Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

327 emaitza jaiki bilaketarentzat

Sarrera buruan (22)


Sarrera osoan (305)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 bola.
sense-1
1. (V, G, BN; Lcc, SP, Ht VocGr, Lar, , Arch VocGr , VocBN , Hb, Dv, Zam Voc). Ref.: A; Etxba Eib.
Bola, esfera. "Bola de madera" Lcc. "Bola" Lar. "Globo" Lar y Añ. "Bolia jaurti eta kale eiñ" Etxba Eib. "Bola, esfera. Perurenak bolia jaso dau esku bakarrakin" Elexp Berg. "Edur-bolia einera goiaz" Ib. "Bolia zuzen botatzia ezta erreza" Ib. Cf. subola.
Juzgatzen badozu ule onegaz / otzitu jatala niri odola, / indarsuak ditut birlo ta bola. Lazarraga (B) 1154vb (pese a aparecer en sing., se trata probablemente de una alusión a los testículos). Algarri beitirade joiten, bolak bezala bilartian. Egiat 224. Irúzkia deitzen dén argisko bóla andi bát. LE Doc 109. Bola zurezkoakin [zezenak] / adar zorrotzetan. Echag 231. [Soña] ezkiltxo eta bola txiki elkarri zitxekatenakin apaindua. Lard 84. Dizdiatu dute, eguzkiaren antzera, lur-bola guzia. Bv AsL 190. Jira egizu mundu-bolia / Pozezko egunak erdue. AB AmaE 21. Gure herriko errientari ikhusi dakotan bola bat (un globe terrestre). Elsb Fram 174. Arako bola zuriska ikaragarrizko aundi baten urrera. Alt EEs 1912, 246. Bola bezela beti badabil / ala ere ez da nekatzen. Tx B I 27. Barkapenaren aldekoak diran batzarkideak bola zuria utziaz. EAEg 22-11-1936, 359. Zorion-bola puztua. Erkiag Arran 95. Suzko bola bat dirudi aidean dijoanean. NEtx Antz 12. Oneriztea da / guretzako kaiola, / eta burnizko bola. Arti MaldanB 232. Mondragon saka Gatzagan jaiki / Bota kiputzera bola. And AUzta 155. Barruko boleari ikutualdiak egin. Erkiag BatB 11. Esku-zulo dun bola bat eta / brillak berriz bederatzi. Olea 59. Txit ezagunak edo beriak / ditu pelota ta bola. Uzt Sas 228. Kuku-sagar ori, sekatzen denean, kanika antzeko bola bat gelditzen da. Ostolaiz 23. Arrizko bola edo atx punta batzuk zirala emoten eben, da illobiak ei dira. Gerrika 249. Ikurrin da paper-bola / danetatik dariola. Insausti 203. En DFrec hay 10 ejs., meridionales. Utz bola joaterat. "Laisser agir la fortune". Hb GH 1929, 85.
Ozeano beltzari / txaloen kartolak, / bein ta berriz agertu / bait zituen bolak. Zendoia 154.
sense-2
2. "Bíceps, tríceps. Ikutu zelako bolia daukaten" Elexp Berg. "Ezkerroko boliak ixo dost" Ib. "Besoko bola eta ankako bola, zehaztu nahi denean" Ib.
3. Bola, mentira.
Onek, bere ekiñaldi guztian [...], iñoz platerik apurtu ez daben itxura ateraz, dana zan garbitasuna eta garaipena. Iruntsi eziñeko bolak ziran an gengozan askorentzat. Gerrika 202. Orrek guri, bola aunditxuak zirela bururatzen
jakun, baña egiztatu ziran niretzako egun onetan. Ib. 215. Bistako bolie zan. Ib. 201. Cf. ib. 201 guzurrezko bola bat.
azpisarrera-1
BOLA-JOKO (bola-joku V-gip). Juego de bolos; partida de bolos. "Boliagaz iru txirluak botatzia, batian eta bestian, kale bat eiñ gabe, zan gitxin albidadia bola-jokuan" Etxba Eib. "Bola-joku inportantia dago Elgetan" Elexp Berg.
Nai palankan nai dantzan / nai bola-iokoan. Azc PB 129. Bola-jokua ain da garbia, / ez du korapillo txarrik. Olea 60.
azpisarrera-2
BOLAN ( (V-m ap. A)). A los bolos. v. bolaka.
Pillotan, palankan, bolan, saltoka makillarekin eta makilla bage, [...] igarotzen dituzte jai arratsaldeak. Izt C 213. Iganderoko goiz-meza entzun ondoren, bolan aritzen ziran. TAg Uzt 153.
azpisarrera-3
BOLA-PREMIO. "Bola-premixo, saridun bola-jokua. Da gero boletia, Edurdunguan sonaua, da urtian egote zan ba, ekiñaldi baten e, bos duroko urriakin, bola-premixua" Elexp Berg. "Bola-joku eta bola-premixo sin. gisa entzun ohi dira, bainan lehenarekin egiten diren joku guztiak izendatzen dira eta bola-premixo-kin, ostera, askotan, sari nagusia" Ib.
azpisarrera-4
BOLA-TXAPELKETA. Campeonato de bolos.
Bola-txapelketa 're / egun artan zegon. Uzt Sas 316.
azpisarrera-5
BOLETAN. "Boletan haritzea, jouer à la boule" SP. "Boletan eiñ, jokatu, vb. trans. Jugar a los bolos. Mezatara jatxi, eta boletan eiñ barik pare bat ordu, ez zan itxulitzen etxera. Boletan jokatu eban aldian zeroian dirua" Etxba Eib. "A los bolos. Atsalde osua boletan jardun dabe" Elexp Berg. "Boletan eiñ, jokatu, ibilli, jardun..." Ib.
bola
<< bizkor 0 / 0 1 bolada >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper