Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

218 emaitza hutsik bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (197)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
hasbeherapen.
sense-1
1. (L, BN; SP <hatz->, Hb, Dv, H, asberapen Hb), hasperapen (L-côte, S; VocBN , H; asperapen B, BN-baig; VocB ), atsberapen (Lar, Hb, Dv), hatsbeherapen. Ref.: A (hasbeherapen, asperapen); Satr VocP (asperapen).
Suspiro. "Soupir" SP, H. "Soupir de tristesse, de chagrin" Dv. "Suspiro de tristeza" A. v. hasperen.
tradizioa
Tr. Propio de la tradición septentrional, documentado ya desde Materre. Entre los meridionales, lo emplean Soroa, Erkiaga y Villasante.

Ene hatsbeherapena zure begietan da. Harb 327. Eta hartzaz orhoiturik, egiten du zenbait hats-beherapen, errezibitzen du bere baithan zenbait tristura. Ax 107 (V 71). Hango kantuak, leloak eta bozkarioak, izanen dira aiak, hatsbeherapenak, inzirinak, nigar-xopinak eta arrenkurak. Ib. 588 (V 378). Hari direla xoilki bere bihotzen nahasten eta urtzen desirketan, nahikundetan, hats-beherapenetan, solhaskerietan eta bertze halako ergelkerietan eta banalorietan. SP Phil 287. Non hatsbeherapen, nigar, othoitz eta esker minak aurtikhitzen baitituzte. Ib. 474. Ene Jainkoa uki bezaitzate ene hasbeherapenek. Ch III 21, 3. Ezagutzen ditut zure nahiak, eta maiz entzuten ditut zure hasberapenak. Ib. 49,3. Suspiraz eta hatsbeherapenez egon gaitezin. CatLav 400s. (V 192) Berze batek ikhusten zituenean arbolak loratuak erraten zuen hatz-beherapenekiñ. He Phil 137 (ed. 1853, 116 hatsbeherapenekiñ). Etzen aditzen guzietan hekin hasbeherapen ukigarririk, eta marraska arraillagarririk baizen. Lg II 121. Behar dea ahozko othoitzarik erran, edo hasperapenik egin, neor Ostia seindiaren errezebitzeko pündian denian? CatLan 139s. Desir bero batzu Jinkoari juntatzeko [...], suzko hasperapen . <haz-> batzu. AR 28. Ezta beraz han adituko errengurarik, ez hats beherapenik. Dh 181. Asko urthez mortuan bizi izan zirenak eta penitent garratzenak aditu dire hatsbeherapenetan heriotzeko orenetan. Ib. 214. Urrikal zaizkote, Jauna, hunen hatsbeherapenei. JesBih 459. Hatsbeherapenik minenetan nindagolarik, ene bulharrei joka, altxatu nituen begiak Zerurat. MarIl 72. Eta gogoetatua egonen zen, hats beherapen batzu aurthikitzen zituela. Laph 127s. Eta muthila hutsik ethortzean, amak hats beherapen batekin erraiten zuen. Ib. 194. Asi da asberapenekin. Sor AuOst 96. Kattalin aurretik asberapena aundiarekin eta Eskribaua etxian sartzen dira. Sor AKaik 116. Egungo gizon onak direlakoek ez dakite egiten zonbait hats beherapen baizik. Elsb Fram 151. Jaun espos dohakabeak halako dolu batekin khentzen du bere lore-floka eta sakelan sartzen, hats-beherapen bat atheratzen zaiolarik. Lf Murtuts 53. Deiadar, oiu, zinkurin ta asberapen, maitetasunak nun eta antxe, agindu eutsan tokian bertan egin ere. Erkiag Arran 95. Gure yoranek, lurreko zerekin asetu ezinda, zerurontz aurtikitzen duten hasbeherapena, intziria, su-txakurra, argi gezurrezkoa besterik ez. Vill Jaink 148.
azpiadiera-1.1
"(BNc), jadeo" A.
sense-2
2. hasperapen.
Aspiración (fonética).
H ezta konsonanta, baizik hasperapenezko marka edo seinelea [sic]. ES 360.
sense-3
3.
( asberapen Lar).
"Aliento, respiración, asnasea, atsegitea, atsberapena " Lar.
azpisarrera-1
HASBEHERAPENEZ. Suspirando.
Zure gana gaude hatsbeherapenez, aiez eta nigarrez nigarrezko haran hunetan. Mat 6. Inzirinaz zaude etsaiak darraizkitzula; hatsbeherapenez zaude konsolamendurik nihon ezin dukezula. Harb 250. Orduan ere tristetzen da, hatsbeherapenez, nigarrez eta othoitzez iartzen da pairatzen dituen miseriak gatik. SP Imit I 12, 2. Eskiriba zazu, irakur, kanta, zaude hatsberapenez, ixilik, othoitzez, kontrako guziak pairatzazu gizon gisa. SP Imit III 47, 2. Orai usu nago hats beherapenez eta ene dohakabetasuna dolorez daramat. Ib. 21,3.
hasbeherapen
<< hankutsik 0 / 0 hauskorri >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper