Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

218 emaitza hutsik bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (197)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
bideant.
sense-1
(L-côte-sar; Dv, H), bedejant, biaiant (L-côte, BN-mix; H), bidaiant (BN; -jant- BN-mix, S; Dv), bidaiante (H), bidairant (L-côte), bidante, bideante (Lar), bideiant (BN; H; -jant S), bideient (BN-mix; -jent S), bidelant, biderant (Ht VocGr, Lar Sup, Lecl, Arch VocGr , Hb), biderante, piaiant (L, BN; SP, H), piaient (L-côte), pidaiant (BN), pideiant (BN-mix), pieiant (BN-lab), piraiant (BN-lab). Ref.: Lh (bidejant); Lrq /bidežánt/; AtSac 49.
Viajero. " Piaiantak, voyageurs (Hm)" SP. "Caminante" , "passagero, caminante" Lar. v. bidazti, bidaiari, bidari, 1 bidezko.
tradizioa
Tr. Propio de la tradición septentrional; se encuentra desde el s. XVII. Lo emplean tbn. algunos autores meridionales, como Iztueta (bidante ) y Lardizabal (bidante y bideante ). Aunque piaiant aparece ya en el dicc. de Pouvreau, abundan más en los textos las formas con bide- : bideante ya en Chourio y Haraneder, bideiant en Tartas y Maister (bidejant ; tbn. bedejant ), biderante en Larreguy, etc. Parece que escasean los ejs. a partir de comienzos del s. XX. En DFrec hay 2 ejs. de bidaiant y uno de bideiant, septentrionales.

Noiz ere marxanta eta bideianta heldu baitira, bolurra agertzen da armak eskuan, haien aitzinera. Tt Onsa 63. Zure burua idukazu desterratu bat edo bideante bat bezala lurraren gaiñean. Ch I 17, 1 (SP sainduralea, Pi bidazti Leon bidekari). Eta haiñitz itzalen artetik bere arraioak arthikitzen ditu lurreko bideanteen gaiñerat. Ch III 48, 1. Errekeritzen zaituztet arrotz eta bideante zareten bezala. He 1 Petr 2, 11 (Lç bideazkoén anzora). Lürren gañen bidejant direner. Mst III 48, 1. Haitatzen dit lehenago lürrian zureki bedejant izatia, ezi ez zü gabe zeliaz gozatzia <goc->. Ib. 59,1 (Ip desterratü). Jesusen bihotza, arima biderantaren konsolazionea. JesBihD 87. Bethi goateko abian izanen zarete bideranteak bezala. Lg I 127. Zeruan da ene herria: / Beher huntan / Biderant bat naiz etorria / Egun hautan. Monho 86. Aithortu dute arrotz eta piaiant zirela lurrean. TB He 11, 13. Beha diozozue zuen burueri bidante batzueri bezala, desterruzko lur hunen gainean. EgunO 33. Aditu det goitik etorri dan bidante batek esanik. CartAnd 386. Zenbat bideant ez dire espakatu irrixkurik handienetarik! MarIl 130. Jesu Kristo gure Jauna agertu zangoten arrotz eta bideant bat bezala. Jaur 158. Erakarten ziela pake andia ingurumaiko bidante guztiai. Izt C 504. Yotzen zituen aldizka / Zioala itsu mandoka, / Gauza topatu guziak, / Marbola bat hemen, bideante bat han. Gy 229s. Bideante oien buru Josue Apaiz-nagusia, eta Zorobabel Prinzipea ziran. Lard 325s. Arrotza ere ez da kanpoan egon, ene athea idekia izan zaio bideantari. Dv Iob 31, 32 (Ol etorkiñei, Ker bidaztiari). Idukazu lurraren gainean zure burua bideante eta desterratu baten pareko. Dv Imit 32 (ap. DRA). Gure bidiantiak heltzerat zuazin mendixka baten gaiñerat. Atheka 40. Maasti bat ez denian ongi inguratua sasi zorrotzez edo murru andi batez, bideante guziak, ari lotzen dire. Harispe EE 1885a, 422. Lürrian bidejant girenek eztügü ikhusten hürrüntik eta üdüripenez baizik. Ip Imit III 48, 1. Piaiantentzat egina zen leihor edo heia txar baterat. Jnn SBi 11. Karrikak piaianter hutsik uzteko estakuruan. Elsb Fram 162. Meza gabeko bidelant dohakabeak bethikotz galtzen dire. Arb Igand 102. Biderantak phoxolu gabe heldu ziren Pirakyko barrarat. Prop 1896, 135. Menta bat egiazko bat delakotz, Kutxipanban, hartzen dituzte bidaiantak gabaz eta egunaz. Prop 1917, 218. (ap. DRA) Eskualdun Pidaiant batzu. Barb Sup 17. Bidaiantak, hurbildu eta, galdetu zion. Barb Leg 133.
bideant
<< bi 0 / 0 1 bideko >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper