Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

327 emaitza jaiki bilaketarentzat

Sarrera buruan (22)


Sarrera osoan (305)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ozta.
tradizioa
tradizioa
Tr. La forma ozta es la más usual; otzta se documenta en fray Bartolomé (en la expr. otzta baten ). En DFrec hay 7 ejs. deozta.
sense-1
1. (V-ger-m, G-to, AN ap. A ; O-SP 222, SP, Lar, (V, G), Izt 12v, Dv, H (V)), osta.
Justamente, apenas. " Ozta hedatu (Hm)" SP. "Apenas" Lar, . "Penosamente" . " Ozta idoroten da nok lupetu daien " Izt 12v. v. DOI-DOIA.
azpiadiera-1.1
Tr. Documentado en textos vizcaínos y guipuzcoanos, además de en algún autor septentrional antiguo como Haramburu. Gau-egunetan beti nago / etsekoakin deadarrez, / arren, ezkondu nagiela. / Senargureak ozta nago; / etsekoxeok beti barrez: / "Oraingaño gaztea ax ta, / urtexe baten goza adi". Lazarraga 1190r (tal vez con el sdo. de 'apenas puedo aguantar el deseo de casarme'). Ozta hezurrak haragiari ditxezka. Harb 339. Hanbat neure hutsak flakatu nau, non ozta minzo baitnaiz. Ib. 336. Hiztunen ergelkeriaz [...] ozta aditzen degu naspilla [...] besterik. Lar, carta a Mb 280. Ordu erdi bat ozta egin nuen. Cb Eg III 348. Len ozta ezagututen zan matsardaua. Mg PAb 95. Ozta dotrina dakien batek. AA III 442. Ozta berba bat edo bi baino ez egitia. fB Ic I 50. Begiak gora zeu-gana egiteko biotzik ozta daukadala. EL2 131. Ozta arkitzen oi da / kontent aberatsik. It Fab 165. Salmentan ipiñi arren, ozta erosleak izan zituen. Lard 547. Kanpoko aizeak bere bizian ozta ikutu zuen dama. Arr GB 109. Eurai lekua egiteko duiñ naiko ozta. AB AmaE 448. Mari Andres ozta ta nekez beren senera etorri zan. A BeinB 77. Oial bigunez ondo apainduta edo ardi larruz ozta jantzian. Ag EEs 1917, 172. Mendi-neska baitzen, Crautik ozta barreiatu da aren izena. Or Mi 3. Illargiak ozta / gain-argitua. Ldi UO 29. Elkar jotzeari ozta itzur egiñaz. Mde Pr 100. Amabost urte osta zitun. Or Aitork 222. Aopean, ozta entzuteko bestean. Erkiag BatB 54. Lur arrizuek ozta eman oi dute erleentzako izkaroa. Ibiñ Virgil 86. Nik [langosta] ezagutu ere / egiten det ozta. Uzt Sas 311. Beste [hitz] batzu [...] lanbide berezi batekoak dira, handik kanpora ozta inork dakizkienak. MIH 76.
v. tbn. GavS 27. Zuzaeta 162. CrIc 56. Gco I 332. JJMg BasEsc 285. Astar II 116. Zav Fab RIEV 1909, 37. Jauregui 237. Otag EE 1882c, 509. SMitx Aranz 97. Gand Elorri 198.
sense-2
2. (Dv (que cita a It), A).
Apenas, nada más, justo después de. Profetaren esana ozta egin zuen, ta gelditu zen leprarik gabe. Mb JBDev 197. Ozta aotik atera zuen / asi ziraden deadarrez. Bast 31. Ozta egin ditut bakiak gizon onegaz, ta esesten deust neska batek. Mg PAb 54. Ozta mundura urten eban Jesusek, non Herodes [...] bere billa asten dan. NekeA 233. Ozta au esan zuan Jesusek, sendatu zan elbarria. AA I 404. Ozta amuaz zuen / ur-gaña ikutu, / arrai txiki pollit bat / zuen arrapatu. It Fab 81. Amaren sabeletik ozta da agertzen, / negar eta garrasiz bertati da asten. AB AmaE 348. Ozta esan zuan itz au, oju egin zion Santuak bere lagunari. Bv AsL 154. Osta ziran asi batzar santa onetakuak errosariyua errezatzen gelditu zanian arriturik mundua ikusten zuan mirariarekin. Ag Serm 83. Eta osta aizaturik, berriro saldoan zetozkidan oldarka. Or Aitork 154.
v. tbn. VMg 16. Gco I 458. JJMg BasEsc 257. Bil 163.
sense-3
3. (Lar, , Dv (G), H (V)).
Casi; a punto de. "Casi" Lar, . "(A) pique de" Lar. "(Al) pie de, casi. Ya había al pie de quinientos hombres, baziran ozta bosteun gizon " Ib.
Aserrerik, ez eta ozta bere zirkinik bere ez daukenak. Itz Azald 195. Ezerberez edo ozta ezerberez. Ib. 67. Ozta beti geratuten da kastigu denporazkoren bat. Ib. 149.
azpiadiera-3.1
(Lar, ).
(Con negación).
"(Por) poco no me ha muerto, ozta il ez nau " Lar. "Apique está de matarlo, ozta hiltzen eztu " Ib. (Añ ozta ilten eztau).
sense-4
4. (Precedido de sust. con suf. -arren).Muy, mucho. " Pozarren ozta, muy contento" Otx Voc. .
Daukat, Jauna, gose ta gurari bizi bat zu pozarren ozta artzeko. CrIc 140. (36 pozarren osta) Dakusdala ezkerreko aldeti Deabru madarikatua pozarren ozta. EL2 33. Orduban Markolbek lotsarren ozta, Bertoldinek egiñiko diabrukeri guztijak edestu eutsazan. Otx 143. Mattiarren-ozta daukodan erestun eder-eder bat. Ib. 152. Pozarren ozta biotza birloraturik zituztenean. Zait Plat 119.
sense-5
5.
(Como segundo miembro de compuestos).
"Barbiponiente, bizar ozta " Lar.
azpisarrera-1
OXTA-OXTA.
(Forma con palat. expr.).
Apenas.
Erderaz ez da [bertso-neurketa au] ain oitua. Ezaguna bai, oxta-oxta. Lek SClar 125. Etzuan iñork tutik ere esan. Ezkerreko begiarekin keñu egin oxta-oxta alkarri. Lek 1957 (5-6) 56. Berai begira pentsakor nago, / itza're det oxta-oxta. Insausti 277.
azpisarrera-2
OZTA BATEAN. Difícilmente, apenas, escasamente.
Nekezka baten, gitxitan, otzta baten ta urrineti agertuten dana da emakume pirmia, zuzena. fB Ic II 284.
azpisarrera-3
OZTA GOGORREAN. Penosamente.
Ze nekez ta ze ozta gogorrean egin zenduan Kalbariora bidea. EL2 195.
azpisarrera-4
OZTAKO.
Beti ni / oztako. / Beti zu / Jaungoiko. 'Apenas yo' . Gand Elorri 86.
azpisarrera-5
OZTAN. Apenas; con dificultad.
Oztan badakit ondiño egan. Enb 191. Ez zen adiskide bat ordea, oztan ezagun bat. Mde HaurB 85. Oetik jagi ta oztan lez dabil, kartzelako mailletan gora ta beera. Erkiag BatB 201.
azpisarrera-6
OZTA-OZTA (V-gip, G-goi-azp; Izt 117v, H, A; osta osta V-gip; ost-ost A Apend ), OZTOZTA. Ref.: Iz ArOñ (osta); Elexp Berg; Gte Erd 188. a) Apenas, a duras penas; justamente, justo justo. "Osta osta dao bizirik, justamente vive" Iz ArOñ.
Urtean beiñ, ta hori ere ozta ozta, ostiral santuz edo, Birjiñaren doloreaz oroitzen diranak. Lar SermAzc 54. Baldin justua otza otza [sic, seguramente por ozta ozta] salbatzen bada, pekatari galduaz zer izango da? Cb Eg I 148. Nork sinits lezake ozta ozta oraindaño zure zor onezaz oroitu zerala? AA III 269s. Ozta ozta, indarrez, gogo otzaz [...] erdi lagundu zeunstan maiko erregubak egiten. Mg PAb 67s. Agureak / ozta ozta / eroian egur-sorta. Zav Fab RIEV 1907, 530. Indargeturik, ozta ozta oñen gañean dagoala. EL2 225. Ire kabriolak / ozt-ozta txirolak / oi dizkik segitzen. It Fab 204. Gaztelatik datorren anega gariak ozta ozta pisatzen du larogei ta bi edo iru libra. Izt C 27. Nik ozta ozta eta nekez egiten ditut Eleixa Santiak aginduten deustazanak. Ur MarIl 104. Doi-doi ta osta-osta, senda-berriya oraindik oñen gañean zebillela. Aran SIgn 17. Begiak agor, pultsuak geldi. / Ozta ozta bizi nintzan. AB AmaE 10. Kurutze donea osta osta ezpanetaraiño eroan ekan. Ag AL 92 (G 63 osta osta). Orrako ustez, Gernikaraño / eldu nintzan ozta-ozta. Enb 199. Berbia be ost-osta eukala. Kk Ab II 47 (103 oztozta). Ikusten badegu osta-osta... Lab EEguna 88. Gona ozt-ozta belaun koskorrak / estaltzen zizkana. MendaroTx 246. Ez bizarra moztu, ez gosaldu, yantzi ere ozta-ozta. Ldi IL 39. Emeretzi urte ozta-ozta izango zitun Txandresen seme Joxek. TAg Uzt 47. Ozta-ozta Gudarozte itxura zuan zerbait. EAEg 28-4-1937, 1575. Moldegaizki jaiki zen, eta ozta-ozta zutik egonaz errestatu zen. Mde HaurB 82. Belarria gaixoarengana urreratu ta ozta-ozta entzun zion. NEtx LBB 56. Illuntzen asi zan eta arrastua ozta-ozta zer edo zer ikusten eben. Etxabu Kontu 133. Otsaillan emeretziz / bada zer konta, / naiz bertso-adorea / izan ozta-ozta, / Bizkai aldetik berri / illunak datoz ta. Insausti 230. Baina antzinagokoen berririk ozta-ozta iritsi da gureganaino. MIH 281. En DFrec hay 3 ejs.
v. tbn. Astar II 27. Apaol 40. Azc PB 275. A EEs 1916, 109. Or Tormes 59. Otx 172. Goen Y 1934, 178. Eguzk GizAuz 27. Zait Sof 183. Etxde JJ 263. Txill Let 113. Anab Poli 43. Auspoa 39, 123. Oztozta: Ezale 1898, 331b. Osta-osta: A La Abeja 1890, 52.
"(Ni más ni) menos" Lar y Añ.
b) "Casi casi" Lar y Añ.
c) Apenas, nada más, justo después de.
Ozta ozta zabaldu zuan Uztaillaren lenengo eguna [...] nun asi ziran jende armatuz betetzen [...] mendiak. Zab Gabon 93. Barbarotasunetik ozta-ozta ilkiak gera. Vill Jaink 181. "Ai, ama!" ozta-ozta esan eta beste mundura. Alkain 155. Liburua egiteko gaien bila 1970-eko udan hasi zenean [...] ozta-ozta zuen bukatua lehenbiziko urtea. MEIG III 156.
d) "(V), balanceando" A.
azpisarrera-7
OZTA-OZTAKA. Apenas.
Arnas-estuz eta ozta-oztaka, zitala, barriari eutsi eziñik egoan. Bilbao IpuiB 29.
azpisarrera-8
OZTA-OZTAN (V, G; ostostan V-gip). Ref.: A; Etxba Eib (ostostan). A duras penas. "Con dificultad, apenas. Ostostan nabill anken gañian" Etxba Eib. Pitin bat bere tentunera etorri zan [...] da iai egunean, ost-ostean bada bere, ioan zan elizaraiño. Ag AL 84. Esan eban osta-ostean. Ib. 87. Josetxo, osta-ostan ebillen, zauri andiak gorputzean ebazala. Echta Jos 203 (v. tbn. 344). Osta ostean irabazi ta alango arrokeriak. Ag G 106. Oztoztan zutintzen zan. SM Zirik 147 (30 ostostan). Ontzitxua ozta-oztan mantentzen da uraren ganean ainbeste lagunakaz. EgutAr 27-1-1962 (ap. DRA). Norberan izen-abizenak ozta-oztan idazten ikasi. Gerrika 26. v. tbn. Osta-ostan: Osk Kurl 159.
azpisarrera-9
OZTA-OZTAZ. A duras penas.
Len esaneko sagardoagaz ozta-oztaz amatau eben sua. Bilbao IpuiB 166.
azpisarrera-10
OZTAZ (Añ, Izt 12v, A Apend). "Penosamente", "trabajosamente" Añ.
Izar-erririk oztaz dogu begiztetan. AB AmaE 431. Itunik beti duaz bide bakartijan, / ostaz euren goguak zaurizko soñean. "Apenas" . Laux BBa 58. Arduraz, nekez eta oztaz andrearen gonetatik eskubak askatu erazota. Otx 149. Egoi-giro-odeien / --oztaz gorri argi-- / ertzetan. Gand Elorri 49.
ozta
<< osti 0 / 0 parranda >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper