Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

38 emaitza dagoeneko bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
zizpa.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado al Norte y al Sur desde mediados del s. XIX. Al Sur la var. más usual es txispa, y al Norte xixpa. Hay zizpa en Elizanburu, F. Irigaray, Mirande, Larzabal y Berrondo, xizpa en Hiribarren, Prop y Arradoy, xispa en Atheka, sispa en Lauaxeta, y zispa en Erkiaga. En DFrec hay 3 ejs. de zizpa y 3 de xixpa.
sense-1
1. (L, BN; Deen I 179 <syspa>), xixpa (L, BN; Urt, H), sispa, txispa (A), xispa (L; H), xizpa (Lh), zispa. Ref.: A (zizpa, xixpa); Lh (zizpa, xispa, xixpa).
Fusil de chispa: fusil en gral., escopeta. "Balista minor, balesta, xixpa, alkabóza " Urt III 248. "(V arc., G, It), escopeta" A. v. kokoxixpa; cf. txispa.
Koko beltzak ez gaitu segur urrikari, / xixpaz eskaintzen dio frantses gizonari. Iraultza 93. Nola zituzten txispak / lapurrak berekin. It Fab 134. Erdiak xizpa orde, makhilekin dire. Hb Esk 162. Bazterrak iñarrusten ditu xispa kolpen harrabotsak. Atheka 98. Zortzi ehun gizonek, xizpa eta nabalez harmaturik. Prop 1876-77, 6. Txispaz ezin zana, itzez nai zuan menderatu. Bv AsL 215. Soldado bizardun [...] bat, xixpa bizkarrean. StPierre 38. Hots, noizpeit erbia, zart! badoa, / hala nola xixparen tiroa. Ox 88. Rifle dioten zizpa eder baten jabe zelako. FIr 136. Sispa luziak lepo-ganian. Laux AB 80. Txispa jasota beatza kakoan zuala tiratzeko gertu. NEtx Antz 145. Kargatu zun berriro xixpa. Etxde JJ 156. Aintziretara joan dira gaur beren zizpekin. Mde Pr 98. Gizon iresle handi et handiak dire orai xixpa eta kanoiak. Zerb Azk 25. Ihiztariak beren zakur eta xixpekin. Herr 26-3-1959, 2. Zispa motzak sorbaldetan zintzilik dituela [Txiñelak] . Erkiag BatB 146. Hiru hoditako xizpa. "Fusil à trois canons" . Ardoy SFran 237. Batita pika eta pika ari zen, artetan kanibeta, sahetsetik zintzilik zaukan zizpari xorroxtuz. Larz GH 1969, 92 (ap. DRA, que traduce "lima"). Bereala uxatzen du bere ondotik, zizpaz bezelaxe. "Con un trabuco" . Berron Kijote 139. Ez baitzan atsegin xixpa artu ta frentera joatea. AZink 94. Erdian harrapatuko gaituzten indarrak prest baitaude dagoeneko, zizpaz armaturik. MEIG IX 24.
v. tbn. EG 1958 (1-2), 9. Xixpa: Prop 1893, 117. Barb Sup 64. Zub 64. Or QA 91. JEtchep 37. Othoizlari 1960, 303. Txispa: Munita 51. SM Zirik 37.
sense-2
2. txispa (V-gip ap. Etxba Eib). "Llave o mecanismo que en las armas provoca la ignición" Etxba Eib.
Gero bialtzen deutsa / kañoe ta txispak / kargerubak armatera / ederki fusillak. DurPl 115.
sense-3
3. (Lh), xixpa (L, BN ap. Lh), xispa (BN-baig ap. A). "Horcón americano" A. "Fourche" Lh.
Eta hiru gizon serioski lanean / belarra airatuz xixpen puntan. Egan 1959 (1-4), 13. Xixpa batekin belar kargatzerat. JEtchep 60 (v. tbn. 49).
sense-4
4. " Xispa (BN-baig), jeringa" A.
sense-5
5. " Xispa (BN), verge (terme grossier)" Lh.
sense-6
6. (Lh), xixpa (L, BN ap. Lh ).
"Soulographie, 'cuite' (pop.)" Lh.
azpisarrera-1
ZIZPA-HARRI (xizpa- Hb; xixpa- Hb). "Silex, pierre à fusil" Hb.
azpisarrera-2
ZIZPA-KANOI. Cañón de escopeta.
Orduan sasitik atheratzen, lehenik, bi zizpa-kanoien muthurrak! Elzb PAd 52.
azpisarrera-3
ZIZPA-KIRTEN. Culata de escopeta.
Azkenean bere txispa-kertenez lurra jo zuan. NEtx Antz 148.
azpisarrera-4
ZIZPA-TUNPA. Disparo de escopeta.
Bein, leio-aurrean ispillu baten aurrean bizarra kentzen ari zala, txispa-tunpa batek eratxi zun ustekabean. NEtx Antz 137.
zizpa
<< zegoeneko 0 / 0
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper