Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

104 emaitza ibilki bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ibilki.
tradizioa
tradizioa
Tr. Usado desde mediados del s. XIX por autores septentrionales, en el XX tbn. se encuentra en meridionales. En DFrec hay 11 ejs.
sense-1
1. Andando, yendo. "(L, BN, S), en train d'arriver" Lh.
Erraien zolaraino lurra higitua; / Nola itsaso, yauziz, ibilki mundua. Hb Esk 23. Aspaldiskoan ohartua nintzan bazirela nere herrian bat edo bi eskelari zahar, holaxet herri batetik bertzera burdin bidez ibilki. HU Zez 38. Beha egon ginintzeiezten xoraturik, hain baitziren pollitak eta maitagarri beren zango ñimiñoen gainean harat-hunat ibilki. JE Bur 79. Nabarrengosen merkatuz / makiñuna ibilki. Etcham 66. Larrez larre ibilki, nere arrebari aurpegi-lepoak ximeldu zaizkion eguzkitan. Or Mi 19. Bi gizon hek Jesus Jauna bera eta JonDoni Petri ziren, lur gainean ibilki. Barb Leg 66. Yesus Galilean barna ibilki. Ir YKBiz 75. Soloz-solo apeza ibilki / esan dauz oi-diran otoiak. Laux AB 71. Mendietarik itsasoraino orotan deika ibilki. Iratz 105. Ikusi zuen [...] eta hartan goiti-beheitik ibilki zenbeit aingeru. Zerb IxtS 23. Zure billa ibilki yasan ditudan buruausteak. Zait Sof 115. Ibilki zetorren notiñaren islari ezin igarririk. Etxde JJ 6. Etxeratu ziren zazpiak, gogo-ilun eta mintzul ibilki. Mde Pr 139. Maite-jolaska ibilki. "Andando enamorada" Onaind in Gazt MusIx 208. Eguzki galdatan zure urratsen iarrai ibilki. Ibiñ Virgil 34. Eta gazte horiek aita edo ama bilakatuak ikusten ditudalarik haurño bat eskutik eta bestea jauzika ibilki. Larre ArtzainE 299. (AN-5vill-larr-ulz-erro, B, BN-baig), ibilkio (AN-larr). (Con valor enfático). "Medikuak erran dio ez ibiltzeko, eta hala ere ibilki!" (AN-erro) P. Iñigo / P. Salaberri / J. J. Zubiri FLV 1995, 281 (v. tbn. ib. 282, 283, 287, 288, 292).
Ni naiz ardi errebelatu ifernuko otsoak zeraman hura, eta zu [...], zu nere ondoan ibilki, zu nere bilha bazter guzietan. Dv LEd 246 (Cb Eg II 139 ta Zu ondoren ta billa joan). Osoaren ondotik ibilki, eta erdiaren jabe gelditzea. JE Bur 97. Bi orenetarik goiti hasten, zinez, merkatua. Arte hartan ikuskari, usainka, haztaka baizik ez ibilki erostunak. Ib. 169. Hiltzen ere badire zoin beren aldian; / Eta ni ezin hilez ibilki munduan ... ! (L-sar). LuzKant 160. Mañixek
ere hor zituen urteak, bainan oraino xut ibilki gizona. Larre ArtzainE 11.
azpiadiera-1.1
(Con auxiliar). "Au lieu de l'infinitif en -tzen ou -ten on rencontre: quelques rares adverbes-participes en -ki. Ibilki da, il se promène, egoki zen, il restait" Lf Gram 641. "Ibilki naiz / ibilki nintzen" (AN-5vill) P. Iñigo / P. Salaberri / J. J. Zubiri FLV 1995, 288.
Hortakotz dire Frantzia guzian ibilki [...] diruzko laguntza eske. HU Zez 141. Ordu hetan, Bidarrin ibilki zen Domingo Larresoro, egun eskale, bihar langile. Ox 194n. Zoin gozoki zen ibilki / arraintzalen barkuan. Iratz 116. Gogoa lanodun herrian arinik zait ibilki. Ib. 59. Donibanen, Miarritzen, Baionan eta nun-nahi ibilki zen mirikuntzan. Zerb Azk 87. Jaun bat etxetiarren ikhustera ibilki da. Egunaria 19-8-1957 (ap. DRA). Bertsu kantatuz ta otoitz iñez / munduan nintzen ibilki. Mattin 130. Jendeak badaki, / ihizien ondotik nintzela ibilki. Xa Odol 254. Aren serbitzuan ibilki geralarik. Berron Kijote 203. Meza-Nausi-Bezperetanjendea nasai ibilki zen hartan. Larre ArtzainE 284.
azpiadiera-1.1.1
Ez diran gauzetan ibilki nindabillan.Or Aitork 96.
azpiadiera-1.2
(AN-gip-5vill-larr-, BN-baig), ibilkio (AN-larr). (En saludos). "Zer, ibilki?" (AN-ulz) P. Iñigo / P. Salaberri / J. J. Zubiri FLV 1995, 281 (v. tbn. ib. 282, 283, 286, 288, 292).
--Jainkoak dizula egun on, Maria. --Bai zuri ere, nausia. --Ari zare lanean? --Bai, jauna; zu ere ibilki zure haurttoekin? HU Zez 71. --Ioaki? --Bai, Iauna, bai --nik--. Zu ere ibilki? Or QA 149.
azpiadiera-1.2.1
" Bazabiltza ibilki? vous allez quelque parte? (salutation banale adressée à un passant, de même qu'un passant dit à quelqu'un qui reste en place: Bazaude egoki! vous restez!)" Lh (s.v. ibili). Ibilki puede emplearse en BN-lab como respuesta a '¿qué tal?'.
sense-2
2. (Trans.).Llevando.
Karakolak bezala / hek direla bizi, / irabazi guziak / soinean ibilki. Etcham 184.
azpiadiera-2.1
(Con valor enfático).
Bankako urreak du beztitzen bizian, / haren adarrek ere ohore ibilki. Hb Esk 80.
azpiadiera-2.2
(Con aux.).
Geroztik huna nahi bezala / ni senarrak ibilki nau [='me lleva'] . Mattin 99. Edertasuna ekartzen duzu ibilki duzun lanari. InXa Odol 333.
ibilki
0 / 0 aho >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper