal, *merkatal zentroa

*merkealdiak > merkealdia

mezatan/mezetan/mezan

mikrokosmos (mikrokosmo)

*ministeritza > ministerio

mintzatu

mitologia

moja (monja) (anaia-arreba))

momentu/memento

*monastegi > monasterio

moneda > moneta

mota (-en mota)

motore > motor

mozorrotu

moztu ≠ ebaki

mugagabea

munduko aintzirak, ibaiak, itsasoak, mendiak eta uharte nagusiak

munduko estatu-izenak eta herritarren izenak

munduko herriak eta etniak

munduko hiriburuak

munduko hizkuntza ofizialak

munduko itsaslasterren izenak eta itsasgune batzuen izenak

muxu/musu

-(e)n aldiro

-(e)n menderagailua adierazpen-perpaus osagarrietan

-(e)n/-(e)la (subjuntiboa)

-(e)n/-(e)lako menderagailua izenak gobernaturiko perpaus osagarrietan

-(e)na/-(e)la

nabigazio/itsasketa

Nafarroa

Nafarroa Beherea / Baxenabarre

Nafarroa Behereko herri-izendegia eta herritarren eta eskualdeen izenak

Nafarroako herri-izendegia eta herritarren, eta eskualdeen eta merindadeen izenak

nago(...) -(e)la / eduki(...) -(e)la / nago(...) -(e)n

nagusiena / nagusia

nahi izan

nahiko(a)

nahiko(a)samar

*natur gune / naturgune, *natura-gune / naturagune

natur zientziak / natura-zientziak / natura zientziak

*-(e)naz, *-(e)laz

*nazu: nauzu, didazu...

-(e)nean menderagailua eta kalkoak

-(e)nean/-(e)larik

*nekazal-

-(e)neko

-(e)netz/-(e)nentz

neurri-sintagmak: botila (bat) ardo(a) ≠ ardo-botila (bat)

neurri-unitateak

neurtu

-(e)nez, -(e)nez gero

-(e)nez geroztik

ni pertsona-izenordain arrunta

-(e)nik/-(e)la

nire/gure

niretzat / nire ustez

nitar

noiz arte / noraino

noizbait/inoiz

nola... -(e)n kausazkoa

nola/zerez (zertaz)

nola/zertan

nominalizazio-estiloa (nominalizazioa ≠ aditz-izena)

non/zerez

nondik/non

nongo/noren

nonnahi > nonahi, non-nahi

nor baino nor gehiago (*nor baino nor)

NOR-NORI-NORK adizkia, NOR 3. pertsona ez denean

noraezean (nora ezean)

noraino / noiz arte

Norako bidea? / Zertarako bidea? (bizikletentzako bidea / bizikletetarako bidea)

*norantza > noranzko / norabide

norbait/inor

norbera/bakoitza

norendako kasua

noren/nongo

nor/nortzuk, zer/zertzuk, zein/zeintzuk

nor/zein

noski / jakina, horixe

notizia, berri, albiste

numero/zenbaki

nun > non

ñ letra (eñe)

o!

-o/-u

ogitarteko (otarteko)

oh! >

ohartarazi

ohi

ohizko/ohiko

oinarritu

olinpiar/olinpiko

olio (oleo)

omen, ei, bide

*On dagizula! > On (egin) d(e)(g)izula!

onartu ≠ aitortu

ondoan: Zarautz ondoan, Zarautzen ondoan

ondoren ≠ bait-

ondoren, ostean ≠ <partizipioa + -TA/-IK>

Ongi etorri!

onomastika

onomatopeia

ontzi

-ontzi

operatu

oposizio (*oposaketa), lehiaketa

optikari/optiko

orain bertan, oraintxe bertan

orain dela / duela

orainaldi narratiboa (sartzen da / sartu da)

oraindik/artean

orbain/orban

-orde

ordena (orden)

ordenagailu (ordenadore)

ordu

orduak nola esan

*orduan eta... orduan eta

orduko/ordurako

ordurako ≠ dagoeneko

original/jatorrizko (orijinal)

orkestra (orkesta)

oro

-oro

ortotipografia

oso/asko

oso/guzti

ospatu

ote

Ozeaniako toponimia

ozeanoak

paper (papel)

parkinson

parlamentari/parlamentario

parlamentu/legebiltzar

parte-hartze edo parte hartze (partehartze)

partidu (Heg.) / partida; alderdi

partitiboa (-ik)

partizipioa atribuzio-perpausean (itxia(k)/itxita/itxirik; irekia(k)/irekita/irekirik; ikusia(k)/ikusita/ikusirik; nekatua(k)/nekatuta/nekaturik)

partizipioa eta kasu instrumentala: -z/-az (ikusiz/ikusiaz; esanez/esanaz; kantatuz/kantatuaz)

<partizipioa + -TA/-IK> ≠ ondoren, ostean

pasa/pasatu

pasiboa (egitura pasiboa)

pauso ≠ pausu

pelikula (Heg.) / film

-pen

(*pena merezi) > merezi

pentsamendu/pentsamolde

pentsatu

perfektu

Pertsia > Persia

pertsona historiko ezagunak

pertsona-izenordain arruntak / pertsona-izenordain indartuak

pisatu

pixa egin (pix egin, txix egin)

planetak

plazer

plural hurbila (-ok)

polo (ipar polo / Ipar Polo; hego polo / Hego Polo)

porrot

portuges

praka (pl.) (fraka)

presidente/lehendakari

proba ≠ froga

probatu ≠ frogatu

proiektu (projektu)

proportzioak eta zatikiak

prozesu

puntu kardinalen sinboloak

puntuazio-markak

q letra (ku)

r letra (ere/erre)

-r letraren hitz-bukaerak sortzen dituen zalantzak

-raino/arte

-rako/-entzat

-rako/-ko

-rat atzizkia

-ren- (-re-) tartekatu ala ez deklinabidean

-ro/-ero/-oro

-rtz-/-st-

-runtz kasu-atzizkia

s/z letrak

-sa (-tsa) atzizkia

sail, atal # sekzio

saio ≠ sesio

sakatu

*salda dago / badago salda

samarnahiko(a)

San, Santu, Santi, Done... / san, santu, done...

sarri/sarritan

sartu

sasi-

segitu

segun (eta)

segur ≠ seguru ≠ ziur

sekante ≠ ebakitzaile

sekzio # atal, sail

seme-alaba

senar-emazte

senidetu/anaitu

*seriotan hartu > serio hartu

sesio ≠ saio

siglak

sinboloak (nazioartekoak)

sines-/sinis-

sinetsi

*-ska/-xka

slogan/eslogan

smoking/esmokin

sobera (soberan) / sobra eta sobran (Heg. Herr.)

solastatu (solastu)

*solidaritza > solidaritate

soluzio ≠ ebazpen

sor-marka (sormarka)

sortarazi/sorrarazi

sostenitu (sostenidu)

sozietate/gizarte; sozietate/soziedade

sozio-

-st-/-rtz- (beste/bertze, bost/bortz)

su: suan/su(r)tan, sura/su(r)tara...

subjuntiboa/aditz-izena: ikus nezan/ikusteko

subjuntiboa: noiz -(e)n, noiz -(e)la

(submarino)

sudurluze moduko elkarte arruntak (buru(-)soil, hanka(-)luze...)

(suero)

(sukaldatu)

superlatiboa

-sz-/-z-

-tako/-ko

-tar atzizkia

taxista > taxilari

-taz/-z

-tegi

teknikari/tekniko

telefono-zenbakiak nola eman

-tik/-dik kasu-markak

-tikan/-ikan

tiratu

tituluak eta kidekoak

topa egin ≠ topo egin

(topean ibili, topera ibili)

toponimia txikia: nola idatzi herriko kale, baserri eta abarren izenak

tortilla (tortila)

transkripzioak

trenean/trenez; goizean, goizetan / goizez

triangelu/hiruki

ts/tz digramak

-tsa atzizkia

tsar (zar)

tt digrama

-tu/-izatu (espezialdu > espezializatu)

-tu(a)z joan / -tzen joan

tuntun

tx digrama

txekeak nola bete

txerri

txikito

txorta > sorta

tz/ts digramak

-tza

-tzaile

)"> -tzako (-dako) / -tzat

-tzakoa (NORENTZAKOA)

-tzat kasua

-tzat / -tzako (-dako)

-t(z)ea aditz-izena / -(e)la

-t(z)ean, -t(z)erakoan (-takoan)

-t(z)ear

-t(z)eke menderagailua: amaitzeke, bukatzeke...

-t(z)eko/-t(z)earen

-t(z)eko/-t(z)erako

-t(z)ekotan/-t(z)ekotz

-tzen joan / -tu(a)z joan perifrasiak

-u/-o

udal ≠ udaletxe ≠ udalerri

udal-izendegia

ukan

ukanen/ukango

ukatu

-um

-(k)ume

ume # haur

umetu ≠ umatu

-une/-gune

untzi > ontzi

ur

urrats(ak) eman / urrats(ak) egin

urrun: urrundik/urrunetik; urrungo/urruneko

Urte askoan!

urtebete

urtebetetze ≠ urteurren

usaindu

uste izan

utzi

v letra (uve)

Vatikanoa (-a)

Venus/Artizarra

w letra (uve bikoitza)

web-orri edo web orri; web-orrialde edo web orrialde

webgune

x letra (ixa)

-xe

xiberera/zuberera

xiberotar/zuberotar

-xka/-xko

y letra (i grekoa)

yogur > jogurt

z letra (zeta)

z/s letrak

-z-/-sz-

-z/-ekin (instrumentala eta soziatiboa)

-z/-taz

-z gero / ezkero

zai > zain

-zaintza (*-zantza)

zait ≠ litzaidake

zakur (Lap. eta Naf.)

-zale atzizkia

zaletu/zale

*zapategi > zapata-denda edo zapata denda

zati (zientziako unitateen irakurbidean)

zatikiak eta proportzioak

*ze ba...? > Zer ba(da)?

ze/zer; ze/zeren/zein

zehar postposizioa (-n zehar; -tik zehar)

zehar-marra edo barra etzana (→ eranskinak/puntuazio-markak)

zein baino zein... -ago

ZEIN-erlatiboa

zein/zer

zenbait ≠ hainbat

zenbaki ≠ kopuru

zenbaki erromatarrak

zenbaki kardinalak

zenbaki ordinalak

zenbaki/numero

zenbat galdetzailea

zenbat-nahi, zenbanahi (*zenbatnahi)

zenbat/zenbateko/zenbaten/zer...

*zenbatero > zenbatean behin, zenbatetik behin

zenbatzaile banatzaileak

zenbatzaile orokorrak

zenbatzaile zehaztugabeak

zenbatzaileak eta iraupena (hiru astean / hiru astetan)

zenbatzaileak eta komunztadura

zenbatzaileak eta leku-denborazko sintagmak (-ra/-tara: 5 kilometrora/kilometrotara; 5 graduan / 5 gradutan; 5 euroan / 5 eurotan...)

zenbatzaileak eta maiztasuna (lau astean behin, astero... *zenbatero (> zenbatean behin))

zenbatzaileak eta nolakotasuna (-ko/-tako: hiru kiloko haurra / lau hankako mahaia)

zenbatzaileak eta perpaus-ordenamendua

zentzu

zeozer (Heg.) / zer edo zer

zer

zer edo zer

zer/zein

zer/zenbat/zenbateko/zenbaten... galdetzaileak neurriekin (*zein)

zer/zertan: zer ibili / zertan ibili

zera

zerbait izenordainaren deklinabidea

zerbait/ezer

zeren (eta)

zerez/nola

zerez/non

zergati, zergatiko

—Zergatik? *—Zergatik ez, *—Zergatik bai

zergatik... -(e)n, zergatik ezen... -(e)n

zerikusi / zer ikusi

zero/huts

zerri/txerri

zertako/zertarako

zertan edo hartan esapidea

zertan/nola: -t(z)en/-t(z)ez + aditza (irakurtzen ikasi ≠ irakurriz ikasi)

zertan/zer

zertaz/nola

zilegi

-zio

-zio

ziur ≠ segur ≠ seguru

-zko eta -ko

zodiakoa

(zonalde)

Zorionak!

*Zorte! > Zorte on!

-ztatu

zuberera/xiberera

Zuberoa

Zuberoako herri-izendegia eta herritarren izenak

zuberotar/xiberotar

zuzenbide ≠ helbide

zuzendu

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper