Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

367 emaitza hotz bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (316)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
hogei.
sense-1
(V, G, AN, B, BN-mix, Ae, Sal, S, R; VocS 145, Gèze, Dv (S), H (BN, S); ogei Mic 10, Lar, , Dv (V, G, AN-mer, S), H (V, G), Zam Voc), hogoi (AN-araq, L, BN-ciz-arb-ad-baig-lab; Volt 124, SP, Deen I 464b, Urt II 123, Ht VocGr 437, Arch Gram 19, Dv, H (L, BN); ogoi Lar, Añ (AN), H), obei (AN-larr-ulz), ogai (AN-larr-araq-ulz). Ref.: Bon-Ond 154; A (ogei, ogoi); Lrq; ContR 515; Echaide Nav 365; Iz R 311; Etxba Eib; Holmer ApuntV; EAEL 168; Elexp Berg.
Veinte. "Ogei, veinte" (Tabla de numerales del s. XVI) FLV 2008, 296.
tradizioa
Tr. De uso general en todas las épocas y dialectos. La forma mejor documentada, y general fuera de los labortanos y bajo-navarros (pero incluido Leiçarraga), es (h)ogei; se encuentra junto a hogoi en AstLas (13 ogoi, 73 hogoi ) y Etchahun, y en UskLiB (218) hay únicamente hogoi ; hay ogai en un texto de Ibero del s. XIX y en Orixe (Mi 45, junto al frec. ogei ). Los autores labortanos y bajo-navarros emplean la forma hogoi , aunque hay ogei en Bordel, hogei en Larre, ogoi en unos versos de Valcarlos (LuzKant 110) y ogoita en EgutTo (13-2-1924, ap. DRA ). En DFrec hay 148 ejs. de (h)ogei y 34 (32 septentrionales) de hogoi.

Plomua hundarrera egotzirik, eriden zezaten hogei braza. Act 27, 28 (He, TB, Dv hogoi, Ol, Ker ogei, IBk, BiblE hogei). Zaldizko armadaren kontua zen hogei millatan hamar milla. Apoc 9, 16 (Echn ogei mila aldiz, Ip hogei milatan, Dv hogoi miletan; He, Ol, Ker, BiblE berre(h)un milioi). Ezkonketako edadea deut, / ogei urtean elduzkero. Lazarraga 1190r. Hogoi bekhatu mortal. Ax 115 (V 77). Batzuk hamabi, bertzeek hamahirur, hogoi, hogoi eta bortz urthetan. SP Phil 528. Guziak kasik, ehun eta hogoi elkharrekin zeudezilarikan. ES 393. Anitz alditan ogei millaka ta geiagoka uzten zituen illak. Mb IArg I 150. Gazte nintzanian, hogoi urthetan. Etch 396 (608 hogei). Milla ardi zarrak bakotxa ogei errealean, ogei milla erreal. Izt C 171. Ogei milla idi, eta eunda ogei milla txikiro. Lard 213. Hamar abere buru hazten ziren lekhuan, orai badira hogoi. Dv Lab 92. Hogoi urtheko muthil [gaztea] . Elzb PAd 31. Hogoi libera urre. JE Bur 126. Hogoi egunen burian. Zub 38. Hogoi aldiz. Barb Leg 63. Ogei sementzat nor ogei-etxedun? Or Eus 39. Oneik an daukezan aldunak eun da ogeira urreratzen dira. Eguzk GizAuz 126. Kapitanari ogei duro zor. Anab Poli 54. Ogei lagunen lanak egiten / dago makina bakarra. Basarri 132. Kezkatan dauden hamar-hogeiren bat [linguista] . MIH 204. Duela hogei urtetsu. MEIG IX 149.
v. tbn. (Sólo para autores suletinos y modernos): O Pr 524. Egiat 190. Arch Fab 111. Ip Hil 165. GH 1935, 402 (S). Mde Pr 292. Arti Ipuin 35. Osk Kurl 105. Lasa Poem 90. Azurm HitzB 49. Gerrika 257. Larre ArtzainE 161. Albeniz 45. Hogoi: Larre ArtzainE 334.
azpiadiera-1.1

(Con fechas).
" Hilaren hogoia, le 20 du mois" Dv.
[Errezibitu dugu] zuen hil hunen hogoieko letra. (Urruña, 1680). ConTAV 5.2.9, 135. Maiatzaren hogoiean gaberdi izanen da, [...]. INav 160. Ziburun aphirillaren hogoi, eta seiean milla eta zazpi ehun eta hogoiean. InCh pról 1s. Ilhabethearen hamarra eta hogoia. MarIl 21. Aboztuaren ogeitik, agorraren zazpiraño. Lard 546. Ekhainaren hogoieko [gerthakariak] . Elsb Fram 96. Ilbeltzaren ogeyian jarriyak. AzpPr 124. Ill onen ogeirako joateko. Urruz Zer 91. Maiatzeko hogoia gabe egina zatekeela. Lf Murtuts 14. Ekainaren hogoiean. Xa Odol 331. Azaro aren ogeian zendun / azken arnasa munduan. FEtxeb 88.
v. tbn. Ogei: Aran SIgn 9. Azc PB 291. EusJok II 24. BEnb NereA 213. Insausti 56. Hogoi: JesBih 441.
azpiadiera-1.2
" Egun hogoi, atzo hogoi, aujourd'hui fait vingt jours, hier a fait vingt jours. Hogoietik hogoiera, de vingt en vingt jours" Dv.
Hamabortzean edo hogoian behin baizen ezpalitz ere. Dh 61.
azpiadiera-1.3
(Ref. a la hora).
[Behatzen du] sakelorenari: hamabiak eta hogoi! JE Ber 20. Laurak eta ogeiko trenean sartu nintzan etxerako. AZink 150.
azpiadiera-1.4

(Sin sust. explícito).
" Hogoiak dira. Hogoiek dute. [...]. Hogoitarik bat, un de vingt" SP.
Zein da regea berze rege baten kontra batailla emaitera abiatzen dena, lehen iarririk konsultatzen eztuen, eia hamar millarekin aitzinera ilkhi ahal dakidionez, hogei millarekin haren kontra ethorten denari? Lc 14, 31. [Tenploko kopa hartan] aberatsek emaiten zuten anhitz, batak hamar, bertzeak hogoi, [...]. Ax 229 (V 153). Orain konfesatzen dute gauza bat, gero ukatu; batean amar dirala, bestean ogei, aora edo gogora lenen etortzen zaiena. Mg CC 215. Erakutsi zeñion besteari bekatua; onek beste biri; [...] lauak ogeiri, ta ogeiak millari. AA III 562. Dakizu gauziak eztabena balijo ogei baño, eta zuk eskatuten dozu berrogei. Zetarako? Ogeta amarrian salzeko. Astar II 169. Hogeiak nütineko, nik khidiak galtho / nun ziradin solasak. Etch 178. Premiyo aundiyaren amargarren partia, [...] amabi milla... ogei milla... Sor Gabon 38. Jornalak diferentziyan, / len ogei orain zortziyan. Xe 232. Ogei esanda yuango gara. Bat... bi... iru... A BGuzur 145. Beren armakin etorri ziran / ainbesteko jende-pilla, / [...] alanbre batek galdu zituan / gutxienaz ogei milla. Tx B III 20. Iziturik lasterka bailoazke ihes, jende handien hogoietarik hemeretziak! JE Ber 59. Ogeiez bêtik irabaztunak, / erronka ari zan kaiean. Or Eus 387 (ref. a los minutos). Sei ta lau, amar; / ta amar, ogei. NEtx LBB 300.
azpiadiera-1.5
Badute bethi diru eskaintzeko ehuneko hogoiean.Hb Egia 144. Irabazten euneko ogei. Azc PB 197. Etekiñen euneko ogeia baño zati andijagua. ForuAB 127.
azpiadiera-1.6
Ingelesez aldarri egiten ditu aitak tantoak: / --[...] Amabost eta ogei, jaunak. A Ardi 139. Ogei iruri bildurrik gabe / botatzen zuten trabesa. EusJok 60. Irea dek jokoa!... Ogei bosti Patxiren alde! NEtx LBB 166.
azpisarrera-1
BI-HOGEI. Cuarenta. v. berrogei.
Gure erriko bezino bati eraman dutela bi ogei ari. MRos 10.2r. Urtheak laur Aro ditu, hamabi illhabethe, bi hogoi eta hamabi aste eta egun bat. EZ Eliç XXIV. Bi hogei ezteliar jarririk mahañin. Etch 436.
azpisarrera-2
HIRURETAN HOGEI, LAURETAN HOGEI. v. hiru, lau.
azpisarrera-3
HOGEI-ALDEKOI. "Ogeialdekoi, icosaedro" BeraLzM. v. HOGEI-AURKE.
azpisarrera-4
HOGEI-AURKE. "Icosaedro, en la Geometría, ogeiaurkea" Lar.
azpisarrera-5
HOGEI BANA. "(A) cada veinte, a cada cien manzanas nos han dado, ogei bana, eun bana sagar eman digute" Lar.
azpisarrera-6
HOGEI BAT. Aproximadamente veinte. "Hogoi bat egun, une vingtaine de jours" Dv.
Zaldia, hogei bat urthe, hora ta gathia hen erdia dirade bizi. Egiat 190. Gero gainera ezartzen dute hogoi bat laurden ur hotz. Dv Lab 53. Jarriak dira pagatutzeko / ogei bat milloi duroak. Afrika 144. Barcelonaronz irten zan bada; eta an ogei bat egun egin zituen. Aran SIgn 31. Ogei bat urte badituk Don Josekin nagoala. Apaol 39. Han egon ondoan hogei bat urthez. Ip Hil 165. Ehun eta berrogoita hamar etxe aurdikiak; hogoi bat mila bederen aurdiki beharko direnak. HU Zez 16. Aberastuten dira / ogei bat urtean. Azc PB 316. Bi etxe bizitza, bi bei, ogei bat ardi, gurdi bat. Ag G 37. Orgadiak orduko ogei bat leguako uxtua zeukan. A Ardi 17. Ogei bat egun dira nik eskribituz nere burua Lizarragaren mendean uzten nula. Or SCruz 97. Huna, hogoi bat minutaren buruko, Irurzuneko herri bildu tarroa. JE Ber 24. Etxetik ogei bat minutura zuten barruti batera. Etxde JJ 249. Erosi eban asto gaztia, / ogei bat urte ondo betia. BEnb NereA 48. Hogoi bat azeri dantzan abiatu ziren Orkatzeko oilategirat buruz. JEtchep 33. Baigorriko herriak izan ditu hogei bat apez hurbil, herrikoak. Larre ArtzainE 102.
v. tbn. A AmaE 140. AzpPr 86. Goñi 27. Urruz Zer 76. Etxeg in Muj PAm 21. Tx B I 200. Munita 36. NEtx Antz 107. Bilbao IpuiB 107. Osk Kurl 105. Zait Plat 20. Salav 75. Uzt Sas 29. Hogoi bat: Laph 134. Elsb Fram 84. Barb Sup 119. Ox 160. Larz Iru 74. Mattin 59. Ardoy SFran 190.
azpisarrera-7
HOGEIERATAN. "Hogoieretan, chacun vingt fois" H.
azpisarrera-8
HOGEI ERREALEKO. "Duro" Etxba Eib. v. ogerleko.
Emongo baleutsu Gurasuak ogei errialeko bat danzara ez zuazan bakotxian. Mg CO 136. Emongo deutsazula ogei errialeko bat. Ib. 36 (v. tbn. 36s.). Ogei-errialekuetan ire bururik ezin leikialako kabidu. SM Zirik 61.
azpisarrera-9
HOGEI ESKUDOKO, OGEI EZKUTUKO (Añ). "Doblón de a ocho" Añ.
Dongago da ogei eskudoko bat ostutia, eskudo bat baño. Mg CO 138. Urrea ezpada, ez dezu artuko zortzi dukateko edo ogei ezkutokoa. Mg CC 211 (145 ogei eskutuko bat).
azpisarrera-10
HOGEIETAN (Lar; hogoietan SP, Urt Gram 413). Veinte veces.
Urruntxago, behin, bietan, hamarretan, hogoietan, gauza bera bethi. Barb Leg 62.
azpisarrerakoSense-10.1
[Eizian] nik dadukaten apunteriya / ez leike paga dirutan, / oetamarretan orrek aña nik / botatzen ditut irutan. In Uzt LEG II 131.
azpisarrera-11
HOGEI-EHUN. "Ogei-r-eun, dos mil" Ast Disc 668.
Ogei eun baño geiago ixan ziran Liguria gustiko illak. AG 1438.
azpisarrerakoSense-11.1
" Ogei-r-eun-eun, doscientos mil" Ast Disc 668.
azpisarrera-12
HOGEIKO (Lar (+ -eieko)). "Veintena, veintenar" Lar. "(Cien) veintenas, cien veintenares, eun ogeieko, ogeiko" Ib.
Gregorio ta Markos ogeiko urtean, / sarturik Durangoko ostatu batean, [...]. AB AmaE 310.
azpisarrera-13
HOGEI LIBERAKO. Moneda de veinte francos.
To, huna hogoi liberako bat. Barb Leg 144.
azpisarrera-14
HOGEI LIBERAKO URRE. Napoleón de oro.
Lau hogoi liberako urhe sakelatik atheratu zituen prefetak. Barb Sup 177.
azpisarrera-15
HOGEI OTXINEKO (ogei B ap. A; hogoi - Dv; hogotxineko Dv, A; ootxineko L, BN ap. A). "Quadruple ou pièce de 80" Dv. "Onza, moneda" A. "Hogotxineko, moneda de ochenta francos" Ib. v. hogeiko.
Laurgarren bearduéna monedak bere bulto, fórma edo figura askidéna, ogei otxinékoak yago, amarrekoak ez ainberze. LE Urt ms. 139r. Hogoi otxineko bat irabazten dut ilabetian . (1841). Satr FLV 1971, 293. Anhitz hogoxineko urhe pagatuz haren zaintzaleeri. Elsb Fram 113 (112 hogoitxineko urhezkoen gostuz). Bidaltzen zion hogoitxineko bat bere errumesen eta lepradunen sokhorritzeko. Prop 1895, 117. Jausitzen da zalditik, jauts-arazi ere zuen bere laguna, hogoitxineko urre bat eskuan emaiten ziolarik. EGAlm 1899, 31. (ap. DRA) Eztaki, gizun harek, nun koka bere hogei-otxinekuak. Eskual 17-1-1908, 3. Bere hamar sehi deiturik, hamar hogotxineko eman ziozkaten. Leon Lc 19, 13 (Lç marko, IBk, BiblE ontzako urre).
azpisarrera-16
HOGEI PEZETAKO. Moneda de veinte pesetas.
Kuadru ontan au azkenekua izatiatik, ogei pezetako bat emango nuke. Sor Bar 44.
azpisarrera-17
HOGEI SOSEKO. Moneda de una libra.
Hitz eman daizko, hogoi soseko bat eguneko. Prop 1876-77, 133. Bizitzeko estakuruan sosa bil, eta gero hor gaindi hamar, hogoi soseko bat xahu, promenatzeko. HU Zez 39. Mahain gainerat botatzen du hogoi soseko bat. [...] Hogoi soseko herresta ikusi baino lehen ere, [...]. Barb Sup 98.
azpisarrera-18
HOGEITA (V-ger-arrig, G-goi-bet-nav, AN-gip-larr-5vill-egüés-erro-ilzarb, B, Ae, Sal, S, R; Mic 10, Lar, A Morf 653; hogei eta BN-mix, S; ogeite AN-5vill-araq-ulz-erro-olza-gulina, B; oeita G-azp-goi, AN-ulz; oita G-goi-to-bet, AN-gip-larr-ulz, L-sar; otta V-ger), HOGETA (V, G-azp; Añ, Izt 96v; oeta V-m, G-azp; ota V-ger-m), HOGOITA (L-côte-sar, BN-baig; Deen I 464b, Urt II 385, Arch Gram 19, H; hogoi eta L-arcang, BN-ad-lab; Urt I 538, Ht VocGr 434), HOITA (L-sar, BN-arb-ad-baig-lab, S; Lacombe ms. ap. DRA; hota BN-arb), OBEITA (AN-ulz), OGAI ETA, HOGITA. Ref.: Bon-Ond 154; A (ogei, ogeta, ota); Lrq (hoita); ContR 515 y 529; Iz Ulz (ogeit(e)amar); Etxba Eib (ogetamar); Gketx Loiola 38; Holmer ApuntV; EAEL 169 y 172; Elexp Berg (ogetamar).
a) "Ogetabat, 21" (Tabla de numerales del s. XVI). FLV 2008, 296. "Treinta, ogeitamar" Lar (Añ ogetamar). "Treintena, ogeitamargarrena" Ib. "Oge'tabost (V-ger), eu'n ta o'tabos (V-ger)" Holmer ApuntV ASJU 1968, 113. "Mailuaz jo, ta atara egun osoa ogeitabi dozena (V-ger)" Id. ib. 1969, 172. v. HOGEITA HAMAIKA, HOGEITA HAMARREKO, etc.
Ogeta amar edo berrogei mila marabidi. fJZ 99. Hek asigna zietzóten hogei eta hamar diru peza. Lç Mt 26, 15 (He, TB, EvL, SalabBN hogoi eta, Ip hogei-eta, Ur, Echn, Hual, Samper, Ol, IBk, BiblE (h)ogeita, Ur (V), Ker ogeta, Leon hogoi-ta). Ogeta amar urtean. Lazarraga 1196v. Dio ezin ogeie eta amabost mila gizon Amiansi daozela. (c. 1597). FLV 1993, 458. Ogei eta bigarren kapituloan. Ber Trat 113v. Hogoi eta hamairur urtheko adiñean. EZ Man I 81. Maiatzak hogoi eta hameka egun ditu. Harb I 6v. Galduitutzu bertze urthe guztiak, berrogoietarik hogoi eta hemeretziak. Ax 162 (V 109). Ogei eta ainbeste urtean. Cb Eg III 216 (227 ogei ta; Just 78 ogeita). Ogai eta sei pasu (Ibero, s. XIX). FLV 1988, 147 (151 ogai eta pausu bat). Hogoi eta hamar otxinetan saldu. Dv LEd 265 (Lab 52 hogoi-eta-lau). Ogetabatgarren berbaldija. Ur Dial 101 (It ogei ta, Dv hogoi eta, Ip hogei eta). Ogei t'amasei milla errial. PE 152 (16 oi ta). 94garren urtean zen; hogoita seigarrena zuen, Aita Saindu zela. HU Aurp 132 (Zez 109 hogoi ta). Orain laureun eta ogeitainbeste urte. Ezale 1899, 14b. [Arriya] ogei ta bost minutuban oitamar / bider espaldara jasua. EusJok 46 (66 oi ta, 52 ogei eta). Oge ta amarna dukat / eben presentatu. EusJok II 77 (15 ogei ta). Hogoi'ta bortz liberaren tabakoa. Barb Sup 66. Hogoi eta zonbait urte. Etcham 111. Batxiren txokor orrek / ogei ta bost gustiz. Enb 192. Hogoita bortz urthetan [ezkondu zen]. Zerb IxtS 101. Tantai arek ogeta asko metro eukiko [zituen]. Akes Ipiñ 23. [Paper zaharretan] apelledu guztiak ikusi zituan hogei ta hamargarrenekoraino! Osk Kurl 218 (115 hoge'ta). Ogei ta emeretzi urte zituala ezkondu zan. JAzpiroz 28. Baigorriko hogei-ta-zenbait auzoguneen izenen gogoz lerrokatzeko. Larre ArtzainE 104. Hogei-hogeitabost-hogeitamar urte honetan. MIH 292. En DFrec hay 79 ejs. de (h)ogeita, 5 de hogoita y 1 de ogeta.
v. tbn. Hogeita: OA 33 (154 ogei eta). LasBer 574. Arz 46. ETZ 83 (Muruzabal, 1751). Ub 63 (72 ogei ta). Egiat 191. LE Doc 155 (Ong 68r ogéi ta). Gco II 15. AA III 506 (I 418 ogei ta, II 7 ogei eta). Etch 108 (78 hogei eta). Izt C 52 (4 ogei ta). Lard 105 (185 ogei ta). Ur MarIl 84. Balad 222 (221 ogei ta). Aran SIgn 49 (74 ogei ta). Ud 154 (90 ogei ta). Arr May 133 (43 ogei ta). Moc Damu 16. Mdg 138. A Ardi 82 (64 ogei ta; BGuzur 140 ogeta). Ill Pill 6. Noe 84 (42 ogei ta). KIkG 18 (62 ogei ta). Inza Azalp 66 (33 ogei ta). Muj PAm 24 (26 ogei ta). Or SCruz 73 (Tormes 119 ogeta). FIr 131 (177 ogei ta). Aitzol in Laux BBa VI. Ldi IL 100. JAIraz Bizia 52. Munita 69 (40 ogei ta; 10 ogei eta). Lek SClar 141. Etxde JJ 27. Anab Poli 121 (65 ogei ta). Bilbao IpuiB 271. Basarri 91. And AUzta 65. MAtx Gazt 15. Gazt MusIx 20 (146 ogei ta). Ibiñ Virgil 33. Alzola Atalak 111 (73 ogei ta).
Ogei ta: Mb IArg I 251. GavS 27. Mg CO VII. Echag 98 (94 ogei eta). Bil 48. Legaz 32. Zab Gabon 106. Bv AsL 125. Sor Bar 27. Urruz Urz 18. Apaol 31. AzpPr 114. Iraola 81 (58 ogei-ta). Arrantz 77. KIkV 77. Alz Burr 11. Ir YKBiz 413. Txill Let 100. Zait Plat 8. Ugalde Iltz 59. Salav 28. NEtx LBB 17. Berron Kijote 126 (93 ogei t'amar). FEtxeb 26.
Hogei eta: MRos 10.1r. O Pr 524. Tt Onsa 114. Bp I 21. El 64. CatLan 40. ETZ 145 (Langarika, s. XVIII). CatB 50. ChantP 8. CatS 26. Xe 370 (376 ogei ta). AB AmaE 168 (96 ogeita; 123 ogeta). Ip Hil 123 (141 hogeieta). Const 23. Tx B I 190 (I 199 ogei ta, 201 oi ta). Mde Pr 146 (223 hogei ta). Uzt Sas 173 (52 ogeita, 188 oita, 326 oi ta).
Ogeite: CatUlz 35.
Ogeta: ConTAV 5.2.7 (V, 1609). EgiaK 88. Cap 59. Zuzaeta 83. Mg CO 84. FrantzesB I 64. JJMg BasEsc 36. fB Ic II 295. Astar II 274. Zav Fab RIEV 1909, 34. Añ EL2 77. CatLlo 50. Azc PB 65. Ag AL 164. Itz Azald 114. Echta Jos 39. Kk Ab I 104. Enb 34. Otx 96. Eguzk GizAuz 10. TAg Uzt 234. Akes Ipiñ 27. Bilbao IpuiB 79. Arti Ipuin 38 (h-). SM Zirik 49. Erkiag BatB 26. BEnb NereA 156. Etxba Ibilt 481. Gerrika 235.
Oeta: Elzo EEs 1916, 322.
Hogoi eta: Mat 242. Volt 192. SP Phil 77. INav 135. ES 388. Urt Gen 30, 1 (tít.; 24, 1 (tít.) hogoita). He Gudu 45. Lg I 199. Mih 100. Brtc 67. Dh 220. UskLiB 218. MarIl 16. Jaur 113. Laph 21. Balad 244. Elzb PAd 23. Elsb Fram 96. Jnn SBi 20 (170 hogoi-ta). Arb Igand 136. CatJauf 28 (72 y 127 hogoi-ta). JE Bur 25 (194 hogoi ta). Barb Sup 37 (63 hogoi-ta). Ox 193 (201 hogoi-ta). Ardoy SFran 85 (57 hogoita). Xa Odol 53 (43 hogoi ta).
Hogoita: JesBih 469. Hb Esk 12 (164 hoita; Egia 61 hogoi eta). Zby RIEV 1908, 208 (211 hoita-). StPierre 36. Zub 79. Lf Murtuts 44. JEtchep 58.
Hoita: JanEd II 117 (o-). Isoard 54 (ap. DRA).
(Ref. a la fecha).
Garagarrilaren ogeta bost egungarrenean (Escrituras de Andramendi, 1588). TAV 3.2.9. Abendoaren hogoi eta laurgarrenean izanen da illhargi berria. EZ Eliç XXXI. Arramaiatzaren hogei eta zortzi denian. Mercy 10. Mila zortzi ehun eta / ogei ta irurian. Bordel 38. Mendeak zituela hoita hama hiru. Hb Esk 160 (155 hogoita). Martxoaren hogoi eta bortza zen. Laph 34. Ogetalaugarrena / degu abenduan. Balad 199. Maiatzian genduen / peregrinaziyua, / ogei ta amarrerako / zan kondiziyua. PE 119. Azken garilaren ogeita bigarneko kartan. Mdg 142. Mila zortzi ehun eta hogoi-ta hamaseieko Hazilaren hogoi-ta seian. Ox 191 (189 hogoita). Urriko illak ogei ta zortzi / zituen egun batian. Tx B II 86. Kristo jaiorik emeretzireun / ogei ta amalaugarrena... Or Eus 425. Hazilaren hogoita-sei-zazpietan, 1930-ean. Zerb Azk 27.
v. tbn. Hogei eta: SermAN 3v. CatLan 8. CatS 100. Ip Hil 130. Hogei ta: Cb Just 59. Izt C 31 (172 ogeita). Aran SIgn 91 (107 ogeita). Zab Gabon 25. Xe 280. PE 19. Ud 80. Bv AsL 23. Sor Bar 70. Alz STFer 126. Goñi 44. Noe 113. EusJok 116. EusJok II 30. Arrantz 142. Txill Let 145 (ogei-ta). NEtx Antz 110. Uzt Sas 347 (Uzt LEG II 261 oetamarrian). Casve SGrazi 24. Ogeta: EgiaK 90. Azc PB 288. Ag AL 543. Ag G 35. Akes Ipiñ 9. Alzola Atalak 90. Ogeita: Lard 538. Balad 220. AB AmaE 96. Moc Damu 10. Enb 35 (178 ogei ta; 79 ogeta; 81 oeita). SMitx Aranz 212. MAtx Gazt 18. Hogoi eta: Harb 415. INav 161. ES 99. In Ch pról. 1s. Lg II 112. AstLas 65. JesBih 391. CatLuz 31. MarIl 91. Jaur 387. Prop 1876-77, 139. Jnn SBi 83. Elsb Fram 89. Arb Igand 127. Hogoi(-)ta: JE Bur 204. Etcham 111. JEtchep 49. Hoita: Etcham Herr 28-2-1957, 4. Xa Odol 176. Etchebarne 97.
(Sin sust. explícito).
Egun onetan ogei ta iru kunplitzen zituen. Cb Just 56. Hogei eta lau denin, ama hil zeritan. Etch 180. Hogita hamalaura, nian alagera. Ib. 184. Hogeta hamarrenin, hileri kaxotin. Ib. 182. Errak, haurra, zenbat den, kontu lerroeri. / Bat, bia, hiru, [...] / hamalau, hamazazpi, hoita bat, milaka. Hb Esk 59. Ordurako ganibitaetan eta zinzilika ogeita lau milla il ziran. Lard 104. Erri artan bakarrik, ogei ta amarrek eskatu zion Ordenako jantzi santua. Bv AsL 105. [Pilotariak] hogoi ta hamarretan harat doazi. JE Bur 29 (ref. a los tantos). Zenbat eraman ote zuan?... Ogei milla gutxitxo, ogetalau naikoa, ortik aurrera geiegi, badago zertan zabaldu... Ag G 315. Amaitzen dabe partidu ori, abadia ogetalaura eldurik, mutillak amazortzi daukozanian. Kk Ab I 99. Axio eskumatatik, / Txordoa besteti, / larri ibilli zituen / ogeta amabi. / Geiago ezin eben / alegiñagaiti, / baiña ondo kunplituek / ogeta amaika ta erdi. EusJok II 97. Hogoi-ta hamazazpi eta hogoi-ta hamalau, jaunak eta andereak! / Handik laster hogoi-ta hemezortzira ziren. GH 1928, 424. Ogeita bat laurdena gutxitan / or nonbait egin lezake. [...] Gureak, orde, ogeiterdiren / azpitik egiñen, uste. Or Eus 231 (ref. a los minutos que tarda en hacer el recorrido). Arnari ederra eman zuen, bateko ogei ta amar, irurogei, ta eun. Ir YKBiz 171. Ezta erreza zuri jokoa / nolanai irabazitzen, / ogeitabira iritxi arte / eztezulako etsitzen. Basarri Auspoa 112, 46. "Bat, bi, hiru, lau,..." hasten zan erderaz, hogei ta hamarrok zenbatu ta aurrera joateko. Osk Kurl 86. Hoita hamabi mila / paper ta urretan, / ez da suma handia / gaurko egunetan. Mattin 51. Ogei ta zortzi giñan emendik / aruntza erten gendunak. Uzt Noiz 17.
v. tbn. Ogeita: Arr May 13. Moc Damu 28. Ogeta: Astar II 169.
Euneko ogei ta bosten irabaziarekin. AA II 190. Eunetatik ogei ta amarrak iraungo balue bekatura biurtu gabe. AA III 286. Ehun istudiantetarik hogei eta bostek [...]. Mde Pr 243. Teresak euneko ogeita amabost aldiz, batzutan berrogei ere bai, euskerazko itz-urrena darabil. Or in Gazt MusIx 22.
(Ref. a la hora).
Zer tenore da orai? Bederatziak hogoita-bortz guti! JEtchep 79. Elizako erlojuan ordubata ta ogei ta bost ziran. Ugalde Iltz 69.
Bein irurogetamar urtera ezkeroko gixona ogetairu ordubak jota dagola esan dattekela, edo balettekela beñipein ogetalaurak jo ezin al ixatia. Otx 96.
b) Veintitantos. "Gure etxe inguruan ogeta erbixak eongo sian" AntzHizk 227. v. hogeitaka.
(Uso pl.). "Las locuciones 'veinte y tantos, ciento y tantos' se expresan en nuestra lengua: 1. pluralizando la conjunción ta (da): ogetak, eundak" A Morf 238.
Goikosekoak ogetak eta / Pinukoak tarda deituez sei. EusJok II 108. Orduko Lekeitioko egazkiñik ez neban ikusi, Baiña andik ogetak urtetara bai beste bat bertan. Etxabu Kontu 218.
azpisarrera-19
HOGEITA HAMAIKA (Usos prop. y fig.). Treinta y una (en el juego de mus).
Aunetxek emon jeustak ontxe ogeta amaika esku eskutik! A BGuzur 148. [Emakumeak] etxeko atarian egin oi zituen billeratxoak, lauziri laumarikoak ogetamaikan jokatuaz. Ag Kr 130. Gain hartan izarrak, dir dir dir, irriz ari zitzazkon, hogoita hamekaren keinua egiten zakotela. Barb Sup 38. Artalde baten hoin ongi erabiltzen dakienak ez othe du hogoi-ta hameka eta esku herri baten buruzagi jartzeko? Leon GH 1924, 6 (v. tbn. Zait Plat 151 ogei ta amaika ta esku izanik). Kokotzek hogoita amekarekin eskutik irabazi zuelakotz yokorat. Zub 23. Ogeita amaika eskutik dauzu... Etsaiak jo dau. or dago. Enb 68. Musean, eskutik ogeitamaika jokuan duanak ark irabazi. Lab EEguna 100. Musian eta "hogoi eta hamekan" errabiatu. GH 1936, 12. [Musean] hogoi-ta-hameka ere egin ditake. Lf Murtuts 16. [Nafartar gaztea] orotan "exku" nahia baitzen, eta jokoa beti hogoita-hameka behar! Ardoy SFran 89. Ogeita amaika eskutik egin dio. (AN-larr) 'Lan egin baño len, lan-saria jaso' . Inza NaEsZarr 490.
azpisarrera-20
HOGEITA HAMARREKO.
a) "Trigésimo, (c.) ogeta amarrekoa" Añ. b) "Ogeitaamarreko ederra izan dugu (AN-ulz), bazkari ederra izan dugu" Inza NaEsZarr 954.
azpisarrera-21
HOGEITA BAT. "Hogoita bata, jeu de cartes, le vingt et un" H.
azpisarrera-22
HOGEITA BATEKO. "Buque, oge(i)ta bateko (V-m). Llaman o llamaban así a los buques piratas grandes, por componerse de veintiún hombres su tripulación" A EY III 254. v. HOGEITA BOSTEKO.
azpisarrera-23
HOGEITA BIKO. "(Paño) veintidoseno, veinticuatreno, ogeitabiko, ogeita lauko oiala" Lar.
azpisarrera-24
HOGEITA BOST. Muchos (con valor no acotado).
Ez nazazun iduk hemen gehiago, / hogoi-ta bortz lekua baitut egiteko. "Vingt postes" . Gy 137 (de interpr. no segura, al igual que el siguiente ej.). Guztiak egin dira / ogei ta bost joko. Ud 63. Ongaitz guziak oro hartuz, bana bertze, badela egungo egunean, gizon makurragorik hogoi-ta bortz. HU Aurp 154. Zer zautzu? --Zaut, badela hogoi-ta bortz beren igandea, [...] gaizkiago deramatenik. HU Zez 185. Hogoi-ta bortz eta bortz ehun aldiz aditurik gaude gezur hori. Ib. 193. Badauzka hogoi ta bortz xoraturik hortaz, eta orobat harriturik. JE Bur 160. Hogoi'ta bortz haren [kadera egilearen] kadera eder higatu edo... ez higatu dira Garazi aldean. Barb Sup 171. Hirizaingoaren eta jendetasunaren ikasteko hunat jitea on lukete Pariseko hirizain hogoi ta bortzek. JE Ber 47. Kestione horrek merezi ditu hameka pentsamendu eta hogoi-ta-bortz gogoeta. Lf Murtuts 19. Krik krak! Patapun! Hogoi-ta-bortz zathi egin omen zen harrizko bultu hobengabea. Ib. 11.
azpisarrera-25
HOGEITA BOSTEKO. "Ogetabosteko, buques piratas, por componerse de 25 su tripulación" A Apend. v. HOGEITA BATEKO.
Biraldu zan itxasalde onetara gudu-ontzi bat, Ogetabostekoa katigutzeko usteaz. Echta Jos 117. Arrantzaleak bilddur andia eutsela Ogetabostekoari. Ib. 118.
azpisarrera-26
HOGEITA LAUKI. "Veinticuatría, en Andalucía es el cargo de veinticuatro, ogeitalaukia" Lar.
azpisarrera-27
HOGEITA LAUKO.
a) "Veinticuatro, así llaman en Andalucía al Regidor, porque el ayuntamiento se componía de veinticuatro sujetos, ogeitalaukoa" Lar. b) "(Paño) veintidoseno, veinticuatreno, ogeitabiko, ogeita lauko oiala" Lar. v. HOGEITA BIKO.
azpisarrera-28
HOGEITA LAU ORENEKO (L-ain ap. A), HOGEITA LAU ORDUKO (B ap. A), HOGOITALAUORENEKO (Lacombe ms. ap. DRA ), HOITALAUORENEKO (Lacombe ms. ap. DRA ). Ref.: A. "Escorpión" A. "Salamandra" DRA.
azpisarrerakoSense-28.1
" Arruli (AN-egüés); alakran, ogeitalauorduko-zapo (AN-ilzarb), arruli, ogeitalauorduko-zapo (AN-olza)" Bon-Ond 144.
azpisarrera-29
HOGEITASEI EHUN (BN-baig ap. Satr VocP 265). Dos mil seiscientos.
azpisarrera-30
HOGEITSU (Forma con suf. -tsu, de valor aprox.).
Idazki txiki apain bat egingo nuke. [...] Olerkirik gutxi: amabost-ogeitsu. Ldi IL 33.
hogei
<< hilotz 0 / 0 1 horma >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper