Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

218 emaitza hutsik bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (197)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
duda.
sense-1
(gral.; SP, Urt I 144, Ht VocGr , Lar, Añ, Lecl, Arch VocGr, VocBN , Gèze, Dgs-Lar 11, Hb, Dv, H), dubia ((det.).Dgs-Lar 11). Ref.: Lrq; Etxba Eib y Elexp Berg (dudia); Gte Erd 280, 80.
Duda, vacilación, incertidumbre. "Doute. Duda izatea, douter" Dv. "Dudia da, bai-edo-ezian egotia" Etxba Eib. "Zalantza; duda. Zein ete ziñan dudia sartu jat " Elexp Berg. " Duda badu (BN-arb)" Gte Erd 280 (s.v. tartamutua da). " Ez dut dudarik jartzen (G-azp), orrekin ez dut dudarik jartzen (G-azp), ez düt dudarik (S)" Ib. 80. v. zalantza; ezbai.
tradizioa
Tr. De uso general en todas las épocas y dialectos, excepto en textos meridionales de la primera mitad del s. XX, donde sólo se encuentra en algunos textos de carácter popular. En DFrec hay 170 ejs., con un porcentaje de septentrionales algo superior a la media.

Denbora eta lekhu orotan ezin [= ezein] duda gaberik / graziak oro zure eskuian Iangoikoak emanik. E 109. Iesus Krist gure Iauna egia bera denaren gainean, ezta dudarik. Ins F 5r. Duda gabe ethorri izan naiz deithurik. Act 10, 29 (He trikatu gabe, TB gibeladurarik gabe, Dv deblauki, Ker ezpai bagarik). Dama galantak, sinis nazazu, / oi zeukazu dudarik. Lazarraga 1177r. Ta duda . <dubd-> baga, / puntu bat enkubridu baga, / kontatu dizut prosea. Ib. (B) 1201vb (cf. infra DUDA GABE). Dudarik bage ezagutuko baitute. Ber Doc 112r. Zenbait duda sortzen bada zertan den sinhestea. EZ Man I 33. Bada duda, eta duda ere handia, [...], behar den urrikimendurik izanen duenz bekhatoreak. Ax 199 (V 134). Nahi duzu dudatarik iltki? Nahi duzu segurean iokatu? Ib. 209 (V 140). Dudeagaz iuramentu egiten dauenak. Cap 45 (ed. 1893). Dudak khendurik [...], munduari argitasunaren emaitea. ES 158. Zure eginbidiak egiten badütüzü, eztüzü düdarik, Jinkua leial eta aberats izanen dela. Mst I 25, 1. Ur biren artean bezala, duda andian arkitzen zan. Cb Eg II 208. Zergatik galdetu ez Konfesoreari etortzen zatzun edozein duda? Mg CC 109. Bekatu mortal ezagun edo duda osokoren bat. Ib. 176. Argitu gure konzienziako kezka ta dudak. LoraS 69. Duda edo enura da [...] zabuan bezala geratzea: ote da, ez ote da. AA II 209 (v. tbn. duda edo enura en Legaz 33). Bide gabe duda gaiztoai leku ematea. Ib. 209. Han hil behar niala, düdarik ezpeinin. Etch 184. Geiago kostako da, irakite bakoitzean ur berria bear duelako. --Ez da dudarik. It Dial 116s (Ur ez dago dudarik, Dv ez da dudarik, Ip ezta düdarik). Zalantza edo duda onetan luzaro egonda. Lard 365. Deseginik dudak, badezpadak eta ezbaiak. Ur BulaAl 18. Fedeko misterioen batean duda duenak. Legaz 24. Nahi zituen gisa hortan ezeztatu, haren phiztearen eta Jainkotasunaren gainean oraino izan zitezken azken dudak. Lap 133 (V 291). Ba, jauna, den gutieneko dudarik gabe. HU Aurp 185. Galdaera bat egin gabe, duda bat euki gabe. Ag Serm 121.
( s. XX.) Duda zirringila bat hautemaiten dut [...] neure baitan. JE Ber 62. Hogoigarren psalmo batek bereziki ez du dudarik uzten. Zerb IxtS 56. Bere erantzuna biribilla eta dudarik gabea izan zen: --Bai. Etxde JJ 111. Arek bipil aitortzen zun; onek duda antzean. Or Aitork 161. Mundua mundu dedin artean, parregarri izango dira maitale-bikoteak. Dudarik ez. Txill Let 57. Duda beltzeko egunetan, [...], etsipenean erortzen dira. Vill Jaink 100. Ez dudik txikienik eduki pagausoa izango zala. Ataño TxanKan 165. Duda gogorra sortu jatan, uts emongo ete eustan beragaitik. Gerrika 163. Duda batek hartzen nau: konprenituko nautea oraiko haurrek? Larre ArtzainE 15. Zerbait duda edo sinistu eziña badezute. Albeniz 25. Ez dugu uste, dudaren herdoiak jo gaituelako edo, lehengoek uste zuten adina jakin dezakegunik. MIH 265. Nere oraingo dudak, ordea, barrenago bota ditu erroak. Ib. 89.

v. tbn. MRos 10.1r. Tt Onsa 81. Gç 140. Bp I 61. OA 148. Acto 45. Mih 53. LE Ong 113v. CatLan 47. Xarlem 345. Dh 125. fB Olg 60. Jaur 356. Gy 103. Ud 90. Azc PB 167. Mdg 132. Tx B II 141. Yanzi 56. Mde Pr 73. JEtchep 32. SM Zirik 63. Arti Ipuin 37. Anab Usauri (ed. 1986), 45 (ed. 1931, 51 zalantz). JAzpiroz 128.
azpisarrera-1
DUDA EGIN. Dudar. "Nik ez dut dudik egiten (AN-gip-5vill, B), ortan dudarik ez egin (G-azp), ez dudikan ere egin (AN-5vill), duda egiten dut orrekin (G-azp)" Gte Erd 80.
Frangoki harengana ioaitera dudarik eztagigunzát. Ins E 4v. Eztezazuela egin / dudarik hala eztela. EZ Noel 120. Eztakit, nik duda egiten dut. Eta nork eztu duda eginen? Ax 180 (V 121). Ezta beraz gaizkirik lagunaz duda egiteaz? SP Phil 349 (He 351 dudan yartzea). Ez baita defendatua duda egitea. He Phil 351. Ikhusten dugu, ezin dudarik egin dezakegun bezala, Jainkoaz egorria zarela. Lg II 135. Ez dudarik egin, frogatuaz mintzo natzaizu. Dv Lab 283. Ez da zer duda egin. Afrika 32.
v. tbn. Bil 165. Nere buruarekin / ez det egiten duda, / diferentziya dago / udatik negura. Auspoa 97, 105. Gaxuxa, zertan egiten duzu nitzaz duda? Etxde JJ 65. Guzia duda egiñez, eta guzien artean zalantzan. Or Aitork 123. Ez zakela dudarik egin, sahetsetik ontsa argiturik jinen dela! Larz Iru 88. Ez det uste dudarik egingo dezunik ere. MAtx Gazt 69. Nork dudatuko du olakorik? [...]. --Neronek duda-egiten dut. Berron Kijote 91. Duda egiten det agin ori atera gabe sendatuko zeranik. JAzpiroz 181. Ezin duda egin daiteke biltze-lana dela gurean presakakoena. MEIG VIII 64. Ez da gure listan duda egin edo uki ezin daitekeen punturik. Ib. 117. Otxoa de Arinen Dotrina edo Kapanagarena literatura al dira? Nik aski duda egingo nuke. MEIG IV 59.
azpisarrera-2
DUDA GABE (Urt I 400, Hb, H; bage Añ, H; gabetanik Hb ap. Lh; bagetanik Lar, H), DUDARIK GABE (L, BN, S ap. Lh; V-gip ap. Etxba Eib; Urt I 400, H; bage Lar, Añ), DUIKE (B ap. Izeta BHizt (+ duikebe, doike)). Sin duda, indudablemente. "Dudabage, dudabagetanik, dudabagero (V, G), dudagabe, dudarik gabe (L, BN, S), sans doute, indubitablement. Syn. baitezpada" H. "Dudarik gabe, iñor ez da mundu onetan oso kontentuz, sin lugar a duda [...]" Etxba Eib. "Duike, duikebe, doike: (dudik gabe, sin duda). Torriko zate? Bai duike. Duikebe torko zate, Doikebe" Izeta BHizt. "Etorri da, doike (B), naski (e)torri de, eztakit seguru (B)" Gte Erd 161. AxN explica gerthuki (65) por dudarik gabe. Cf. supra ejs. de duda gabe 'sin tener dudas, sin dudar'; cf. tbn. dudagabe.
tradizioa
Tr. La forma más usada hasta el s. XIX es duda gabe, que se documenta sólo en textos septentrionales (duda baga en Barrutia). En ese período se encuentra dudarik gabe en Pouvreau, Etxeberri de Sara (128), Haraneder (Gudu 45), Cardaberaz (EBO 33) y el catecismo de Laneufville (30). En el s. XIX ambas formas se emplean aproximadamente en la misma proporción. En el s. XX es mucho más frecuente dudarik gabe . Apenas se documentan las demás formas.

Dardoak bano lehen liro erdira ene bihotza; / duda gabe eror nainde han berian hilhotza. E 147. Duda gabe, handi duk pietatearen misterioa. Lç 1 Tim 3, 16. Aek eraman dizkidate duda bage, eze beorrak eztire bere buruz joan. (Larraun, 1649). ReinEusk 142. Dudarik gabe hobenduri naiz han hartuko ditudan tentazione guziez. SP Phil 446 (He 450 segurki; Imit II 12, 5 duda gaberik). Duda gabe humilia zintezke lurreraiño. Ch III 47, 3 (SP gerthuz). Laborari ümil bat hobiago da düda gabe, eziez filosofo ürgüllütsü bat. Mst I 2, 1. Aren abegi ederrak / duda baga benzitzen ditu kanpoetako eperrak. Acto 310s. Jainkoak [...], duda gabe merezi du preferentzia edo lehenuntza debruaren gainean. Dh 187. Beste tesoru gustieen gañetikua, duda baga, arimako garbitasuna. JJMg BasEsc 237. Beti jiraka biraka dabiltza itsasoko urak [...]. --Dudarik gabe. It Dial 109s (Dv dudarik gabe; Ur bai edo, Ip bai eki). Dudarik gabe aietakoa zera. Lard 447s. Zertako prentsatzen da bazka? --Hobe delakotz dudarik gabe. Dv Lab 262. Ene errepostua izanen da: "Batere dudarik gabe". Elsb Fram VI. Aurten egin diranak / ala duda gabe / memorirako onak / izan bear due. JanEd I 83. Etsenplu ona eman nahiz, dudarik gabe. HU Zez 209. Hala beharra, dudarik gabe, bigarren erbi batek jauzi egiten du. Barb Sup 30. Dudarik gabe gizon flakuak / jaten geiago biar du. Tx B 102. Uki eziña ukibera baiñon obea, duda gabe. Or Aitork 153 (249 dudarik gabe). Ala zion Fichtek eta ori ala da, dudarik gabe. Vill Jaink 146. Erlojua etzabillen. Dudarik gabe barnean zerbait autsi zitzaion. Izeta DirG 115 (77 dudik gabe). Duda gabe zinuten elgar aunitz maite. Xa Odol 245 (246 dudarikan gabe). Arekin dozu duda bagarik / errege baten parea. Ayesta 77. Bera da dabillena / amaika aotan, / duda gabe onena / dalako lan ortan. Insausti 100. Castells jaunak, irakasle ona izan du, dudarik gabe, baina ikaslea bera ere ez da lotan egon. MIH 152. Borroka da, dudarik gabe, bizi denaren legea. MEIG IX 45.
v. tbn. EZ Man I 16. Arg DevB 100. Bp II 19. Mih 94. Brtc 12. Egiat 237. Iraultza 21. Mg CC 160. Monho 56. Etch 534. Gy 124. JanEd II 73. Etcham 105. MendaroTx 418. Arti Tobera 274. D. bage: DurPl 83. fB Ic III 351. AB AmaE 212. Dudarik gabe: MarIl 8. Bil 78. Xe 200. Balad 119. Xikito 5. Barb Leg 135. MendaroTx 120. Zerb Azk 113. Mde Pr 176. Larz Iru 106. Ardoy SFran 66. Olea 85. Berron Kijote 113. Ataño TxanKan 229. Dudarik bage: DurPl 85. AB AmaE 59. Erkiag Arran 115. SM Zirik 17. Dudarik barik: Gerrika 280.
azpisarrerakoSense-2.1
(En frases interrogativas).
Duda gabe andragaia nola billatu egongo intzan somatzen? Bv AsL 34. Ez zira, dudarik gabe, berritz Ameriketarat itzuliko? Larz Iru 138 (cf. Lek: Etzera noski berriz joango). Ez dituk, dudarik gabe, berritz atzeman? Ib. 90 (v. tbn. págs. 50 y 128). Pertsulariak dudarik gabe gaztetik izaiten du jitea? Xa Odol 33.
azpisarrera-3
DUDA GABEKO (Lecl; dudabako V-gip ap. Etxba Eib). "Que no ofrece dudas. Dudabako gauzia bazkaittarako orduan agertuko zana. No había lugar a duda que iba a presentarse a la hora de comer" Etxba Eib. v. dudagabe.
Karzelatik illkhitzeko behar duzu fidantza / Bañan gehiago duda gabeko esparantza. EZ Man I 124. Ieloskortasuna da dudagabeko seinalea halako amorioa nolazpait dela sensuetarakoa. SP Phil 397. Aitzin-seinale segurak eta dudagabekoak garbitasuna eta ohorea laster erortera doazila. Ib. 301. Hargatik da ere yelosia dudagabeko seiñale bat amodio sensuezko eta grosier batena. He Phil 401. Emendik dator zuzenbide edo regla dudagabeko au. Mg CC 170 (CO 250 duda bagako). Au dudarik bako gauza. BEnb NereA 224. Dudarik gabekoa da . jaiten, jo-tik erakarria. MEIG V 75.
azpisarrera-4
DUDA IPINI. Dudar. v. DUDAN (b).
Nik diotsudan berbaetan / duda efinten badozu. Lazarraga (B) 1182rb.
azpisarrera-5
DUDA IZAN. a) (Aux. trans.). Ofrecer dudas, ser dudoso.
Gauza segura da, eta bat ere dudarik eztuena. Ax 234 (V 157). Ez du dudarik eternitateak, dio iskritura sainduak. AstLas 70.
b) (Aux. intrans.). Dudar.
Duda niz halakuek / Arimarik bauten. Bordel 52.
azpisarrera-6
DUDAKO. v. DUDAZKO.
azpisarrera-7
DUDA-MUDA. v. duda-muda.
azpisarrera-8
DUDAN. (V-arr, G-azp, BN-arb, S; Urt, Hb ap. Lh, Dv). Ref.: Etxba Eib; Elexp Berg; Gte Erd 55.
a) En la duda, con dudas. "Addubitare, dudátzea, [...] dudan egotea" Urt I 144. "Afferre dubitationem, dudan ematea" Urt I 384. "Addubitare paululum de re aliqua, zerbeitez aphur bat dudan egotea" Ib. "Dudan izatea, être en doute" Dv. "(S; Hb), dans le doute" Lh. "Dudan egon, vb. intrans. Estar en duda, dudar. Dudan egon zan gauzia luzero, la cosa estuvo dudosa largo tiempo" Etxba Eib. "Esan destazen gauzekin, dudan ipiñi nau, con las cosas que me ha dicho, me ha puesto en duda" Ib. "Dudan nago zinera joan ala etxian geldittu" Elexp Berg. "Dudan [zegoen] (V-arr, G-azp, BN-arb, S)" Gte Erd 55 (s.v. "bere zalantzak bazituen"). v. DUDATAN, DUDETAN.
Zer izanen da bada dudán othoitz egiten dutenéz dudatzen dutelarik Iainkoak enzunen dituenéz?Ins E 3r. Desolatuak konsolatzen, dudán zeudenak seguratzen. Lç Adv ** 5v. Etzaiteztela dudán iar. "En suspens". Lç Lc 12, 29. Dudan dagola. Ber Doc 143r. Dudan zeudezela norat / behar zuten partitu. EZ Noel 64. Iuramentua behar da egin egiaz, [...], eta ez dudan. Ax 254 (V 170). Ea iuramentu egin daben, [...] dudan dagoala. Cap 93. Ez da beraz gaizki bat lagunaz dudan yartzea? He Phil 351 (SP 349 duda egiteaz). Ditxa ori izango dedan edo ez, dudan nago. Cb Eg II 17. Fede gutitako gizona, zergatik dudan eman zara? Lg II 164. Noiz etare [...] düdan baigira egin dügünez konfesione gaisto bat. CatLan 150. Inhur etzen düdan. Egiat 272. Dudan zare ez jakinez zer egin? Brtc 184. Bekataria bere bekatuaz ongi damuturik ote dagoan [...], dudan badago konfesaria. Ub 211. Ostia hautsirik ere / Ez dudan egon batere / Hanbat dela zatittoan / Nola baida osoan. Monho 138. Dudan jartzen bazera: urlia ote da judua edo herejea. AA II 209. Doi doia arkituko dira ainbeste millaren artean eun salbatuko diranak, eta oez ere dudan nago. AA III 284. Dudan eta kordokan egotea bera. Dh 185. Munduban dudaan ta kezkaan bizi. fB Ic I 35. Bakotzak esan biar dau gauzia dakijan moduban, ziur dakijana ziur, dudan dakijana dudan. Astar II 56. Dudan geratu ezkero alan dan ala ez. Ib. 10. Fiñ nabillen edo ez / ez zaudezen dudan, / ara zer juramentu / egingo dizuran. Bil 99. Egin diala hulako bekhatia düdan zelarik murtal zenez. CatS 87. Fede santura biurtu dediñ / dudan daguen guziya. Xe 361. Ikusi arren bere dudan naz aurkitu. AB AmaE 357. Oraindik dudan bere buruaz Gibel-andi ote zan. Urruz Urz 23. Oraitik ez nagoke / dudan ez ikharan. Zby RIEV 1908, 774. Dudan egonik luzaz errege. Elsb Fram 100. Ta artuten dabe asmoa egon barik dudan / ez inoiz ez inogaz ezkonduteko udan. Azc PB 73. Jarri ziren dudan. Balad 117. Geren setari eutsi diyogu, / ez giñan dudan asiyak. Tx B I 107. Ausuntu ori erabaki zan, / ezta dudan gelditua. Ib. 243. Dudan ibilli gabe / denbora luzian, / illabete baño len / esposatu zian. Tx B II 103. Zergatik durduzatu (dudan egon) zera? Ir YKBiz 214. "Kafe bat" ihardetsi zuen berehala mutiko gazteak, itsurat, ez nahiz dudan egon. JEtchep 86. Lenago ere bertsuarekin / dudan jarria nenguan. Uzt Sas 139. Bainan oraintxe jartzen ari naiz ni dudan / gero ta maiteago zergatik zaitudan. Xa Odol 342. Zeiñengana jo dudan nenbillela. JAzpiroz 158. Ez neban dudan denpora alperrikorik emon. Gerrika 161. Zeugati-ren ordez, zeugaiti ere daitekeena da. Dudan ipini dut oneri. MEIG V 73.
En la duda, en caso de duda.
Dudan galdegin dakienari. El 53.
"Harri hori dudan dago, cette pierre menace de tomber" Dv.
b) (Con ipini, jarri, etc., trans.). (Poner...) en duda, dudar de.
Nola bada ifernuak hanbat jende dadukan / Hañitzek ezarri dute espantaturik dudan. EZ Man I 96. Fedeko gauzaren bat, oartua zaudela, dudan ipintzen badezu. AA II 11. Imini daigun dudaan gauza au. fB Olg 97. Esan guztiak dudan ta eritxijan iminten ditubana. fB Ic II 173. Ez nuke dudan jarri nai, gure lurrera etortzeko, artu zuala [...] erromeri santuan etortzen ziranen bidia bera. Bv AsL 120. Oiek eziñ ipiñi litezke dudan. Arr May 146. Ni mintzo naiz, [...] dudan ezin emanezko lekukotasunez seguratuak diren gauzen gainean. Lap 36 (V 20). [Gaur] gizonak ikusten eztuana dudan jarri biar da. Ag Serm 209. Iñork ere ez dezake geroztik dudan edo ezda-baidan egi ori jarri. Inza Azalp 118. Emen datorkigu Dámaso Alonso, dudan ipinten edo ukatzen, Luisek ez zula ukan ikutu mistikurik. Or in Gazt MusIx 36. Munduarentzat ain bearrezkoa danik, deus ere ez dut falta dudan jartzeko. Berron Kijote 145.
azpisarrera-9
DUDARIK EZ DENA, DUDARIK EZ DAGOENA. Sin duda, indudablemente.
Jainkoak hartako zerbeit dohain emanik, eta bere soldadogo luzean zer nahi ikasirik ere, dudarik ez dena, hezur xuxentzen bazakien. Barb Sup 171. Neskaren ordez, gauzek diote etsipena. / Ark ere emain lioke, dudarik ez dena. "Cosa que no admite duda" . Or Eus 115. Ori, dudarik ez daguena, / ardiaren kontrario, / da etxe asko ustu ziraden / ori zalako merio. Uzt Sas 246.
azpisarrera-10
DUDARIK GABE. v. DUDA GABE.
azpisarrera-11
DUDATAN. a) Dudando, en duda, con dudas. "Dudatan edo dudetan iartzea, entrer en doute" SP. "Dudatan dago onela eginen ote dun ala bertzaldera eginen ote dun (AN-5vill)" Gte Erd 55 (s.v. "bere zalantzak bazituen"). v. DUDAN.
Noizdrano gure arimá dadukak dudatan? "En suspens". Lç Io 10, 24. Diszipuluék batak berzeaganat behatzen zutén, zeinez minzo zen dudatan izanez. Ib. 13, 22 (He, TB dudetan, LE dudaketán). Bethiere baikinande dudatan eta sosagu gabe. Lç Ins G 5r. Nor]k[ ere heldu baita zure edertasunaren eta graziaren laudatzera, hartaz behar duzu dudatan iarri. SP Phil 398. Utzi du eliza saindia dudatan, ala zen salbatu ala damnatu. Tt Onsa 42. Dudatan bizi izaniz. Ib. 17. Dudatan direner konseillu honik emaitia. Tt Arima 91. Zergatik jarri ere haiz dudatan? He Mt 14, 31 (Lç dudatu duk, TB dudatu duzu, Ur zalantzatu zera, Ip düdatü zira, Ol asi zera zalantzan). Egin dian bekhatia murtal zenez düdatan egin badü. CatS 87. Ni neroni ere dudatan nago kontu horretan. MEIG IX 67.
b) (Con ezarri, etc.). (Poner) en duda, dudar de.
Nihor aditzen duzunean gaizki erraiten, ezarezazu akusua dudatan. SP Phil 360.
azpisarrera-12
DUDAZ. Dudando.
Lehenik dudaz eta ez-jakinez hasten duzuna, gero han duzu bizkarrean. Larre ArtzainE 233.
azpisarrera-13
DUDAZKO ( (SP)), DUDAKO (V-gip ap. Elexp Berg; Dv). Dudoso, incierto; de dudosa calidad; moralmente dudoso.
tradizioa
Tr. Parece que ambas formas se han empleado más o menos por igual en todas las épocas y dialectos, con la salvedad de que no hemos encontrado ejs. septentrionales de dudako hasta mediados del s. XIX.

Gauza dudazkoaren gainean. Harb 164. Kestione gaitzez eta dudazkoez bere burua argi arazteko. Arbill III 38, 2 (Ch dudazkoetan). Ala pekatu dudazkoak nola ziertoak. OA 70 (136 dudako). Deusere ordean dudazkoagorik nola heriotzeko orena. Lg II 249. Dudazko, menturazko denbora batez baliatzeko? Brtc 176s. Bekatu mortal dudakoak edo ezda-baidakoak. Mg CC 112. Jakiñak jakiñak legez, dudazkuak dudazkuak legez. Mg CO 11s. Dudako gauzetan jakinsuagoai konseju artzea. Gco II 29. Irabazi pelleburuzko edo dudazkua ateratia. Astar II 174. Nai guzurra ta nai egija, nai ziartuba ta nai dudakua. fB Ic II 227. Dudazko bide, gehienak enganatzen dituztenak. Dh 122. Dudazkoak dudazko bezala. CatB 67. Baldin bekatu mortal bat kofesatzen badu dudazko gisa. CatLuz 33. Segura dudakoan truk nihoiz utzteko eztela. Gy 47. Ez erain dudako hazirik. Dv Lab 328s (contrapuesto a hazi ona). Ez da hori gauza dudakoa. Ib. 337. Dudazko bide laban lañotsu illunetan. AB AmaE 448. Erlisione guziak berdin direla egiak edo berdin dudazkoak. Elsb Fram 158. Dudako gauza bada, isillik iduki. EZBB I 82. Orrek aklaratzen du / dudako guziya. Auspoa 97, 76. Ai, eziñ iñork konta dezake / dudakorikan egitzat. Noe 31. Dudako baitzen [pilota], ez jakin nora / eroriko dan auzia. Or Eus 421. Argi dudazko bati ohartu zen, bere aintzinean. JEtchep 116. Dudako loria da / udazkenekua, / eguzki, aize zakar / maiz arturikua. BEnb NereA 208. Dudakuak diranak dudako legez, da egizkuak egiazko legez. Gerrika 249. Dudako aroa zenean egun hortan bezala. Larre ArtzainE 49. Azken esaldi honek dudazkorik baldin badu, azken partea bakarrik izan dezake duda-mudakoa. MIH 214. Hiztegi ortografiko labur bat, dudako hitzen idazkerarekin. Ib. 100. Dudako diren puntuak ez zaizkigu falta. MEIG VIII 103. Hutsik gutxi du eta dudazko pasarterik ere ez ugari. MEIG I 235.
azpisarrera-14
DUDETAN. a) En duda, dudando, con dudas. "Dudetan iartzea, entrer en doute" SP. "Ambigere, dudátzea, [...] dudetan egotea" Urt II 22. "Dudetan z(eg)on (AN-gip)" Gte Erd 55 (s.v. "bere zalantzak bazituen").
Beha zegozkon bada elkharri dizipuluak, dudetan izanez zeiñetaz mintzo othe zen. He Io 13, 22 (TB dudetan zaudela; dudatan izanez). Gauza guzietan beti dabiltza duda edo ezta-baideetan. Mg CC 112. Sarzen zara dudetan infernurik ete daguan. Astar II 9. En caso de duda.
Edozeñez fiatu ez dedilla, ezpada Jainkozko gizon andi jakintsu batean, dudetan aren konsejua aziertorako artuaz. Cb Eg III 225.
b) (Con ezarri). (Poner) en duda.
Eseia zaite erraten dena dudetan ezartzera. He Phil 363.
duda
<< dobladura 0 / 0 egotzi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper