Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

327 emaitza jaiki bilaketarentzat

Sarrera buruan (22)


Sarrera osoan (305)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
adaki.
sense-1
1. (V, G, AN-larr-erro, L, B, BN; SP, Lar, Aq 204 (G), Mg PAbVoc, , Izt 102r, H), adarki (gral.; Dv, H), araki (V-gip; H (G), A Apend), aaki (V-gip). Ref.: A (adaki, adarki); Lh (adaki, adarki); Iz UrrAnz; EAEL 141; Elexp Berg (aaki, adaki); Izeta BHizt2.
" Adakiak, abarrak, branches mortes d'arbre, cerrojas, astillas, curianas" SP. "Rama" Lar. "Rama de árbol cortada y quitada de la ramusca" Aq 204. "Rama limpiada de hojas o ramillas" Mg PAbVoc. . "Rama cortada. Si es grande: (c.) adakia " . "Bois de branche" Dv. "1.º [...], clase de leña delgada, no tanto como txari; 2.º [...] rama deshojada; 3.º (B, BNc), rama como la muñeca" A. " Adarki (c, ...), leña de ramas" Ib. "Rama de árbol para quemar" A Apend. . "La rama del grueso de la muñeca para el fuego" Iz UrrAnz. . "Leña de ramas. Aakixa oso fiña izaten da sutarako " Elexp Berg. . " Adakie pileka gure ariztien " Izeta BHizt2. . Cf LzG: "Adaqui. Abarra; rama delgada (Murua)".
tradizioa
Tr. Documentado en Arana Goiri y en autores meridionales del s. XX. Todos los testimonios corresponden a la forma adaki (salvo en un ej. de Arana Goiri).

Adarki edo abarkija: basuan, abarra; zeian ikatza; etxian, sutan gorrija. AG 1532 (102 adaki). Pizkor jaiki zan mutilla, aurki artu zuan adakia eskuetan, azkar jarri zan edozertarako prest. Ag G 156 (v. otro ej. en la misma pág.). Nor dan izarren eraenlea / beti nagoke ikusten, / eta illuntzoro nor ibilten dan / adaki batez piztutzen. EEs 1925, 44. Ondo ornidu ziran adakiz ta izkilluz (armaz). Kk Ab II 178. Bere orduan adakizko bendeziño on bat lakorik eztago, jentia zuzen erabilteko. Ib. 158. Aite asarratu yaku, artu dau adaki sendo bat, atiek itxi ditu, asi da yoten, da... atan dabil. Ib. 53. Abadia basorako lez etorri da, oñetako sendoekaz, adaki luze bat eskuetan. Ib. 69. Jaki ta adakijak / neurekin aldian, / eta euren premiña / eltzen yatanian, / pozik alikatzen naz / gerizpen batian. Enb 57. Bereziak zituzten / amaseina adaki, / jokua zuten ok zeñek / lenago ebaki. Yanzi 173. Artu zittuzan sarats adaki batzuk eta itxuski antzera sorta bat egindda, asi zan eulijai aupadaka ia burrukan egin gura ebenentz. Otx 160. Lexar adakijak. Ib. 55. Gizonak (neguan) txotxa edo adakia nolabaiteko egurra ekarri egin bear menditik. EgutAr 28-1-1960 (ap. DRA). Bizar zuriz, lepoa makurtuta, makilla-adakia eskuan. Alzola Atalak 74. Eta ipuingille batek mixiñoiak adakiz emotea egoki zala erakutsi ebanez, oneek bere, euren pistolen bitartez emongo ditue irakatsialdiak. Erkiag BatB 183.
sense-2
2. Cubilete (de marfil?) para dados. "Movet arma fritillo, adarkian tantóak darabiltza " Urt II 322. Cf. infra (4).
sense-3
3. adarki (BeraLzM). "Asta de bandera" BeraLzM.
Ganibeta bategaz ikurriñaren kordela ebagi eban eta ikurriña, kordela ta adarkija eruan euzan. AG 1582.
sense-4
4. adarki (gral.), adarraki (B). Ref.: A (adarki, adarraki); Lh. "Material de cuerno" A. "(S), matière cornée" Lh.
azpisarrera-1
ADAKI-IKATZ. "(V), carbón delgadito" A.
adaki
<< abere 0 / 0 1 adi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper