Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

2962 emaitza odol bilaketarentzat

Sarrera buruan (128)


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
abogadu.
sense-1
1. (Lcc), abokatu (Gèze), abokat (SP, Urt I 243, Ht VocGr 274, H), adbokat, adbokatu, abogatu, abogau (V-gip). Ref.: Etxba Eib; Elexp Berg.
(Sust.).Abogado, defensor (ref. en la mayoría de los ejs. a 'intercesor, intermediario ante Dios'); abogado, letrado. "Abogado, abogadua, letradu[a] " Lcc. "Adest reo advocatus, abokata hobendunaren alde da " Urt I 243. " Abogaua, abogado. Naturalizado directamente desde que se dió la profesión" Etxba Eib. . v. letratu, legegizon.
tradizioa
Tr. Documentado ya desde Dechepare en autores de todas las épocas y dialectos. Al Sur disminuye su empleo en el s. XX, sustituido por legegizon . En cuanto a la distribución de variantes, al Norte abokat es la forma mejor documentada y se encuentra en textos labortanos y bajo-navarros desde mediados del s. XVII; los autores suletinos (tbn. Oihenart) emplean abokatu (abogatü en Eguiateguy), y hay formas con inicial adb- en autores antiguos: adbokat en Leiçarraga, Etcheberri de Ziburu, Argaignarats y Gasteluçar, y adbokatu en Dechepare y Tartas (en éste junto a abokat ). En la tradición meridional abogadu es la forma gral. (abogau en J.J. Moguel, D. Agirre, Mendaro Txirristaka y Aresti); hay además abogatu en Lizarraga de Elcano. En DFrec hay 37 ejs. de abokatu, 27 de abogadu, 7 de abokat, 3 de abokadu y 1 de abogado y abogatu, respectivamente.

Iurista eta teologo, poeta eta doktoriak, / prokurador, adbokatu, iuje eta notariak? E 59. Erregeren adbokatu bidezko eta nobleari. Ib. 5. Iesus Krist Adbokat dugula eta hura aitzineko ezarten dugula. Ins E 3v. Probeen aitea da, / Gizonen abogadua . (1610). TAV 3.1.21. Adbokatik ezta zeren hautatu ararteko, / Ezen Zerua da falten mendeku eskatuko. EZ Man I 84. [Ama Birjina] lurrekoen adbokat hautetsia. EZ Man II 29. Axeter zekeneti, abokatu goseti eta partida bien konseilu deneti, begira adi nola asaieti. O Pr 488. Abokat batek iakin behar du nola ilkiko den orazionetik hauzikeriara, merkatariak bere tratura, [...]. SP Phil 111 (He Phil 113 abokat). Zeruetan ene zaren, / Adbokatzat iarria. Arg DevB 229 (referido a la Virgen María). P. Darhetz, parlamentian adbokatu, eta Barkoitzeko iujia. Tt Onsa 184 (24 abokat). Andre adbokat, Andre puxant, / Jesusen Ama emea. 143 (v. tbn. 156). Gure lekhiaren han [zelian] adelatzeko, eta gure Abokatü izateko. Bp II 67. D. De Ivigne Brossiniere abokat handi hura. ES 109. Zuk emoniko sentenzi orrek txapadamente dirudi, / Zu legezko abogadurik ezta sekula ikusi. Acto 87. Abokata da Jainkoaren aitzinean Zeruan bere othoitzez lagunzen gaituena. CatLav 452. (V 211) Han da hekin abokat eta hekin guzien ama. Ib. 432 (V 204). Abogadu, Eskribau, / eta Merioak, / Mediku, Barbero, ta / Botikarioak. GavS 32s. Alemaniko abogadu bat. Mb IArg I 329. Han abogatürik ez eta prokuradorerik ezta batere. Egiat 225. Gure abokat izaiteko Jinko bere Aitaren aldian. CatLan 48.
( s. XIX.) Abogadu Letradun, ta Mediku Osagilla onenen atzean banabil. [...]. LoraS 157. S. Gil dá Abogatu ortáko [contra la fiebre y la sed] . LE Ong 67r. Hauzi bat dugunean, abokat baten gainean kontatzen dugu hartarik ongi atheratzeko. Dh 235. Ihardetsi omen diote / Abokatak / Dohazela distrikerat. Monho 34. Aterako ditugu Meza batzuk San Ramon Nonatoren bitaartetasunaren honraan, zeiñ dan atarako Abogau andija. JJMg BasEsc 19. [Aingeru jaolea] izango da bitarteko edo abogadu, berak berba egingo dau gugaitik. Astar II 286. Izaiteko [Maria] heien arartekoa, heien abokata, heien ama. Jaur 345 (puede tratarse de un tema abokata con marca de género; cf. infra). Jauna zure gradua düzü abokatü. Etch 568 (ref. a un tal Dürollant). Zoazi soldadu, zaite egiñ abokat, / har zazu andre, edo zoaz komenturat. Gy 202. Abokat aire bat zuen otso bat. Ib. 160. Nungo juezak leike / ametidu ori? / Bestela preguntatu / abogaduari. EusJok II 80. Gardak ez dire soldadu [...] ez mirikuak abokat, ez abokatak tratulari, zeren bakhotxak ez duen ikhasi darraikona baizik. Hb Egia 134. Abokatak tribunalaren aitzinean erran dituenak aipagarri dire. HU Zez 134. Auzi gogor onetarako eztegu nai abogaurik abillena? Ag Serm 145.

( s. XX.) Notari, mediku, abokat, potikario [...]. JE Bur 91. Lege-gizon batek, abogadu batek, itzaldi bat egin bear zuan urrengo egunean. EEs 1912, 56. Legegizon (abogadu) izateko. A EEs 1916, 304. Badira abokatak / tribunaletako. / Zu abokat saindua / zeru-lurrendako. Etcham 160. Eta abertzale abogauak bere gobernua antolatu zuen. Arti Ipuin 48. Nik aldeztuko dut nere burue. Badugu guk ere geren abogadua. Izeta DirG 78. Dirua jujen eta abokaten beldur da. EZBB I 80. Abogadu bati ordain dezaiola auzia irabazi ala galtzeko zorian bere burua jarri nai baldin badu. Lab SuEm 173. Baserritar tontoak holako galdera! / Durduzatuko zuen abokat bat bera. Xa Odol 150. Xahakotarrak zideie / bethik abokatü hunik / Baita zien elhetan, / aitzina eginetarik. Casve SGrazi 104. Abogaduren batengana joan da. TxGarm BordaB 165.

v. tbn. Uzt Auspoa 22, 124. Ataño TxanKan 267. BAyerbe 61. Ayesta 46. Abogau: MendaroTx 248. Abokat: Harb 75. AstLas 53 (51 abokatu). MarIl 94. Bordel 117. Elsb Fram 124.
azpiadiera-1.1
abogada, adbogada, adbokata. (Formas de fem.). v. abokatusa.
[Abe Maria] Zeru eta lur ororen erregina dignia, / bekhatoren adbokata eta konfortaria! E 73. Madalena santea da / ene abogadea. Lazarraga (B)1204v. Ea bada adbogada gurea konberti itzazu zure miserikordiazko begiok gugana. (Areso, c. 1591). FLV 1991, 121. Ea bada Andra Abogada geurea. , biortu egizuz geugana zeure begi miserikordiosok. Bet 7 (TAV 3.2.12 (c.1620), VJ 14, CatUt 3, OA 8, El 7, Iraz 5, Arz 22, Gco I 469, CatLlo 6, CatBus 5s, CatB 12, CatAe 6, CatSal 7 y CatR 7, CatUlz 5 abogada; Zuzaeta 118 abogada edo bitarteko; Cap 7 erregutalea, KIkV 51, KIkG 34 bitarteko).
sense-2
2. (Lcc), adbokatu , abokatu . (Vb.). Abogar. "Abogar" Lcc.
Orduian zer eginen dut, gaixo bekhataria? / Arartekoak faltaturen, kontra iuje handia / abokatzen eztakike ehork haren gortian, / ogen oro publikoki agerturen orduian. E 35. Zeren berak [Iesus Kristek] eman baitrauku libertate hura, eta berak interzeditzen eta adbokatzen baitu guregatik. Ins E 3v.
abogadu
<< abisu 0 / 0 aburu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper