Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

109 emaitza jabetu bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
osoro.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en autores meridionales (tbn. en Mirande) desde mediados del s. XVII. La forma general es osoro. Hay osaro en J.J. Moguel (que tbn. emplea oxaro ), Uriarte (junto a osoro ), R.M. Azkue y E. Arrese.
sense-1
1. (V; Lar, , Izt 44v, H), osaro (V; Izt 53v, H (V)), oxaro. Ref.: A (osoro, osaro); Etxba Eib.
Completamente, totalmente, enteramente. "Enteramente", "(por) entero", "llenamente", "plenariamente", "(a) satisfacción" Lar y Añ. "(A) boca llena, osoro, oso ta oro" Lar. "Abrióse conmigo en un todo, idiki zan nerekin, oso ta oro, osoro" Ib. (s.v. abrirse). "Cabalmente" Ib. "Osoro naiz zeure zeuria" Etxba Eib.
Egiten dogula aginetan dana osoro. Cap 68. Ainbeste urtean neabile ezagutu naiez gure hizkuntza miragarriaren txitezkoak ta etzeatiek oraindikan osoro ezagutu. Lar Cor 300. Zere burua, borondate guziaz ta osoro Jaungoikoari bere besoetan utziko diozu. Cb Eg III 283. Bere birjinidadea osoro beti gordetzeko Jainkoari boto egin zion. Cb Just 29. Eurak izango dira / geure gurasuak / ta zainduko deskubez / osoro forubak . (1794) In MEIG VI 68. Biurtzea osoro Jangoikoagana. Mg CC 172. Bekatuak osoro konfesoreari erratea. CatAN 48. Eztiogu osoro gure zorra pagatuko. Gco II 88. Alarguntasuneko denboran, animako eta gorputzeko garbitasuna osoro gordetzea. Ib. 44s. Bere agindubak osaro gordetara. JJMg Egunoro 7. Oxaro bete edo kunplidu biar dogu Jangoikuaren legia. JJMg Mayatz 156. Egun au igaroten da osoro Marijaren bijotz gozuaren izen ta onraan. Ur MarIl 119 (84 osaro). Gaztigu onek Jakoben biotza osoro il zuen. Lard 41. Etxera dira etorri / gure seme ederrak, / bukaturik osoro / Afrikako gerrak. Afrika 153. Injuriak izan biar dabé laster eta osoro erreparau edo zuzendubak. (1859) BBatzarN183. Izar-erria dana osoro illundurik. AB AmaE 431. Bildurrak kenduaz, osoro gozatzen zion biotza. Ag G 244. Artzain ta gurtzainen biotzak osaro berarendu zituen iztun berriak. A Ardi 88. Nitzaz osoro aztuta zaude. Jaukol Biozk 72. Kontubak aurkeztuko dira, osoro Batzorde onek bein baño geiagotan agindu daun arauz. ForuAB 71. Mutillak izutu ziran osoro. Kk Ab II 180. Osoro sendatzen naizenean, joango naiz. Sabiaga Y 1933, 424. Gizartearen menpean osoro jarriaz. Eguzk GizAuz 40. Osoro argitu zan zerualdea arratsalde-erdirako. TAg Uzt 133. Gizarte aldeko eginkizun oiek osoro ikasten ari gerala. "En conjunto" . EAEg17-4-1937, 1515. Ire omenaz abeskide gu, / osaro alai guztiok. EA OlBe 90. Argiak pizten nau osoro. Or Poem 521. Osoro illundu zan, goi-aldea. Erkiag Arran 162. Txalupa zuria izana zan, baño oraindik osoro itsusitu gabea. Anab Poli 21. Len neukan alegria / osoro itzaldu. Auspoa 39, 134. Etzitzaion osoro joaten ikatzaren hauts beltza. Osk Kurl 65. [Legeak] dialektu horietan ere zeharo eta osoro betetzen ez direla esan beharrik ez. MIH 253. Tolosan erein zuen hazia ere ez dago euskararentzat osoro galdua. MEIG VIII 80.
v. tbn. CrIc 37. It Fab 249. Bv AsL 30. JanEd I 71. Itz Azald 214. Urruz Zer 83. KIkV 42. ArgiDL 4. Inza Azalp 72. Enb 202. Laux BBa 130. Otx 143. Lek EunD 21. PMuj Y 1934, 166. ABar Goi 48. Mde HaurB 14. Etxde JJ 116. Onaind in Gazt MusIx 148. Gazt MusIx 109.
azpiadiera-1.1
Gaixo, argal ta indar bagiak edo batetik bestera dabillen borondateti urtenak, ez diriala penitente egijazkuarenak, biar da gura izan sendo ta osoro. Mg CO 98.
azpiadiera-1.2
osaro. " Osaro, negarrez osaro " A Apend. " Osaro negar egin (V-ger), xipaka (S), llorar a lágrima viva" A EY III 308.
sense-2
2. (Acompañando a un adv.).Muy, totalmente.
Eztu gero utzi bear osoro gaizki egin duena aldueneraño erremediatu erazotzeko kuidadua. Gco II 48. Zeruan ondo eta osoro egoki, / Kantatzen dute Txomiñ arira ederki. AB AmaE 397. Aurkitu eban eskeko osoro bilosik egoan bat. Itz Azald 122. Gure aizkolariok, aoa zabaldu gabe, osoro benaz, patxada onean [...] kendu zituzten oñetakoak. Ag G 102.
azpiadiera-2.1
(Acompañando a un adj.).
Errenta idukirik osoro kaxkarra / Ez dezu azi ere famili azkarra? AB AmaE 401. Ondo ezagututen dot ez dala osoro ona eta utsune bagakoa. Itz Azald 6. Biotza ibilliko zitzaion izketan, osoro esankor. Ag G 160. Puntzio au izan da / osoro luzia. Urruz Zer 107. On utsa ta osoro maitagarria dan Jaungoikoa iraindu dogulako. KIkV 96. (v. tbn. el mismo ej. en KIkG 73) Gauza osoro barririk, aurrerago iñoz ezagutu ez danik, ba ete-dago gero? Eguzk GizAuz 10. Gaua, osoro baltz biurtu baiño leen. Erkiag BatB 109.
azpisarrera-1
OSO-OSORO (V ap. A, s.v. osoro). Totalmente, completamente. "Muy enteramente (es forma ampulosa y pleonástica)" A.
Kapulearen barrenen dauden arrak oso osoro ezkur alea dirudite. It Dial 7 (Ur oso osoro; Dv osoki, Ip oso osoki). Era ortaz bakarrik jabetu ahal izango zen oso-osoro bere emazteaz. Etxde JJ 116.
azpisarrera-2
OSOROAN. Completamente, totalmente.
Biotzaren amesak osoroan betetea gatx danean. Erkiag BatB 201.
azpisarrera-3
OSORO ESAN ( (Lar), O). ERRAN (Lar). "Aseverar, osoro esan, erran" Lar. "Aseverado, osoro esana" Ib.
azpisarrera-4
OSORO ESATE. "Aseveración, osoro esatea" Lar.
azpisarrera-5
OSOROKO. Completo, acabado.
Astiroko lana, noski, itsasoa ondotxo beeratu arte ez bai-zuan osoroko lana. Anab Poli 33.
osoro
<< oso 0 / 0 poxika >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper