Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

327 emaitza jaiki bilaketarentzat

Sarrera buruan (22)


Sarrera osoan (305)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
mutiri.
etimologikoa
Etim. Préstamo románico; cf. fr. mod. mutin .
sense-1
1. (L, B, BN-baig; SP (sin trad.), Lar, VocB ; -th- Lecl, Dv, H), mitiri (-th- S; VocBN , GèzeDv, H), miti (-th- vEys (BN)). Ref.: A (mutiri, mithiri); Lrq (mithiri); Inza EsZarr 177; Izeta BHizt2.
Insolente; desvergonzado, descarado; agresivo, violento. "Hardi jusqu'à l'impertinence" VocBN . "Impertinent" Gèze, Lrq. " Miru mutiria, milano atrevido" A. " Etxea zaintzeko zakur ona dugu, mutirie, fuerte saingetzen duena " Izeta BHizt2. Cf., s.v. mutiritu: "Zakurrak mutiri dira (B), los perros andan exaltados, ladran fuerte" A.
Bañan dituk munduaren kontra armak muthiri. EZ Man I 44. Ema-muthiriaren demanda. Ax 388 (V 254). Hitz garratz, gaitz, gaixto, muthiri eta urguillu suerte guzietan. SP Phil 3. Zeren [bere aiphamenaren gaineko] minberatasun hartaz egiten dira moldegaitz, bihurri, muthiri ezin pairatuzko. Ib. 223 (He 225 muthiri). Mando muthiri baten gisa. 44. Kopletan ezta ergela, ez muthiria. ES 191. Eztuela haragia ungi hezia; baiñan muthiria, eta maiz spirituaren kontra altxatzen dena. Ch III 13, 1. Gerizatzen baitzinduen tentazione muthirien kontra. Ib. 50,2. Haiñ asaldu muthiriei eziñ, nekhez baizen, buruegiñ diozokete. He Gudu 78. Bere etsai muthirienak. Lg I 229. O Frantzia, o Frantzia dorpea, / hain mutiri zerk hau errendatu? Iraultza 17. Plazeretarat duen jaidura eta inklinazione muthirien bidez. Jaur 194. Zezena muthiria. Hb Esk 222. Debru muthiriak. Dv LEd 169 (Cb Eg II 93 aserre). Gizon muthiria izanen da. Dv Gen 16, 12 (Ur ezigaitz). Zamaldunari ihes mando mutiria / dabila uztar, salto, hezgaitz iduria. Eskualdun kantariak 30 (ap. DRA). Herritar muthirien eretzean. Prop 1906, 57. Bilhoz xurinko [sagüa], khorpitzez eskas, südürrez txüt, begiez mithiri. Eskual 22-1-1909, 5. Kantu mutiri eta kobla jasangaitz batean. JE Bur 149. Soiñen batek itzal mutiria badagio. "Importuna" . Zink Crit 9. Emango dio bear duen guzia, ain mutiria dalako. Ir YKBiz 270. Izaeraz ez dira gaiztoak, isekari eta mutiri baizik. Mde Pr 270.
v. tbn. Harb (ed. 1690), 458. Mih 79. Brtc 257. Dh 84. MarIl 86.
azpiadiera-1.1
(L, BN ap. A ; Dv, H), mitiri (-th- H (S)).
(Ref. a fenómenos naturales).
"Fort, violent" H. "Impetuoso, vehemente" A. Cf. infra (3).
Ezin garaituz muthiri itsasoen lanzadak. EZ Man II 135. Haize / muthiriak ematzen. EZ Noel 157 (tbn. haize muthiri en SP Phil 234 y Dh 159). Haize handi muthiri bat jaiki zen. Dv 3 Reg 19, 11 (Ol y Ker zakar, BiblE zakar indartsu). Bet-betan itsas zolatik atheratzen da ur mendoi bat, botheretsu eta muthiri. Laph 223. Aize gorria albotik mutiri (lotsagabe) sortu da. Or Eus 246. Ekaitz egunetako itsasoak alakoxe joan-etorri latz, indartsu, mutiriak sortu oi ditu. Erkiag Arran 171.
azpiadiera-1.2
Indócil, que se resiste.
Bainan badira [lore] mutiriagoak, debrua ikusi baituke gizonak heien arima [= olioa] nola bil ikasteko. JE Bur 87.
sense-2
2. "(Lc), serio, de pocas palabras" A.
Jende ikasiak ardura mutiri. Zerbeit jakinak [...] tinkatzen daizko ezpainak gizonari. JE Bur 132.
azpiadiera-2.1
(-th- Foix), muturri (müthü- Foix). Mohíno. "Boudeur" Foix.
Haren isiltasun mutiriari kasu eman gabe. Mde HaurB 31. Ezpain meheak tinkaturik eta mutiri. Ib. 6.
azpiadiera-2.1.1
(Uso pred.).
Baina haurra bihurtu zen eta esan zion mutiri: "Utzi nazak!". Mde HaurB 43.
azpiadiera-2.2
(Hablando de cosas).Desagradable, poco grato. "Maussade et dur" JE Ber voc.
Noiz zabal, noiz hertsi, noiz herri, noiz bortu, nihoiz ez muthiri, Errobiaren harana [...]. JE Ber 10. Bainan zer jateko urintsu, hotz, usain gozo gabeko, muthiriak! Ib. 26.
sense-3
3. "Lugar o paraje donde sopla viento fuerte. Mendi zoko oi toki mutirie da, aize otza " Izeta BHizt2.
mutiri
<< mukertu 0 / 0 mutirigo >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper