Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

367 emaitza hotz bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (316)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
biltze.
sense-1
1. (Sc ap. A; Urt, Lar, Gèze, Dv), bitze Recogida, recolección. "Accumulatio, biltzea" Urt I 87. "Collectio, [...] biltzéa, biribillkatzea" Ib. V 330. "Cosecha, el recoger los frutos, uztaren biltzea" Lar. "Agregación", "allegamiento" Ib. "Récolte" Gèze. "Cueillette" Dv. "Recolección" A. v. bilketa.
tradizioa
Tr. Documentado desde comienzos del s. XVIII. En DFrec hay 15 ejs.

Bañan Lurra izanen deño hazi ereintzeak eta biltzeak, hotza eta beroa [...] eztire geldituko. Urt Gen 8, 22. Eraizioaren bilzea eta amarren primizien egiteko denbora. SermAN 4v. Ereinz on bat eta uztan uste zuen bilze obea. Mb IArg I 201. Ajütatüren düie Tresoriera urtheko bi sosen bilziaren egiten. Mercy 39. Erain duen etsaia, debrua da; biltzea, munduaren akhabantza; eta biltzaileak, aingeruak dire. TB Mt 13, 39 (Lç, He, IBk, IBe uzta, SalabBN biltzeko denbora). Ale mot asko erein bear dira urte berean, biltze baten faltan bestea arrapa dedin. It Dial 53 (Ip, Dv biltze). Biltziak egingo diran aldijetako tasa ofizialak. "Recolecciones" . ForuAB 115. Txartel berrien indargetze eta biltzea, gutxienez iru illabete aurretik iragarriko da. EAEg 21-4-1937, 1541. Lurrak dirauno / ereite eta biltze, / hotz eta bero, / [...] ez dira geldituko. Bibl Gen 8, 22 (Dv biltze; Ur itaite, Ol uztaro, Ker batze, BiblE uztabiltze).
azpiadiera-1.1

(Como segundo miembro de compuestos).
"Agosto, cosecha de mieses, uzta, uzta biltzea, aboztua " Lar. "Espulgo, zorri biltzea " Ib. " Mahats biltzeak, vendanges" Dv. " Mahats-biltzia (S-saug), la vendange" Lh s.v. bildu.
Baldiñ zure bihotza emana bada diru-bilzeari edo Abariziari. He Phil 463 (SP 458 abariziara). Anziñaeran Donostia inguruko uztabiltzerik geienetakoa zan txakolina non nai deitzaion ardoarena. Izt C 146. Hilabethe hunetan abiatzen dira belhar ephaiteak, zekhale eta garagar biltzeak. Dv Lab 207. Oliba eta amanda biltze, seda harrendako osto biltze... JE Bur 83. Txanpon bitzea bukatu ondorean. Ag G 74. Biar goizean lagunen ezur bitzea izango diagu. Ib. 157. Itz-biltzea. Ol EEs 1919, 26. Kontribuzio-biltzeaz zer ikusia dutenak. ForuAG 237. Kusku-biltzea. Or Mi 29. No, ederra, zenbat iraun zuen osto-biltzeak? Ib. 37. Ori eginda, diru-biltzea letorke. Ldi IL 73. Belar-biltzea. Or Eus 315. Domu-biltze guztia aberatsen alde zala. Eguzk GizAuz 27. Baba-biltzea bukatu orduko. TAg Uzt 290. Arto-biltzearen lana. Ib. 291. Uzta-biltzea. Or Mt 13, 39. Mahats biltzeak. JEtchep 21. Etzitekean ez ereintzarik eztare uztabiltzerik. Ibiñ Virgil 73. Zenbaitek uste izan dute arres-biltze hortarik heldu dela "pastoral" izena. Lf in Casve SGrazi 14. Gerezi biltzeak eta besteak. Larre ArtzainE 30. Sagardo-lanak eta sagar biltzeak bukatu ditugu. Albeniz 18.
azpiadiera-1.2
Eske-biltzea dute Iñauteriz aurten. "Cuestación." Or Eus 144.
sense-2
2. Reunión.
Ermiten aitzakian egiñ oi diran mutill ta neskatxen biltze edo batzarreak. AA III 485. Jenden biltzez-biltze, San Franzisko deritzen Kaliforniako hiri nausian ere, ez dira gibelatuago. EskLAlm 1914, 43. (ap. DRA) Gudaritutze, biltze, ordezkotutze [...] eta abarrei dagozkienak. "Concentraciones" . EAEg12-11-1936, 276. Lanerako sei egun dituzute; zazpigarrena, berriz, larunbata, atsedenerako, biltze deunerako. Ol Lev 23, 3 (Ker, Bibl batzar). Etxean, amarentzat trakasu zen langile biltze hori. Larre ArtzainE 57.
sense-3
3. Unión. Cf. Lar y Añ: "Acceso, acto carnal, aragiz biltzea".
Jesus-Kristo gure Jaunaren ethortzapenaz, eta gure harekin bilzeaz darokanaz. TB 2 Thess 2, 1 (Bibl haren ondora gure biltzeari buruz; harenganako biltzarreaz, He bilguraz, Dv batpenaz).
azpisarrera-1
BILTZE-LAN. Trabajo de recogida. v. BIL-LAN s.v. bildu.
Beste guziak neronek bildu ta idatziak dira, ta biltze-lan ontan lagundu diratenen artean, Zaldibiko Prantxisko Erauskin bertsolariaren izena ezin ixilik utzi dezaket. Muj PAm 13. Oraindik ezpaitiok / bertso-metagari / biltze-lan ondoreko / potorik ipiñi. EA OlBe 96. Biltze-lana dela gurean presakakoena, orain zenbait urteren barruan biltzen ez dena betiko gal daitekeelako. MEIG VIII 64.
azpisarrera-2
BILTZE-ZALE. Aficionado a juntar.
Labur-nai ere badezu Lizardi, esaldiari itz alperrak iñausi-zale alegia, edota bi-iru itz alkar-ari zorrotzez biltze-zale. Markiegi in Ldi IL 12s.
biltze
<< biltzar 0 / 0 biluzgorri >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper