Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

367 emaitza hotz bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (316)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
estalgarri.
sense-1
1. (V-gip, G-goi; SP (sin trad.), Urt V 199, H). Ref.: A; Elexp Berg.
Cosa que sirve para cubrir, envolver, esconder algo. "Propre à couvrir, à cacher. Modestia da itsusitasunaren estalgarririk hoberena (He)" Dv. "Lo que sirve para guarecerse de la lluvia o frío: gabardinas, chaquetas, mantas... Estalgarri bat hartuizu, eurixa hasten dau ta. Beste estalgarri bat botaiozu zure ohiai, hotz demasa ein biha dau ta " Elexp Berg. v. estalki.
tradizioa
Tr. Documentado desde comienzos del s. XIX en autores meridionales. En textos vizcaínos, sólo se encuentra en J.J. Moguel y Otxolua.

[Ogi ta ardoa] Jesu-Kristoren korputz ta odolaren estalgarritzat. Mg CC 197. Eta kutxa edo arka ura gordetzeko eragin zuen tabernakuloa zeritzan [...] oial ederrezko estalgarri bat. Gco I 128. Erropa guztija bere, zaarrago izan arren, adobauba edo estalgarrija <ezt->. JJMg BasEsc 195. Txamarra tzartxo bat / [...] gorputz eder orren estalgarri. (1705). GavonC Egan 1956 (5-6), 29. Estalgarriari [deitzen zaio] burusia. Izt C 224. Janariak baño [...] pensabide geiago bere gorputzaren estalgarriak ematen zion. Arr GB 62. Izenorde ori noren estalgarri dan ez dakigu. A. Zavala in JanEd 109. [Aberatsa] biotz onekoa dala dakitten guziak bere etxera dijoazkio beren estalgarrien eske. Inza Azalp 123. Buruiko zuri politta, andren edergarri; askotan ixan oi da ezkabi estalgarri. Otx 32. [Txabolaren] isuribiko estalgarria. JMB ELG 69. [Zuaitzak] emango diote [...] [lurrari] estalgarri aberatsa, bizigarri ona. Munita 147. Buruaren estalgarri [...] txapel gorri aundiak. Etxde JJ 204. Ez al dezue gaur laño-estalgarririk? NEtx Antz 92. Altxa zuan aurreko estalgarria ta [...] asi ziran motorrari begira. Anab Aprika 60. Txotxongilo-erakusleek gizonen estalgarri aurrean zabaldutako oialen antzekoa. Zait Plat 49. Akerrari mozten dizkien bizar zuriak eta ille latzak [...] mariñel errukarrien estalgarritzat. "Velamina" . Ibiñ Virgil 100. Ta esan zidan: "Ikusko dezu, / estalgarriak kenduta, / botill bakoitzak nola daukan or / bertso bat eskribituta. Olea 146. Korretea elizeagaz batera egingo zala esango neuke, bere agiriko oiñarri luzeen erdi estalgarri. Etxabu Kontu 192. Lurra oe barri, manta bat estalgarri. Gerrika 67. Ortografiarekiko borroka ez ote da beste pentsamolde eta jokabide batzuen estalgarri. InMEIG IX 63.
sense-2
2. (Lar, H).
Excusa, pretexto. "Paliatorio" Lar. Cf. estalgarrigabe (2).
Zergatik ezkutatu bekatuak? Ona emen estalgarri asmatzen dituztenak [...]. Mg CC 123 (v. tbn. 112). Joan zitzaion ekustera sendatzeko estalgarriaz. VMg 77 (v. tbn. 64). Aitzeki edo estalgarririk billatzen saiatu gabe. Etxde JJ 139.
sense-3
3. Remedio, lo que sirve para cubrir (una necesidad).
Loiolak ortxe dauzka sallean / gertu bere izlariak. / Zenbat premiren estalgarriak / bere emaitz ugariak! Olea 150.
estalgarri
<< estakuru 0 / 0 etxeño >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper