Euskaltzaindiaren Hiztegia

0

pike2 iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, pike-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori 'bikea' adieran ez erabiltzea gomendatzen du; ik. bike].

pike3 adj. [Oharra: Euskaltzaindiak, pike-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori 'pikoa, aldapatsua' adieran ez erabiltzea gomendatzen du; ik. piko2].

pikete

1 iz. Greba-dei bat betearazten saiatzen den pertsona taldea. Piketeak antolatu, eta lanean ari ziren enpresetan ate joka aritu ziren.

2 iz. Soldadu taldea.

piknik

iz. Aire zabalean, lagunartean egiten den otordua, etxetik eramandako janari eta edariekin prestatzen dena. Giroa ez zegoen oraindik piknik bat egiteko bezain epel.

piko1

1 iz. Ipar. Tresna aho-zorrotz batez eginiko ebakia. Pikoa pikoaren gainera bezala, ukaldi horiek lazki kolpatu zioten bihotza. Ederki dakite jaun horiek, zauriaren gaineko pikoa ematen. Zauriaren gainean pikoa (esr. zah.).

2 iz. Ipar. Esaldi zirikagarria edo mingarria; ateraldi bizia. Ik. zirikada; eztenkada 2. Isilik zegoen Oxalde, lagunen pikoak onez onean hartzen zituela. Bazekien gatza ematen pikoei. Jaun bat dena solas, dena piko. || Osaba-ilobak, beti bezala, piko eta piko hasten zirela.

3 iz. Ipar. Dantzetako jauzi mota, oinak hurbiltzean eta urruntzean datzana.

4 iz. Ipar. Bertso lerroaren indargunea. Ik. oin 8. "Pikoak" esatea edo "oinak" esatea berdintsu baita.

piko2

adj. Aldapatsua. Bide latz eta pikoa. Aldatsik pikoenetan.

piko3

iz. Mokoa. Ehiztariek esaten dute oilagorra egoten dela bere piko luzea lurrean sartuta.

eta piko (Zenbaki baten eskuinean). Heg. Herr. Eta zenbait. Ik. eta koska. Selektibitatea bederatzi eta piko batekin gainditu zuen.

piko4 iz. [Oharra: Euskaltzaindiak, piko-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori 'pikua' adieran ez erabiltzea gomendatzen du; ik. piku].

pikoan ezarri

Erabilia izateko eran edo bere egitekoa betetzeko moduan jarri. Ik. prestatu; prest. Pikoan ezarri dugu ekintzen egitaraua.

pikofarad

iz. Elektr. 10-12 farad (pF).

pikoi

iz. Ipar. Goldearen hortza. Ik. nabar2. Ikusten ditut golde-pikoi batzuk, lurra axaletik daramatenak. Traktore bat bi pikoirekin.

pikoka

adb. Esaldi zirikagarriak esaten, esaldi zirikagarriak esanez. Pikoka ari dira. Pikoka baino arrazoika nahiago nuela jokatu.

pikokada

iz. Mokokada.

pikondo

iz. Klima epeletako zuhaitz edo zuhaixka, hosto handi gingildunak dituena eta fruitutzat pikua ematen duena (Ficus carica). Baratzeko pikondotik bost piku hartu zituen. Pikondo ihartu bat.

pikor

1 iz. Alea, garaua; hainbat gauzaren zati xehe biribil antzekoa. Ik. pinporta 2. Oiloei arto pikorra ematen diegu. Mahats pikorra. Gatz, hondar pikorra. Arrosario baten pikorrak bezala josiak. Ez dira errauts pikor bat baizen. Irakiten dagoen esnea galtzen denean, azal gaina pikorrez josita ageri ohi da (Ik. lapats).

2 iz. Larruazalean agertzen den pikor gisakoa. Ik. pikorta. Gorputz osoa pikor gorriz bete zitzaidan astanafarreriak hartu ninduenean.

3 iz. Ardien gorotz alea. Ik. baba 4. Elea dario, ardiari pikorra bezala.

4 iz. (Ezezko esaldietan). Batere ez, ezer ez. Badira hamar urte ez dudala pikorrik egin.

pikor bat Pixka bat.

pikorka

adb. Apurka. Istorio horiek pikorka behar dira dastatu eta gozatu.

pikorkatu, pikorka/pikorkatu, pikorkatzen

da/du ad. Pikorretan desegin edo xehatu. Ik. apurtu; birrindu; papurtu; xehatu. Mikroskopio batekin ikusten bada lur poxi bat, ikusten da pikorkatua, dena pikor eta pikor arte. Janari horiek saltzen dituzte usuenik pikorkaturik.

pikorta

iz. Larruazalean agertzen den pikor gisakoa. Ik. pikor 2. Pikorta gorriz bete zaio gorputza. Sukar handia du eta pikortak atera zaizkio.

pikortatsu

adj. Pikortaz betea.

pikortsu

adj. Pikorrez betea. Aurpegi pikortsua. Gurbitzaren fruitu mamitsu eta pikortsua.

pikota1

iz. Ipar. Nafarreria. Txertatzean, pikotatik begiratzeko, pikota-hazia ematen den bezala.

pikota2

iz. Heg. Herri sarreretan edo leku agerietan jarri ohi zen zutabea, akusatuak jendaurrean lotsarazteko edo exekutatuen burua jartzeko erabiltzen zena. Lakuntzako plazan hantxe dago oraindik XVI. mendeko pikota dotorea.

pikotx

iz. Lurra edo zorua zulatzeko lanabesa, gutxienez alde bat zorrotza duen burdina batez eta gider batez osatua dena. Pikotx zorrotzez zuloa egiten ari ziren harkaitz baten alboan. Lehen-lehenik pikotxarekin erro azkarrenak aterako dira.

pikotxean

adb. Gip. Kokoriko. Galtzak askatu eta pikotxean jarriaz.

piktograma

iz. Kontzeptu bat adierazteko erabiltzen den ikur sinbolikoa. Arazoak dituzten ikasleei argazki eta piktogramen bitartez azaltzen diete lantzen ari diren gaia.

piku

1 iz. Pikondoaren fruitua, udare formakoa, azala berdea edo morea, eta mamia gorria edo horia eta oso gozoa, hazi txikiz betea duena. Piku melatua baino ximurragoa. Goiz ontzen diren pikuak maite ditu nire arimak.

2 iz. Pikondoa.

piku hosto, piku-hosto Pikondoaren hostoa. Lotsaizunezko piku hostoz bere burua estali nahiz.

piku masustondo, piku-masustondo Basapikua.

pikutara

pikutara bidali Lgart. Norbait modu txarrean joanarazi; norbaiti haserrea edo gaitzespena modu txarrean adierazi. Ik. antzarak ferratzera bidali. Pikutara bidali zuen, egindakoaz jabetu zenean.

pikutara bota Lgart. Pikutara bidali.

pikutara joan 1 Lgart. Hondatu, porrot egin. Pikutara joan ziren gure irabaziak.

2 (Aginterazko aditzekin, arbuio bizia adierazteko). Lgart. Ik. pikutara bidali. Joan hadi pikutara!

pil

iz. (Ezezko esaldietan). Ezer ere ez; batere. (pilik forman erabiltzen da). Pilik ez du sakelan. Geroztik ez didazu pilik eman. Pilik axolarik gabe.

pila1

1 iz. Gauzak elkarren gainean edo ondoan ipinita egiten den multzoa, bereziki inolako antolamendurik gabea. Ik. pilo; meta. Edozein belar pila ez da meta, ezta han-hemendiko idazlan sorta ere aldizkaria. Harri pila bat. Pila bat egin eta su ematea. Baserritar kaiku pila handia dago gizontxoari begira. Hizkuntza ez dela handik eta hemendik bilduriko gai pila, aitzitik sistema bat, bere egitura duen sistema. Pilan hartu eta eraman zituen. Pilan jarri.

2 iz. Kopuru handia. Kilometro pila bat egin genuen. Hura ume pila!

pila2

iz. Energia kimikoa energia elektriko bihurtzen duen tresna. Ik. bateria.

erregai pila, erregai-pila Erregai baten energia kimikoa energia elektriko bihurtzen duen tresna, erregaia duen bitartean energia etengabe sortzeko ahalmena duena. AEBko autoen % 10ek erregai-pilak erabiliko balitu, urtean 60 milioi tona karbono dioxido gutxiago aireratuko lirateke.

pilaka

adb. Kopuru handian. Ik. metaka; mordoka; multzoka. Jendea pilaka etorri zen. Batasunera bidean baditugu, pilaka, hori baino kontu larriagoak.

pilaketa

iz. Pilatzea; horren ondorioa. Ik. metaketa; buxadura; buxatze. Ordainlekuetan hamasei kilometroko auto ilarak izan ziren lehengo astean, baina pilaketak arintzen ari dira. Jende pilaketak arrisku une larriak sortu zituen.

pilare

iz. Harroina, zutabea. Tebasko errege jauregiko pilareak.

pilastra

iz. Arkit. Hormari atxikia den zutabea. Arkitektura klasikoan pilastra gutxi dago, egitura-elementuak ezinbestekoak baitziren eraikinentzat.

pilates

iz. XX. mendean J. H. Pilatesek sortu zuen entrenamendu metodoa, ariketa fisikoak eta mentalak uztartzen dituena, gorputzaren eta buruaren arteko oreka eta batasuna lortzea helburu duena. Kirola eta erlaxazioa uztartzen dituzten ekintzak ez dira faltako ikastaroan, hala nola pilatesa eta yoga.

pilatu, pila/pilatu, pilatzen

1 da/du ad. Gauzak, pila bat osatzen dutela, bildu. Ik. metatu. Portuan izugarrizko jendetza zegoen pilatua. Zabal-zabal ipini behar dira, ez pilaturik. Elkarren gainean pilaturik. Jakina jakinaren gainean pilatuaz. Berria berriaren gain pilatzen da, izan ere, egungo bizimoduaren itobeharrekin.

2 du ad. Kopuru handian bildu. Inguruko gehienak ondasun ustelkorrak pilatzen saiatzen ziren bitartean, besterik bildu zuen berak. Dirua pilatu.

pilatzaile

iz. Aipatzen dena pilatzen duen pertsona. Gauean, Zeus hodei-pilatzaileak haize bat bidali zuen, eta ekaitz handi bat izan zen itsasoan eta lurrean.

pilatze

iz. Gauzak, pila bat osatzen dutela, biltzea; kopuru handian biltzea. Txitxarren bizimodu kantaria inurrien pilatze-lana baino laketago zitzaion.

pilda

iz. Ipar. Piltzarra. Pilda txar batzuez estaliak.

pilixka

iz. Ipar. Kopuru txikia. Sos-pilixka bat.

pilo

1 iz. Batez ere Bizk. Pila, multzoa. Pilo bitan ipini. Banaka eta piloan.

2 iz. Batez ere Bizk. Pila, kopuru handia. Atun pilo polita zekarren ontziak. Gezur pilo bat esan.

piloro

iz. Anat. Urdaila duodenoarekin komunikatzen duen balbula modukoa, elikagaien hesteetarako bidea irekitzen edo ixten duena. Piloroaren estenosia.

pilostar

1 adj. Piloskoa, Pilosi dagokiona.

2 iz. Pilosko herritarra.

pilota

1 iz. Jolasean ibiltzeko erabiltzen den bola, gai elastikoz egina; bereziki, euskal pilota-jokoan erabiltzen dena. Pilota bizia, motela. Tenis pilota. Zortzi ontzako pilota. Pilota jo eta jo.

2 iz. Pilota-jokoa. Pilota, euskal jokoa. Dirutza handiak pilotan jokatuz. Pilotara ez ezik, beste apustu mota askotara ere zaleak dira txit. Pilota-partida.

pilota joko, pilota-joko Bi jokalariren edo bi talderen artean jokatzen den kirola, pilota, eskuz, palaz edo xisteraz, horma baten kontra edo aurrez aurre dagoenari botatzean datzana. Euskaldunek sortua dela pilota eta pilota-jokoa.

pilotan adb. (aritu, jokatu eta kideko aditzekin). Pilota-jokoan. Pilotan jokatzeagatik askotan iristen nintzen berandu eskolara. Pilotan ari zen.

pilota plaza, pilota-plaza Ipar. Pilotalekua. Hernaniko Galarreta pilota-plazan kantatu zuen.

pilotagile

iz. Pilotak egiten dituen pertsona.

pilotakada

iz. Pilota-ukaldia. Lehenengo zatian etxeko pilotariak pilotakada ederrak jo zituen, eta mendean izan zuen aurkaria. 26 minutuko partidan, 122 pilotakada. || Harriekin eta botilekin erantzun zieten polizien pilotakadei.

pilotaleku

iz. Pilota-jokoan aritzeko prestaturik dagoen lekua. Ik. ezkerpareta; pilota plaza. Azpeitiko pilotaleku zaharrean. Pilotalekuari teilatua ipini behar zaio.

pilotari

iz. Pilotan jokatzen duen pertsona, bereziki, pilota-jokoa ogibide duena. Herriko pilotari hoberenen artean. Pilotari ibili zen Ameriketan.

pilotatu1, pilota/pilotatu, pilotatzen

du ad. (Ibilgailu bat) gidatu. Hegazkinak pilotatzen ikasteko ikastaroak. Orioko marinelek pilotatzen zuten Azor izeneko yate ospetsua.

pilotatu2, pilota/pilotatu, pilotatzen

du ad. Hari, artile eta kidekoekin bolak egin. Ik. matazatu.

pilotazale

iz. Pilota-jokoaren zalea den pertsona. Iñaki Arrosagaraik urrun eta gora eraman du Luzaideren fama pilotazaleen munduan.

piloteo

iz. Heg. Kirol. Pilota-jokoan eta kidekoetan, tantorik egin gabe jotzen den pilotakada sorta. 26 tanto eginak: 13 saketik eta 13 piloteoan. Pixkanaka Goizuetakoa piloteoan nagusitzen eta eroso jokatzen hasi zen. Barriola saiatu zen piloteoa luzatzen, baina Bengoetxea VI.aren erritmo biziak ito egin zuen atzelaria.

pilotu

1 iz. Itsasontzi bat gidatzen duen pertsona. Ontziko pilotua edo bigarren agintaria zen. Ontzia galduz gero, guztiok pilotu (esr. zah.).

2 iz. Hegazkin bat gidatzen duen pertsona. Bigarren Mundu Gerrako pilotuak.

3 iz. Auto eta motor lasterketetan, ibilgailua gidatzen duen pertsona. Ik. gidari 2; auto gidari. Richard Sainct pilotua zendu da, Faraoien Rallyan erorita.

4 iz. (Hitz elkartuetan, bigarren osagai gisa, lehen osagaian aipatzen dena eredu, proba edo adibide dela adierazteko). Material hori probatzen hasi ginen bederatzi ikastetxe pilotutan. Orain arte programa pilotua izan dena indarrean jarri nahi du Hezkuntza Sailak.

pilotu lagun, pilotu-lagun Pilotu laguntzailea. Ik. kopilotu; pilotukide.

pilotukide

iz. Pilotu laguna. Ik. kopilotu.

pilotutza

iz. Pilotuaren lanbidea. Bigarren ofizialak adina zekien pilotutzan.

pil-pil

1 adb. Bihotzaz mintzatuz, pilpiratuz. Pil-pil jarriko zait bihotz gaixoa. Pil-pil egin zion bihotzak. || Betileak dar-dar eta bularra pil-pil.

2 adb. Borborka. Ik. bor-bor. Pil-pil irakiten. Pil-pil dagoen eltzearen aparra.

pil-pilean 1 adb. Bakailaoa pil-pilean: oliotan, su motelean egina.

2 adb. Irud. Arazoa pil-pilean zegoen.

pilpilka

adb. Pil-pil. Ik. pilpiraka. Bihotza pilpilka sartu ginen barne ilunean.

pilpira

1 iz. Bihotzaren eta zainen aldizkako uzkurtze eta hanpatze higidura. Ik. taupada. Bihotz pilpira geldia. Zerbait gogortxo esatera noa, hau bihotzaren pilpira! Zain mutur minberaren pilpira sorra nabari dut aldizka.

2 iz. Zirrara. Badoaz lerroan, pilpira bat bihotzean.

pilpiraka

adb. Pilpiratuz. Hasperenka zegoela, eta bular zuria pilpiraka.

pilpiratu, pilpira/pilpiratu, pilpiratzen

da/zaio ad. Bihotza aldizkako higiduraz uzkurtu eta hanpatu. Nolako indarrez pilpiratu zitzaion bihotza, aitaren herrixkatik hurbil zegoela sumatu zuenean! || Gero ikertu zituen biktimen erraiak, oraino pilpiratzen zirenak.

piltzar

1 iz. Ipar. Ehun zati hondatua. Ik. pilda; zirpil 2. Piltzarrez jantzia. Haurrak biluziak ditu: zenbait piltzar ezdeus baizik ez. Ur hartan piltzar bat bustirik.

2 adj. Ipar. Zarpaila, arlotea. Jende piltzarra. Mutiko piltzar bat bera mintzatzeko ahalke litekeen bezain itsuski mintzatu zen.

piltzarketari

iz. Ipar. Piltzar-biltzailea, piltzarrak bilduz eta salduz bizibidea ateratzen duen pertsona. Ik. trapuketari. Ez zituen utziko gauza saindu horiek piltzarketariari saltzera.

piltzarki

iz. Piltzar zatia. —Beha ezazu zer piltzarkia atzeman dudan saldan! —Ez ahal zenuen prezio horretan zeta edo belusa nahiko!

piltzartu, piltzar/piltzartu, piltzartzen

1 da/du ad. Piltzar bihurtu.

2 (Era burutua izenondo gisa). Bideko bere soineko piltzartuak zatika galdurik.

pilula

iz. Sendagai bat daukan ale txiki eta biribildua, ahotik hartzen dena. Ik. pastilla. Pilula hartu.

pinaburu

iz. Pinuaren ordenako zuhaitzen fruitua, kono itxurakoa, haziak gordetzen dituzten ezkata moduko ataltxo gogorrez osatua dena. Pinaburu, orbel eta pinu orratz deseginez estalitako bidexkak.

pinakoteka

iz. Margolanen museoa. Pop artistaren ehundik gora lan bildu ditu Bilboko pinakotekak, mundu osoko bilduma pribatu zein publikoetakoak.

pinakulu

iz. Arkit. Eraikinetan, bereziki eraikin gotikoetan, apaingarri gisa erabiltzen den kono formako dorretxoa. Ezkerrera itzulita, Iruñeko katedralaren pinakulu delikatuak eta horma bular sendoak.

pinazi

1 iz. Pinuaren hazia.

2 iz. Pinaziaren, bereziki pinazi-pinuaren, barneko mamia. Bitartean, zartagin batean pinaziak oliba-olio tanta batekin frijitu.

pinazi pinu, pinazi-pinu Mediterraneo aldeko pinu mota, aterki itxurako adaburu biribila duena, pinazi mamitsu eta jateko onak ematen dituena (Pinus pinea).

pindar

1 iz. Ipar. Txinparta. Su pindarrak. Harri bat joz, pindarrak atera. Pindarrak ilaundu direnean. Pindar batez egin daiteke laster gar bat ikaragarria. Pindar bat erori zen bolbora-meta baten gainera.

2 iz. Irud. Ipar. Zorionaren pindarrak gutan argi dezala. Piarres, su eta pindar dena, garrasika ari zen guztiei. Kantatzen hasiz gero, pindarrak badarizkio begietarik.

pindardun

adj. Ipar. g.er. Pindartsua.

pindarka

adb. Pindarrak jaurtiz, pindarrak jaurtitzen. Sua pindarka ari da. Izarrak su pindarka.

pindartsu

1 adj. Pindarrez betea, pindarrak aurtikitzen dituena. Su pindartsu goxo batek berotzen gaitu.

2 adj. Irud. Irulegiko ardo pindartsua. Haren begi argi pindartsuak.

pindartu, pindar/pindartu, pindartzen

da/du ad. Haserretu, muzindu. Ez ziren biak berdinki muturtzen: Zerbitzari zen pindartzen, errabiatzen; Otsobi, aldiz, sumintzen, erotzen.

pineal

adj. Anat. Guruinez mintzatuz, entzefaloaren erdialdean, hemisferio bien artean kokatua dena, pinaburu baten eitea duena. Guruin pineala.

ping-pong

iz. Mahai tenisa. Ping-pongean ari zen.

pinguino

iz. Itsaso izoztuetan bizi den hegazti palmipedoa, lumak zuriak eta beltzak dituena eta arrainez elikatzen dena (Spheniscus sp.). Pinguinoek estu-estu pilatuta lortzen dute bero mantentzea.

pinpilinpauxa

iz. Jas. Tximeleta.

pinpirin

1 adj. Pertxenta; apaina, dotorea; bere burua apaintzea atsegin duena. (Emakumeez, bereziki neskatxez, mintzatuz erabiltzen da). Neskatxa gazte pinpirina.

2 iz. Ipar. Tximeleta.

pinporta

1 iz. Landareetan, kimua edo lorea sortzera doan pikor modukoa. Ik. begi 8; lore begi.

2 iz. Gauza biribil txikia. Ik. pikor.

pinta

iz. Edukiera-neurria, pitxer erdiaren baliokide dena. Ik. pitxerdi. Pinta bat litro bat da gutxi gorabehera. Pinta bat ardo. Edan dezagun pinta bana. Hiru pinta txakolin. Bi pintako botila.

pinta erdi, pinta-erdi Pinta erdi bat ardo. Pinta erdi bat egunean aski luke.

pintada

iz. Oiloaren ordenako hegaztia, hura baino apur bat handiagoa, jatorriz Afrikakoa, lumadi beltz, zuriz tantotua duena (Numida meleagris).

pintaketa

1 iz. Pintatzea.

2 iz. Horma publikoetan eginiko marrazki edo esaldia, maiz aski gizarte- eta politika-arazoak salatzen dituena. Ik. grafiti. Abiadura Handiko Trenaren kontrako pintaketak egin zituzten herenegun Altsasuko udaletxean.

pintarazi, pintaraz, pintarazten

du ad. Pintatzera behartu. Pintarazi zuen bere burua, hila izan balitz bezala, katabut batean.

pintarratu

adj. Nabarra. Basahuntz kume baten larru pintarratu batez jantzia.

pintatu, pinta, pintatzen

1 du ad. Pinturaz estali edo koloratu. Ik. margotu. Hormak pintatzen. Haren irudia esku trebez pintatu zigun.

2 du ad. Irud. Giza arrazaren ilunabar tristea pintatu digu Stanley Cramer-ek film honetan.

pintatzaile

1 iz. Margolanak egiten dituen artista. Ik. margolari.

2 iz. Ogibidez paretak eta kidekoak pintatzen dituen pertsona. Ik. margotzaile.

pintatze

iz. Pinturaz estaltzea edo koloratzea.

pinto

adj. Abereez mintzatuz, orban ilunak edo arreak dituena. Ik. nabar1. Behi pintoa.

pintore

1 iz. Margolanak egiten dituen artista. Ik. margolari.

2 iz. Ogibidez paretak eta kidekoak pintatzen dituen pertsona. Ik. margotzaile.

pintura

1 iz. Ehun edo ohol baten gainean pintatzen den irudia; bereziki, euskarri gogor baten gainean pintaturikoa, horman zintzilikatzen dena. Ik. margolan. Zuloagaren pinturak.

2 iz. Pintatzeko artea; margolanen multzoa. Ik. margolaritza. Literatura, pintura eta musika. XVII. mendeko holandar pintura.

3 iz. Pintatzeko erabiltzen den gaia. Ik. margo. Pintura zuriaren potoa utzi du lurrean.

pintxo

iz. Bereziki tabernetan, mokadu modura hartzen den jakia, osagaiak ogi xerra baten gainean edo zotz edo ziri batean sartuak izaten dituena. Bi euroren truke ardoa edo garagardoa eta pintxo bat eskuratzeko aukera izango da. Kafea hartu, tortilla pintxo bat jan eta egunkaria irakurtzen dut goizerdi aldera.

pintz

iz. Ipar. Larruazaleko handitu urtsua. Ik. baba 3; pusla.

pintza

1 iz. Bi besoz osatutako tresna, gauzak hartzeko edo haiei heltzeko erabiltzen dena. (Singularrean nahiz pluralean erabiltzen da). Pintzak hartu eta lau azukre koxkor bota zituen kikaran. Agureen modura galtzak pintza batez loturik eraman beharko ditut. Hanketako ileak pintza txikiarekin kentzen. Arropa zabaltzen ari da, pintza non jartzen duen adi, markarik gera ez dadin (Ik. gantxo 4).

2 iz. Biol. Artropodo batzuen, bereziki krustazeoen, gorputz adar atzitzailea, elkarrengana hurbiltzen diren bi atal zurrunek osatua dena. Ik. hagin1 3. Karramarroak bizar antzekoak zituen pintza eta hanketan.

pintzel

iz. Kirten baten muturrean itsasten den ile edo zuntz sorta batez osaturiko tresna, gainazal batean pintura edo antzeko gairen bat hedatzeko erabiltzen dena. Margolariaren pintzelak.

pintzelkada

iz. Gainazal batean pintzelez eginiko marra, pintzel kolpea. Pintzelkada sendo eta azkarrak erabiliz.

pinu

1 iz. Zuhaitz erretxinaduna, zur aski gogorra eta ona, eta orratz itxurako hosto berde iraunkorrak dituena, fruitutzat pinaburuak ematen dituena (Pinus sp.). Ik. ler; itsas pinu; pinazi pinu. Pinuak inausi. Pinuak aldatu. Mendiak murrizten, edo gehienez pinu beltzez janzten ari dira. Pinu sailak. Pinu basoak (Ik. pinudi). Pinu zura. Pinu motak. Pinu landareak. Pinu gorria.

2 iz. Zuhaitz horren zura. Pinuzko mahai zuria.

pinudi

iz. Pinuz landaturiko lekua, pinu basoa. Ik. lerdoi. Pinudi batek hektareako zortzi metro kubo ur behar dituela. Aldatu berri den pinudia uztailean igitai edo segaz garbitu behar da.

piñoi

iz. Engranaje bateko gurpil txiki horzduna, bereziki bizikletaren kateak atzeko aldean izaten duena. Lasterketak luzeagoak zirenean, bi piñoiko bizikletak erabiltzen zituzten txirrindulariek. Hamabost hortzeko piñoia.

piolet

iz. Alpinistek erabiltzen duten pikotx antzekoa. Pioletaren punta zorrotzak elur gogortua urratzean egiten duen hots telurikoa bezalakoa.

Oharra: azken eguneraketa 2019-07-09

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper