Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

367 emaitza hotz bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (316)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
osoki.
tradizioa
tradizioa
Tr. Propio de la tradición septentrional desde Leiçarraga. Al Sur se encuentra, además de en textos alto-navarros, en Ubillos y en algunos autores de los ss. XIX y XX. La forma general es osoki. Hay osoiki (si no se trata de una errata) en Orixe, junto a osoki. En DFrec hay 49 ejs. de osoki, 34 de ellos meridionales.
sense-1
1. (AN, BN, S; SP, Urt I 15, Ht VocGr 317, VocBN ), ozoki ( VocS 130), oxoki, osaki (A DBols). Ref.: A; Gte Erd 75.
(Acompañando a un vb.).Completamente, totalmente, enteramente. "Entièrement" SP. "Nollem abjicere omnem spem, ez nuke nahi etsitu osoki " Urt I 15. "Absolument" VocS . "Entièrement, en entier, sans morcellement" VocBN. . "Enteramente, perfectamente" A. " Hatsak diraueno ezta osoki etsi behar (BN-lab)" Gte Erd 75. v. oso (II, 1).
Aserre zarete ene kontra zeren gizon bat osoki sendatu dudan sabathoan? Io 7, 23 (Leon osoki; He, LE guzia, TB oso osua, Ol, Or oso, Ker guztiz). Iainko bakezkoak osoki sanktifika zaitzatela. Lç 1 Thess 5, 23 (TB, Bibl osoki; Dv orotan, Ol guziz, Ker bete-betean, BiblE erabat). Penitenziazko obrak behar ditugu osoki eta debotki konplitu. Mat 134s. Falta eta penetarik osoki aiz libratzen. EZ Man I 22. Nola ardiak ezpaitu behin ere belharra osoki akhabatzen. Ax 592 (V 381). Laur tenporak, bijiliak eta gorozüma barur itzak osoki. FPrS 15s. Sendotzen banun, ainziti, / Zeren nuken idoki / Halaz osoki, / Sarzeraz geroz, hobiti. O Po 25. Zure baitan hondatua eta neure buruaz osoki ahantzia. SP Imit IV 13, 1 (Ch, Mst, Leon osoki; Ol ziero, Pi guztiz). Hargatik ezkonduek bi kastitate suerte behar tuzte; bat, osoki egoiteko haragiaren mugidari iarraiki gabe. "L'abstinence aboslue" . SP Phil 256 (He 258 haragizko plazerei osoki uko egiteko). Haren amorioak zurea hartuko du bere gomendioan, harentzat xoilki eta osoki bizi dadintzat. "Qu'il vive uniquement pour lui" . Ib. 305s. Ebanjelioa ezarri dut euskaraz osoki. Tt Onsa 73. Nahi dut bihotz guztiaz / Izan zurea osoki. 67. Elizan kantatzen hasirik . ut queant laxis. [...] Gero benedictus osoki süiaren aitzinian, gero dominus vobiscum. Bp II 114. Zentzua osoki galdu ez baduzu. ES 102. Iautsiko naiz orai eta ikhusiko dut, erran nahi da, ea egin duten osoki enegana ethorri izan den oihuaren arabera. Urt Gen 18, 21 (Dv osatu). Eztü sinhesten ihurganik huntarzünik batere jiten dela, bena bai oro osoki Jinkuaganik. Mst I 15, 3. Artu zuen adirazi ziona osoki egiteko asmo ta gogoa. Mb IArg I 369. Erreino au esponiturik dago arruinatzera osoki. FrantzesB I 91. Induljenzia plenaria edo osoa osoki irabazten badu. CatB 70. Oren beretik bazohazi ikhustera zure ametsa osoki bethetzen. MarIl 98. Zuri zor düdan obedienzian nahi nüzü heben harat osoki bizi. UskLiB 47. Osoki behar ditugu aborritu erlixionezko sendimenduak flaka ditzazketen irakurtze guziak. Jaur 393. Ethorri osoki barurtzera / Eta goseak hilltzera. Gy 100. Xahütarzüna osoki behar delakoz osagarriarentako. Ip Dial 35 (It, Ur guztiz, Dv guziz). Ala sofritzia're / Osoki pena zen. Bordel 150.
( s. XX.) Barreiatu beharko direla, desegin, ezeztatu osoki eskolatzaile frera eta serora guziak. HU Aurp 142. Nere legarrak edo zergak etziren osoki eun laurlekora eltzen. Bera EEs 1913, 269. Horra nun gizagaxo Pettarrak ofertoriuan nota bat faltsu emaiten dian osoki. Const 40. Nor izan da geroztik / osoki bakean? Etcham 207. Lauek osoki ahantzia dute Orreagako harria. JE Ber 74. Osoki eta bethikotz etsitu zuelarik, itzuli zen beraz anaia zaharrena ohoin-jauregirat. Barb Leg 140. Xorta-xortaka eman osoki bizia. Iratz 173. Osoki bethe zen lehenago Jainkoak patriarkeri hitzeman zuena. Zerb IxtS 44 (v. tbn. Azk 78). Oraindik naiko osoki ezagutu ez zuen gorputxo zuri horri so zegokiolarik. Mde HaurB 90. Ipuiari beren gozoa osoki xurgatzearren. Etxde JJ 92. Ez du beraz osoiki agintzen; beraz agindurik ez da. Or Aitork 202 (v. tbn. 200). Izaitea eta agertzea elgarretarik osoki berezi dituelakoan. Lf in Zait Plat XX. Aren itzak eta erakutsiak osoki ta gozoki aditu zituen. Zait Plat 100. Aren kabia jadanik ezta osoki arena. Vill Jaink 161. Loratu eta osoki batetaratu baitire ene Jainko eta eskual amodioak. Iratz in Alzola Atalak 120. Osoki eta sustraietaraino kristautu zirenetik. In MEIG VI 31. Berak zaukun, mintzatzeko zaukan talendu xoragarriarekin, osoki biziaraziko hautatu gaia. Larre ArtzainE 248s.

v. tbn. Volt 174. Harb 427. Hm 202. Arg DevB 24. Mong 594. CatLav A 5r (V 6). He Gudu 79. Lg II 156. Mih 97. Mercy 37. CatLan 14. AR 328. LE Prog 104. Brtc 161. Ub 170. Egiat 224. AstLas 20. Monho 158. Xarlem 582. Dh 133. JesBih 456. CatLuz 17. Etch 678. Dv LEd 59. ETZ 288 (Orreaga, s. XIX). Hual ASJU 1992, 507. Laph 182. CatS 55. Zby RIEV 1908, 88. Elsb Fram 57. Jnn SBi 31. Lap 46 (V 25). Dih GirLeg 87. Arb Igand 105. UNLilia 2. CatJauf 74. StPierre 28. Ox 153. Zub 122. JEtchep 70. Ardoy SFran 129. Xa Odol 133. Casve SGrazi 64.
azpiadiera-1.1
Plenamente.
Nahi nuen gizontzean osoki bizi, osoki. Iratz 97. Nahi nuen bien maitez osoki bizi, osoki; / Bainan bien maitatzeko bihotz bakar bat izaki. Ib. 97.
azpiadiera-1.2
(Con reduplicación intensiva).
Min izpiño bat jinen zitzaiolakoan, ez sobra, bainan, han . amiñi bat, botu izigarriaren osoki osoki ez bethetzeko. Barb Sup 35.
azpiadiera-1.3
(Con suf. -ago ).
Aita espiritualak osokiago ezagutzen du tratatzen duen bihotza. SP Phil 159 (He 161 osokiago). Zenbatenaz osokiago eta ziñezago utziko baituzu zure burua. Ch III 37, 3 (SP, Mst, Ip osokiago; Ol zieroago, Pi osoago, Leon osoki). Jainkoa da gure nausia eta bertze nihor nihoren nausi izan diteken baino osokiago da gure nausia. Dh 302. Are osokiago gozatu beharrez bezpera hekietarik bildu duen probetxua eta atsegina. Arb Igand 128. Breton hura hobeki eta garbikiago, osokiago erakasten zeien eskoletan fraidek eta serorek. HU Zez 123.
sense-2
2. (Dv, H).
(Acompañando a un adj. o similar).Muy, completamente. "Entièrement. Osoki ederra, parfaitement beau" Dv. " Osoki ona, tout, tout à fait bon" H. v. oso (II, 2).
Ez lizatekeiela alde guztiz on-behar eta ez osoki urrikalkizun, baldin nehon minik edo oiñhazerik ezpalu. Ax 579 (V 372). Amudio osoki espiritualaz. SP Imit III 58, 6 (Mst osoki hun). Mündia osoki behar bezalako zela eta etzela berririk deus egiteko. Bp II 8. [Hitzkuntza] bakhotxak baititu bere hatsapenak osoki diferentak. ES 139. Hek osoki kontent dire. Ch III 58, 8 (Ip osoki; SP ederki, Mst untsa, Ol guziz). Amodio phuru eta osoki desintresatu batez. He Gudu 74. Hartakoz hotz eta osoki herabezti egoiten gira. Mst I 21, 5. Birjina osoki Seindiaren alderako debozione hun bat. CatLan 78. Jujamendu bat osoki lazgarria ta etsimenduz bethea. Dh 96. Oiek bear dute izan osoki libre multa onetatik. FrantzesB I 97s. Urtaraz zazu gure bihotzetako horma eta egizu Salbatzaile dibinoarenaren osoki araberakoak bilhaka daitezen. JesBih 441. Zarelakoz guziz ona eta osoki maithagarria. CatLuz 41. Hala egiñen zaituzte, / Osoki beltz edo zuri bethi ere. Gy 160. Zure bizitze osoki dibino izan denaz. UskLiB 18. Eliza nausia da osoki ederra. Hb Esk 155. Ibil zaite ene aitzinean eta izan zaite osoki xahu. Dv Gen 17, 1 (Ur txit). Nik erran dezakedan guzia da Jainkoa osoki ona dela ene alderat. Laph 47. Nahi bazare izan osoki perfet, sal zatzu eta eman errumesei ditutzun guziak. Jnn SBi 120. Arima osoki nausi zen eta khorpitza osoki arimaren manüzpeko. Ip Hil 45. Osoki gor eta gogor ez direnek aditzeko heinean. HU Aurp 134. Apeza zela, osoki apeza erraitea ginuen hastetik gogoan. Ib. 116 (v. tbn. osoki apez Const 31). Bere guziahaltasunean baizekarkeien lege bat osoki berria. Arb Igand 61. Laborari lagunak, / Osoki bihotzdunak, / Ditzagun iragan hemen gur'egunak! Ox 166. Dena marbre xuriz apaindua eta begikoa osoki. JE Ber 67. Ordutik dohakabe osoki izan zen erregina gaixoa. Barb Leg 68. Ez izan noski egi-beldur ta bai osoki gizon. Markiegi in Ldi IL 10. Beren arrebarik arrebena / Bide beltzetan, lohi beretan / Osoki garbi iragana... Iratz 190. Osoki basa zen. Zerb IxtS 103. Gizakumeak baduela almen bat guztiz berezia eta abereen almenetatik osoki ezberdiña. Vill Jaink 73. Osoki Jainkotiarra omen baitzen Joana. Ardoy SFran 58. Ene asmoak osoki dira garbiak. Xa Odol 322. Lau kantoinetako trapa hiru aldetarik idekia da, osoki hutsa, aintzin-aintzinean eskaler ttipi batekin. Lf in Casve SGrazi 11. Baigorriko herria, izana gatik hori ene herria, ez ginaukan ez, guk bastidarrek bederen, osoki gurea. Larre ArtzainE 17. v. tbn. Lg II 198. Mih 74. Brtc 157. Jaur 177. MarIl 106. CatS 22. Elsb Fram 152. Ip Hil 262. Lap 62 (V 32). CatJauf 1.
azpiadiera-2.1
(Acompañando a una expr. adverbial).
Akzione hauk [...] uzkurki eta osoki gogogaxtoz egiten ditutzula. He Gudu 88. Maria eta Xaneta, hits-aldian osoki, eta zuri zuria eginak. Barb Sup 118. Egon kantuz mendez mende, egon kantuz, Beloke, / Zure gaintto kartsuari, osoki su ta bake, / Oraiko gu joanik ere, zeruz-zeru otoiz-ke. Iratz 124.
sense-3
3. (B ap. A ; VocB ).
"Sinceramente" VocB. .
azpisarrera-1
OSO-OSOKI (Gèze). Totalmente, completamente. "Entièrement" Gèze.
Utziko dut oso osoki / Bekhatuaren bidea. 103. Küskiaren barnen diren harrek oso osoki zia üdüri die. Ip Dial 7 (It, Ur oso osoro, Dv osoki). Sei gazte / Gain huntarat iganak / Jainkoari oso osoki emanak. Iratz 187.
osoki
<< osmin 0 / 0 ostraka >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper