Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

327 emaitza jaiki bilaketarentzat

Sarrera buruan (22)


Sarrera osoan (305)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ondoez.
sense-1
(V, G-azp-goi-gip, AN-gip), ondez (V). Ref.: A (ondez); A Apend; JMB At; Garbiz Lezo 32; Etxba Eib; Gte Erd 259.
Malestar, indisposición. " Benetako ondeza daukanak eztau orrenbeste edaten (V), el que de veras está indispuesto no bebe tanto" A. " Ondoez antzean dabil (G-azp)" Gte Erd 259.
tradizioa
Tr. Documentado desde el msOñ en autores meridionales. En DFrec hay 12 ejs.

Beren aurren bat [...] ondo ezen bategaz ekusten badaube. msOñ 99v. Ondoez baten nork begiraturik etzeukala. Ag G 255. Norbaitek buruko mina nai katarrua nai beste ondoez bat daukanean. A EY IV 234. Oeratua egon naiz ondo-ez batekin. Elzo EEs 1916, 296. Bere bijotzeko ondoezak agertu eutsozan. Kk Ab I 37. Urdallaren ondeza begiratuta. "Indisposición gástrica" . Zink Crit 27. Soin-atalak ondoezen batek jo. Ib. 29. Ia bera alattuten juan gura ete zeunkienentz [...] ondo-eza arinddu dakijon. Otx 67. Umeeginondoko ondo-ezak. EAEg 28-12-1936, 667. Bizitzaren laburrak eta buka-bearrak uzten digun ondoez aren pareko garraztasuna. Vill Jaink 117. [...] esateak, eztigu guri ondoez aundirik ematen. Ib. 52. Giarrak, geldi egonaz, galdu egiten dira. Odola nekez dabil eta ondoeza sortzen da. Ib. 140. Goitik beera laisterka joana, ondo-eza sentitu omen zuan. JAzpiroz 92. Bere zartasunez gain, daben gaixo edo ondoezagaitik. Gerrika 194. Oihenarten ezin-egona eta ondoeza gorputzekoak baitziren arimakoak baino gehiago. MIH 248.
v. tbn. Ayerb EEs 179. Erkiag Arran 165. Etxba Ibilt 466. Berron Kijote 189 (ondo-ez). Ataño TxanKan 173. MMant 54.
azpisarrera-1
ONDOEZA EGIN ( (V-gip, G-azp-goi)). Ref.: Etxba Eib; Elexp Berg; Gte Erd 219. Indisponerse, sentir malestar. "Lanian diarduala, ondoeza eiñ eta lurrera jausi zan, [...] le ha dado un desmayo" Etxba Eib. "Ondoeza egin zaio (G-azp-goi)" Gte Erd 219 (junto a itzaltasuna egin zaio, mintxuria egin zaio, etc., de otras zonas). "Mareo, desvanecimiento. Sukaldian ondoeza eiñ da luze jausi zan" Elexp Berg.
An dago gaixoa ondoeza eginta trabenan. Urruz Urz 45. Bordaxarko Joxe, ondo-eza eginta, goiko gaixotegi berrira eraman dute. Ataño TxanKan 270.
azpisarrerakoSense-1.1
( ondoezak egin ).
Ondoezak egiten zaizkala gaxo dagoanari, edo izerdi aundi [...] batzuen itxuran edo [...] lozorroaren itxuran. Aran-Bago ManMed 248.
azpisarrera-2
ONDOEZAZ (Estar...) indispuesto, mal.
Ama, ondoezaz egoala ta, oera goizetik joan zan. Erkiag BatB 95.
azpisarrera-3
ONDOEZ BATEAN (Estar...) indispuesto, mal.
Pierre ondoez batean zegoen. Gehiegi jan eta edan zukeen edo. Mde Pr 146.
azpisarrera-4
ONDOEZIK ( (V-gip, G-azp)). Ref.: Etxba Eib; Elexp Berg; Gte Erd 219 y 259. (Estar, encontrarse, andar...) indispuesto, mal. "Jaiki naizenetik, ondoezik sentitzen naiz" Etxba Eib. "Aspaldixan ondoezik dabill, ezer onik eitten ez detsala, hace tiempo que anda indispuesto" Ib. "Ondoezik zegoen baina tajatu da (G-azp)" Gte Erd 219.
Etxean sartu zireanean, umea ondo-ezik eta artegaturik topa eban. A BeinB 76. Gaisorik edo ondoezik zagozenean. A Ezale 1897, 154a. Oian itzi dot ondo-ezik, abail-abail egindda. Otx 161. Gaur haatik, ondoezik zegoen Pierre. Goizegi esnatu zelako ote? Mde Pr 148. Batzuk gripegaz ondoezik egozalako. Etxabu Kontu 31. Lenengo, ikusi zuala ondo ezik zegoana. BBarand 28. Piska bat ondoezik nebillen egun batzuk aurretik. Gerrika 150.
v. tbn. Etxde JJ 249. NEtx LBB 35. Albeniz 217.
ondoez
<< 1 olde 0 / 0 ondoratu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper