Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

367 emaitza hotz bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (316)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
goxatu.
sense-1
1. (B, BN-lab; H). Ref.: A; Gte Erd 86.
Suavizar(se), aplacar(se), mitigar(se), calmar(se), aliviar(se) (una pena, dolor, penitencia, obligación...); acariciar; mimar, complacer; deleitar, hacer gozar. "Usité pour exprimer l'action de couvrir de toute part, arranger le plus agréablement possible, un enfant en son lit, le border" H. "1.º aliviar, adormecer. Mina goxatu zak (BN-lab), su dolor ha disminuido. 2.º (BN-lab), se dice de un niño que se acuesta y se hace acariciar sobre las rodillas de la madre (voc. puer.)" A. " Goxatu du denbora (B)" Gte Erd 86 (junto a sobera eztitu du, goititzen ari du, etc., de otras zonas).
Eta nere gorphutza aphur bat goxa baneza ere, ez gerthuki ez niozoke atsegin egin nere bihotzari. "En soulageant mon corps" . Birjin 594. Samintasunak, berak goxatzen ditu. AA III 305. [Pitxerretik edaten] zintzurrak goxaturik. Barb Sup 126s. Bainan, / mainan, / phereka, / mereka, / hain arthoski goxatua, / zen bezala, mainatua / mandoak bere burua / zaukan [...] / sobera / gora! Ox 96. [Lehoiak] ikusia du zimino lerroa; / jadanik hasi zaio goxatzen zorroa. Ib. 130. [Basatxoria,] goxatuko auana kantari. 'Te obsequiará con su canto' . Mok 22. Eskalapoinak / [...] ile-galtzerdiekin / behar tut goxatu. Etcham 71. Nexkak sagartxoriak biguinki lore-pitxidun zapikoan goxatu orduko. 'À peine celle-ci arrange les (oiseaux) bien délicatement' . Or Mi 23. Ez zezala uste [...] itzakin goxatuta zeukala. Anab Usauri 58. Hemen, bederen ezkerreko alderdiak goxatzen dauku begia. JE Ber 39. Ene bihotzak bederen zure minak goxa bitza. Iratz 175. Begi hori goxatzen, argitzen [zen] elgarri so ginelarik. Ib. 171. Arek dit agoa / apur bat goxatzen. "Endulza" . Or Poem 517. Gogaia goxatuz. "Acariciando el pensamiento" . Ib. 529. Aldien aldiak goxatu du neure zauria. Or Aitork 82. Denbora da goxatu, lanoak urratu ta urrundu. Herr 28-3-1960 (ap. DRA; la ref. es incorrecta). Arrangura horien burutik ateratzeak on egiten dautala. Bihotza goxatzen norapait. JEtchep 71. Soinu eztiek beharriak goxatzen ziozkaten. Ib. 115 (v. tbn. en contexto similar Zub 19, Or QA 103). Neska txikiak bere panpiña maitekiro goxatzen duen bitartean. Vill Jaink 133. [Zoriona] zoritxar ikaragarri bat [...] amets zoroekin goxatua. Ib. 143. Nortan goxatzen ote ditu oinazeak, / bere amarik ez duen dohakabeak? Xa Odol 299. Gure azken urteak goxatzeko, ama ta biok i azitzen ez gaituk alperrik nekatu! Ataño TxanKan 12. Gerrikoaren epelak belarri-ertzak goxatu egiten omen zituen. Zendoia 187. Otsaileko hotz biziak batere goxatzen hasiz geroz. Larre ArtzainE 34.
v. tbn. JAIraz Bizia 26.
En DFrec hay 8 ejs.
sense-2
2. Endulzar.
Azukreak fruta samiñak goxatzen dituan eran. AA III 305. Laurden bat sukrerekin litre agordientaren, hirur itze, zenbet zitron [...] eta kanella puxka bat. Utz zazu goxatzerat hamabortz egun. ECocin 50.
azpiadiera-2.1
+ goxotu. Dar gusto; condimentar, aderezar.
Goseak goxotzen du guzia. LE Urt 79. Gatz eta perrexilean hain ederki goxatu itxainak! Barb Sup 70.
v. tbn. Or Eus 138. [Txistor] puskat erosi nuen / goxatu koipez aosapaia. EA OlBe 18. "Ttotta" atsegiñez abo-sapaia goxatuz. Etxde JJ 203. Eta gatz ortaz ninduten goxatzen amaren sabeletik ara. "Condiebar eius sale iam". Or Aitork 23. Arnoa urthek goxatzen; bainan bihotza usu denborak minkortzen. SoEg Herr 22-12-1960, 3.
azpiadiera-2.1.1
Euskal-gozoz goxa zaizten, ikas doi bat Euskara.Iratz 155.
sense-3
3. (Aux. trans.).Gozar de, disfrutar (de). v. gozatu.
Lekhu hetan aphurtto bat trikatu behar dela, han errana dena ongi gogoan hartzen eta goxatzen. Dh 105. Egun eder hauk gazteek baino gehiago goxatzen ditugu. Zub 121. Ondorengo itzak eskeintzen dizkitzut, zureak beti gogoan goxatuz dauzkatala. (Interpr?). JAIraz Bizia 5. Nere betetasun au bakardadean goxatzera. Txill Let 62. Atzoko zoriona gaur dinat zinez goxatzen. JEtchep 70.
sense-4
4. (Aux. intrans.).Gozar, disfrutar, regocijarse.
Zaude goxatzen, llilluraturik. AA II 142. Hantxet ziren ostatuan [...] goxara goxatzen. Barb Sup 167. Goxa giten orai bedereen ittan bat! JE Ber 101. Amatto baten altzoan goxatu zaizten guziak. Iratz 101. Bai eta ni belauniko / Jaunarekin goxatzen. Ib. 20. Egon [...] atsegin edo protxu zerbait arkitzen dutaño, [...] ondo goxatu nadin arte. Or QA 155. Garratoin eta urtxintxak ederki goxatzen ziren [...] Jainkoaren lorian. JEtchep 48. Usoak artu aitzaki / eta libratu egoki, / goxatzen gera ederki. Olea 270. Txori guziak goxatzen dira / udaran plaia-ertzian. Uzt Noiz 64. Nahi hukek alegeratu, goxatu, bakea jastatu. Larz Senper 108. Egungo bazkarian goxaturik ontsa. Larre ArtzainE 350.
sense-5
5. (Uso sust.).Atracón de dulce.
Ai zer goxatua artu zuten gurean! Goxo-zale amorratuak dituk! Ataño TxanKan 159.
azpisarrera-1
GOXA-GOXA EGIN.
--Pagatuko dizkitzudala erreal guziak, bata-bestearen gaiñean eta goxa-goxa egiñak. --Usai gozotan goxatze ori barkatzen dizut. "Sahumados" . Berron Kijote 61.
azpisarrera-2
GOXATUAREN GOXATUZ.
Begiak, goxatuaren goxatuz, bihotzaren beraztea baitzitaken. JE Ber 63.
goxatu
<< gose 0 / 0 goxoño >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper