Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

367 emaitza hotz bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (316)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
zurruta.
sense-1
1. (L-ain ap. A Dv ; H (det.)), zorrota (det. O-SP SP ( H), Dv y A), zurrut (L-sar ap. A ), zorrot (G-to ap. A ) Chorro; cascada. "Zorrota, cours d'eau" O-SP 227 (Urquijo da la forma corrota, pero en el ms. se lee claramente <ço->; v. O-SPAd 886). "Zorrota, cours d'eau. Ithurrien zorrotak" SP H (s.v. txorroa). "Zurruta, courant vif d'un ruisseau" Dv. "Zurruta, exprime un écoulement plus abondant que xurruta" H. "Zorrot [...], chorro" A. "Zurrut [...], cascada" Ib.
tradizioa
Tr. Documentado en autores septentrionales y en T. Agirre.

Zure nahiz ere ehotzen du urezko errotak, eta zure nahiz tuzte ithurriek zorrotak. EZ Man II 147. Faltak garbi dietzadatzu zure odol zurrutetan. 195. Uste zuen trenxoinean zituela hekien gorphutz sarraskituak, eta gathiluan hekien odol zurrutak. Hb Egia 15. Dena arrail, dena sarraski, dena zurruta agor, dena hegi diren harrizko mendoitz hits batzu. JE Ber 41.
azpiadiera-1.1
"Il se dit du bec du canal, et du canal lui-même par où coule abondamment un liquid" H, que cita el ej. de EZ.
Zaurietarik zerion / isurika odola, / ithurriei ur garbia / zorrotetarik nola. EZ Noel 75 (Azkue cita de otra ed. zorruterik nola, sin duda errata).
azpiadiera-1.2
"Ruisseau" Lecl. " Zürrüta (S; Chaho ms.), arroyo" A.
sense-2
2. " Zurruta, gouttière, ithaizura " SP.
sense-3
3. ((det.).H), zurrut (B ap. A ).
"Il se dit encore du canal d'écoulement d'un évier" H. "Vertedero" A.
azpiadiera-3.1
Remolino.
Urtegi bi ziran bata bestearen ondoan. Goikoan ez zan inor sartzen. Zurruta egoala eta oso arriskutsua zala esaten eben. Baraia 160.
azpisarrera-1
XURRUTA. (det., O-SPAd, O-SP, SP y H; xurrut BN ap. A).
a) Chorro. "Jet d'eau, cascade" O-SPAd 881. "Jet d'eau" O-SP 227. "Jet d'eau, cascade" SP. "Écoulement abondant et avec bruit d'un liquide sortant d'un canal, d'un tuyau plus au moins étroit" H.
Zurezko askaño baten mokotik haratxago da erortzen xurruta. [...]; ahurra bildurik bazoazkio edatera. JE Bur 35. Xurruta jaustearekin bilhakatzen da ithurri, lur hutsean egina baitakote lekua, zolan legar xehe bat ezarririk. Ib. 35. Ur-xurruxta dut barneko musikaren laguna; xurrut orrek guritzen du biotzaren barruna. Or Poem 539.
b) (Dv; xurrut BN-baig; xuruta B; VocB). Ref.: A (xurrut, xuruta); CEEN 1969, 211; Izeta BHizt2 (xuruta). "Xurruta, évier" Dv. "Fregadera o sumidero de agua" VocB. "Vertedero de cocina" A. "Xuruta (B), sumidero, fregadera" Ib. "Sumidero. Xurute oi gaizki ine da" Izeta BHizt2. Cf. xurrutazilo, xurrutur.
Benatek eremaiten du Joanes xurrutarat eta gaitzeko untzi zikin pila erakutsiz [...]. Egunaria 19-12-1960 (ap. DRA). Ari nintzan xurrutan eskuen garbitzen, eta kantuz denbora berean. Etchebarne 87.
c) (Dv A (xurrut), H (det.)). "Canulle d'une fontaine; gargouille" Dv. "Le tuyau lui-même par où s'échappe le liquide. Xurrutatik edatea, boire au tuyau" H. "Xurrut, [...] chorro o canilla de una fuente" A.
azpisarrera-2
XURRUTA-HARRI (txurrutarri AN-larr, L-ain). Ref.: A; Asp Leiz2). "Fregadero, piedra de fregar" A.
azpisarrera-3
XURRUTAN ( (H)). "Ura xurrutan, zurrustan, turrustan erortzen da, l'eau tombe (d'un tuyau, d'un canal) en jet abondant, copieux" H.
Izerdi hotz bat buruaren kaskotik zangoen zolaraino xurrutan pil-pil-pil yausten zitzaitalarik. Elzb PAd 42. Odola xurrutan badoa, haragi puskak dardaran daude. Michel LPB 237 (tbn. en Balad 248). Asten da Erko makil luze batekin abaraskak urratzen eta belaun gañean dun azkonar-zagia xurrutan betetzen. Aundia dala zagia, baño goiko muturreraño bete. Eston Iz 28.
azpisarrera-4
XURRUTAZ. A chorros, abundantemente. v. ZURRUTAN.
Eta kolpaturik odola uherraz eta xurrutaz bere gorputzetik zuela. Tt Onsa 16.
azpisarrera-5
ZURRUTAN (L ap. A; H). A borbotones, a raudales, a chorros. "Odola zurrutan badoa, le sang s'en va, se verse, coule avec abondance (Chant d'Altabizkar)" H. "Zurrutan (L), (llover) a cántaros" A. Cf. IZERDI-ZURRUTAN. v. TURRUSTAN, BURRUSTAN.
tradizioa
Tr. Documentado en autores septentrionales y en PEBiz (zorrotan ).

Zure odol isuriak, enegatik zurrutan, / Iauna Miserikordiak bekizkit / Mundu huntan. Arg DevB 189. Ura zurrutan zohan alde guzietarik. Lg I 354. Odola zurrutan zarion saindu haren gorphutzari. Lg II 88. Tulon, Nantes, Renes eta Lionen, / ixuri duk odola zurrutan. Iraultza 18. Rolandori odola zurrutan dohako. Hb Esk 60. Bainan yadanik gizon hartzenak, izerdia zurrutan, [...] etsitzen hasiak ziren. Hb Egia 150. Baratu da zurrutan zohan uhina. Dv Ex 15, 8. Hona zurrutan iturritik / Hark sorrarazizko ura. Zby RIEV 1908, 293. Euria ari zurrutan. Zerb GH 1921, 95. Ura an [errotapean] burrundan, zorrotan, joaten da, ta aren azpian jartzen zuten kuela. PEBiz 37. Ni banindoan aintzinat [...] izerdian zurrutan, egarriak itoa. Dih EE 1903b, 283.
azpisarrerakoSense-5.1
[Zezena] da athera farrastan / Ez daki nori yazar, ahurin zurrutan. Hb Esk 221.
azpisarrera-6
ZURRUTETAN. A borbotones, a chorros. v. ZURRUTAN.
Odola sahetsetik zurrutetan yari. Hb Esk 222.
zurruta
<< 1 zurrun 0 / 0 zurubi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper