Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

327 emaitza jaiki bilaketarentzat

Sarrera buruan (22)


Sarrera osoan (305)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
koru.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado sobre todo en autores meridionales desde principios del s. XVII. Su uso es frecuente entre los guipuzcoanos y vizcaínos, y aparece tbn. en unas poesías premiadas en Pamplona (1610), en Beriayn e Inza. Entre los autores septentrionales, se encuentra en Etcheberri de Ziburu, Harizmendi, Pouvreau, CatLav, Haraneder y Landerretche. La forma más empleada es koru . Hay un ej. de khoroa en Haraneder. En DFrec hay 18 ejs. de koru y 2 de koro, todos ellos meridionales.
sense-1
1. (Lcc, Lar, , A Apend (sin trad.)), koro (H (+ kh-)).
Coro (recinto de la iglesia). "Coro en el Templo, korua, kantategia " Lar.
Gota duen orduan, buru txipia oi daduka koruan <ch->. (Interpr?; Tolosa, 1619). TAV 3.1.25. Korura sarzen zenean erraten zuen, [...] noaie Iaungoikoareki minzatzera. Ber Trat 32r. [Iaun ona] lauda guztiok khorora / elkhargaña billdurik. EZ Eliç 196. Lauda [Iauna] ezkilez bildurik, / elkarrekin korura: / organoz eta biolatz, / edo berzez ardura. Hm 101. Hainitz bertzek [...] uste izan dute perfekzione osoa bethi koroan <ch-> kausitzea, ixilik egoitea [...]. SP Gudu 2 (He 30 khoroara goatetik ez behiñere faltatzea). Katiximaren egiteko [...] lekhurik hoberena da khorotik kanpoan Elizan. CatLav A5r (V 6). Kausitzen zuten Bapildean khoro-xokho batean gordea. Birjin 536. Gau artan zegoan bakarrik koruan. Mg CC 138 (CO 204 koruban). Erlijiosa bat koruan oraziñoan [dago] . LoraS 152. Bere zeldan edo koru baztarrian [...] daguan [monjia] . fB Ic II 191. Begiratu orrako eleisetara eta eleisako korubetara. fB Ic III 308. Eguan bein koruban kanteetan monje bat Dabiden berso au. JJMg BasEsc 88. Neu enterretan naroenean / igongo dozu korura, / andixek bera salto egingo'zu / Birjina Amaren Ortura. Balad 168. Igo ziran bada korura eta ara emen artzaiak egin zuan konpesioa. Zab Gabon 73. Elizbarruko koroa eta aldare atzeko ganbaratxoa. EE 1884b, 199. Eskinteak egiñaz abade santuak, / korutik erantzunaz soñuz organuak. AB AmaE 28. Moja bat, zenbait itz alper koruan esan zituelako joan zan [purgatoriora] . Arr May 110. Fraileak koruan erreguetan egozan. Itz Azald 67. Aphezek khoroa bezala, populuak eliza gaindikatua zuen. Lander EEs 1916, 60. Praille bat aurkitu neban, korurako ta komentu-barruan yateko gogo gitxikoa. Or Tormes 103. Oraingo aldian erestegira (korora) joan giñan. Anab Usauri 34. Uso-egalda doa korutik / Salbea kanta-kantari. SMitx Aranz 135. "Luki-Andi" koru baztarrean jesarrita. Bilbao IpuiB 125. Txalapartaren otsa / aitzen zan koruan. Uzt Sas 315. Koruko gerizpe / gregorianuan, / zer bake gozoa! Gand Elorri 174s. Iru zati anditan banatzen zan korua. Etxabu Kontu 72. Beste aldetik kororat sartzea ahantzi. Larre ArtzainE 217. Garai auetan korutik ere / dator ain kantu illuna. Insausti 109.
v. tbn. Ur MarIl 93. Bv AsL 147. Ag Ioan 220. Zam RIEV 1907, 426. TAg Uzt 25. Erkiag Arran 195. Lek SClar 103. Akes Ipiñ 23.
azpiadiera-1.1
(En casos locales de de decl. sing., con el sdo. de 'rezo y canto de las horas canónicas').
Egin bearko dituala egunean eguneango baraurrak, jaiki gaberdi guzietan korura Kartujo batek bezela. Mg CC 147. Ni nas konbentu onetako sakristauba, urten dot Maitiñaak kantauta, ta nator oraiñ atzera koruko denporarako. JJMg BasEsc 89. Eliz-otoitzak egunero egittera beartuak gaude Ordenatuak, Praille ta Monja eskeñitz bikañena emanak, korura beartuak izan ezkeroz. Inza Azalp 121.
azpiadiera-1.2
Dana da eliz, / dana..., malkor ta belardi. / (Kare-arrizko arkaitzak orma, / zerua koru ta goiki). 'El cielo su techumbre'. Gand Elorri 54.
sense-2
2. (Lar).
Coro, masa coral, conjunto de canto; (p. ext.) grupo de personas que cantan, alaban, celebran, etc. "Coro, multitud que se junta para cantar" Lar.
Arrosas janzirika / birjinaen koruan <ch->. (Pamplona, 1610). TAV 3.1.21. Apostoluen korua / zuri zaitzu minzatzen. Hm 74. Arima ephelak Jesu-Kristoren khorotik khenduak. CatLav 263. (V 132) Artzai korua. GavS 22. Ez da orain ezer esaten [plazako piestan] arako, [...] besuak bilosik [...] baino ez asko obeto daroiezan neska edo andraak gaiti. Dirianak diriala, koru loijagokuak dira oneek. fB Olg 51s. Aingeruben koru ederrak. fB Ic II 296. Arako donzella garbijeen koru ederragaz inguraturik. JJMg BasEsc 236s. Zelako kantariak! Zelako soñuak! / Zeru bat zirudian niretzat koruak. AB AmaE 218. Sortzez-Garbiaren larunbata-meza! [...] / sarrera-doñuan koruak dabesa. SMitx Aranz 174. Gizon aietako bat bertsotan ari zinan [...]. Perrando bakarka ari zinan aurrena, ta aren ondotik koru osoa. Or QA 190. Antzezlari eta koroen aintzindari ezpatakiko zaldun bat agertu zen. Etxde JJ 173. Korukoak eser bitez. Lab SuEm 176. Ondarroako korua gorengo maillan [...], Urzelai abadea zuzendari zala izan zan. Etxabu Kontu 50. Apezgai bat gure koro eta kantuen gidari eta gu denak kantari. Larre ArtzainE 199. Zu izen zera gure koruko / nagusia ta morroia. Insausti 335.
sense-3
3. Coro, cada uno de los nueve grupos de espíritus angélicos o celestiales.
Zazpi zeruak dituk zazpi, / Zortzi koruak dituzuk [sic] zortzi. (Elgoibar, 1643). SocLen 492. Bederatzi bider Gloria Aiteari, bederatzi koru Angeruen izenean. EL1 47 (EL2 53 bederatzi Angeru koruen izenean). [Mariya Jaunak] imiñi euen angeruen koru guztiyen ganetik, eta santu guztiyen ganetik. Ur BulaAl 57s. [Angeruak] ezagututen dira iru [...] jerarkia eta bederatzi korutan. Itz Azald 75. Maria dagola zeruetako koro guztien gañetik. Ag Serm 131.
sense-4
4. Coro, parte de la canción que se canta en conjunto.
Koroa. Echag 219. Erriak berriz:. Atoz pekataria... Elikonde (koro) au irugarrenez eman zutenean, [...]. A Ardi 109. Antzezkizunaren koroa egiñaz, laguntalde aundiak eldu ziran. Etxde JJ 173.
azpisarrera-1
KORU-AITZIN (Lar; khoro- Hb), KORU-AURRE (Lar). "Antecoro" Lar.
azpisarrera-2
KORU-ATZE (Lar; khoro- Hb), KORU-OSTE (Lar). "Trascoro, en la iglesia" Lar.
azpisarrera-3
KORU-AZPI. Parte situada bajo el coro de la iglesia.
Koru azpian egoten omen zan au. BAyerbe 118.
azpisarrera-4
KORU-BURU. Jefe del coro.
Koru-buruak. --(Turuta jotzen du gero esanez:) Gauden ernai! Lab SuEm 166.
azpisarrera-5
KORU-GAIN. Coro alto.
Haur kantariak beren alkietarik kantuen has le eta koplen emaile, kalonjeak beren korogainean, eta mezako jendea eliza zolan. Larre ArtzainE 166s.
azpisarrera-6
KORU-SAIL. Coro, masa coral.
Bonbero-koro-sailla dagon alderdian. Lab SuEm 182. Koro-sailla oartzen da an aurrean intelektuala dutela. Ib. 199. Koro-saillekoak eseri bitez. Ib. 167.
koru
<< 1 kopla 0 / 0 kriseilu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper