Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1008 emaitza edan bilaketarentzat

Sarrera buruan (29)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
hantxe.
sense-1
(V, G, AN, S; Lar, , Dv, H), hanxe, antxen (G-bet; H), aintxe, aintxen, hantxet (L; Dv), hanxet, hantxek. Ref.: A; Lrq; Etxba Eib; Elexp Berg.
Allí mismo. "Allá, an, antxe " Lar. "Allá, allí, an, antxe " . "Là-bas" Dv. "Précisément là" H.
tradizioa
Tr. La forma antxen se documenta desde la primera mitad del s. XIX en textos guipuzcoanos, y a partir de 1950 tbn. en algunos vizcaínos. Han(t)xet aparece en autores septentrionales desde finales del s. XIX. Hay además hantxek en textos suletinos (v. infra HANTXE BEREAN, HANTXE-HORTXE), aintxe en Faustino Etxebarria (Auspoa 237, 40) y aintxen en unos versos guipuzcoanos (Auspoa 39, 99).

Hemen punitzen dirade superbiaz hantuak [...] / Hantxe gero mendekoso eta herraz betheak. EZ Man I 92. Hantxe gizon-iduritan / gauherditan / Iesus iaio zekion. O Po 58. Antxe datoz atereak eta isuriak Euzkeraren alde esan ditudan guziak. Lar, carta a Gandara, 1. Nondikan du gurutzeak indar hori? --Antxe Kristok bere eriotzarekin garaitu zituelako. CatBurg 12. (tbn. antxe en Cb CatV 17, CatBus 10, Legaz 9 e Itz Azald 11) Haur düziela hebentxe edo hura düziela hantxe. Mst III 45, 4. Hanxe dütüt hanxe ikusten, / füria handirekila / beitirade jiten. Xarlem 256. Antxe bizi zire / bake ezin obéan. LE Kop 39. Gogoratu, antxe zatzazen toki bertan dagoala krutzean josirik gure Jesus maitea. LoraS 134. Hantxe haren oin sakratuetan, Madalenarekin batean egotea lakhet dut? Dh 245. Demoninuak tentetan bagaituz pekaturako, aintxe dago prest gure Aingeruba pensamentu on eta santubak gure bijotzera bialduteko. Astar II 283 (106 antxe). Ikaraturik guztiak / antxe gelditu zirean. Zav Fab RIEV 1907, 535. Beleneko sarreran / dago jaio-lekuba, / antxe dago zeruba, / an ama maitea, / an aita-ordea, / antxe, antxe, / Erredentorea. Echag 123. Antxen bizi zitezela. Echve (ap. H). Intziriaz gaisoa / antxen zan gelditu. It Fab 257. Uriko kargudunak antxe zeudela. Lard 519. Portziyo bat bekarte / baztarrian neri, / antxen saiatuko naiz / bizi al baledi! Afrika 95. Bein batian Loiolan / erromeriya zan, / antxen ikusi nuen / neskatxa bat plazan. Bil 70. Eta egoanean nonbait fiestea, / antxe apainduenak biak agertzea. AB AmaE 418 (107 antxen). Zein aran ederrak diren hantxe, Juanareneko bordan. Elzb PAd 36 (Po 107 hanxe). Bai, osaba, antxe atsedengo degu. Apaol 44. Oro plazarat bilduz / hantxet beha gaude. Zby RIEV 1908, 93 (212 hantxe). Arrainek antxe agertu izengo ioan nire izena. A BGuzur 140. Erakutsiko deutsut zein ostatutan nagoan: antxe batuko gara. Echta Jos 308. Akituak, kexu, ahulduak, haskari xume bat egiten dautzute hanxe, aberearen aitzinean xutik. JE Bur 169. Bart euki nuan . pronostikoa eskuetan, ta antxen dagon illargia bezelakoa da. Ag G 170 (Kr 33 antxe). Iduri zaut oraino ere ikusten dudala, hantxet, gazteluko karrikari goiti joaki! Barb Sup 67. Antxen etorri ziñaten mundura i ta Ixteben. Lek EunD 15 (50 antxe). Guziek antxe aoa zabalik, euskeldunei begira txoraturik. Ldi IL 94. Itxoidazu antxe, esan dizudan orduan. TAg Uzt 200. Hantxet, galerietan, prediku-alkiari bisean-bis, gure Kixkil... lo, zurrungan. Lf Murtuts 13. Torre illunan sartuko aut eta antxe arratoi tartean eukiko. Etxde AlosT 27 (16 antxen). Bere apez-jauntzi guziak kendurik, zaku tzar bat ordain emanik, eliza aintzinean hanxet erre zuten. Zerb Azk 94 (95 hantxe; IxtS 61 hantxet). Biotz-lagun bat, eske ta galde ibillitako laguna antxen eukan bere alboan. Erkiag Arran 176 (BatB 105 antxe). Erri aretako eleizean egon baziñien, antxe ikusi al zeikien. Bilbao IpuiB 80. Lau haur baditu orai, hantxet, Hergaraiko etxe ttipi batean. JEtchep 30. Gardaian poz-pozik egon nintzan, antxen basamortu zabala bukatu balitz bezela. Anab Aprika 52 (Poli 73 antxe). Zeruan [...] aurkittu biar izan eban, eta antxe maitte izan ziran eskutau biar gabe. Etxba Ibilt 460. Bergaran azoka zan eta antxe bere barrua lasaitzea erabaki zuan. NEtx LBB 27. Berari buruz esan nai nuke / antxen ikusi nuana. Olea 69. Ate ondoan ikusi baitut / ardi bat bi bildotxekin, / hantxe bertze bat batekin, / urruntxago bida erkin. Xa Odol 99 (EzinB 99 hantxet). Eta denak hantxet garbitu ziren. Etchebarne 64 (75 hantxe). Ordezko egiten ziona ere bazkaltzen antxe zan. JAzpiroz 50. Bilbo errira joan / euskaldun betea, / ezin billatu antxe / euskal tartea. FEtxeb 120. Erari hostu zaion hutsunearen inguruan eta haren eraketan osatuak, hantxe hazkortzen dira. MEIG IX 126. (en colab. con NEtx)
v. tbn. DurPl 76. Mg PAb 191. Bordel 48. Ur MarIl 9. Gy 43. Arr GB 134 (128 antxen). Laph 169. Aran SIgn 89 (92 antxen). Bv AsL 181 (146 antxen). Lap 45 (V 24). HU Zez 186 (Aurp 177 hanxe; Zez 100 hantxet, 27 hanxet). AstLas 49. Goñi 109 (13 antxen). Kk Ab I 118. Noe 74. JanEd II 65 (114 antxen, I 96 aintxe). KIkV 90. KIkG 70. Inza Azalp 60 (61 antxen). Mok 10. Jaukol Biozk 14 (95 antxen). Ox 146 (159 hantxet). Etcham 134 (61 hantxet). Or Mi 83 (QA 177 antxen). Enb 43. Otx 113. Ir YKBiz 277. JMB ELG 99. Laux AB 54. Zait Sof 136. SMitx Aranz 67 (60 antxen). JAIraz Bizia 79 (13 antxen). Munita 104. Mde Pr 74. BEnb NereA 61. Akes Ipiñ 21. Ugalde Iltz 28. Arti Ipuin 35. Gand Elorri 74 (184 antxen, 133 aintxe). Izeta DirG 70 (20 antxen). And AUzta 38. Vill Jaink 143 (in Gand Elorri 13 antxen). MAtx Gazt 18. Onaind in Gazt MusIx 146. Ibiñ Virgil 64 (119 antxen, 26 aintxe). Uzt Sas 353 (25 antxen). Mattin 121 (134 hantxet). Berron Kijote 139 (123 antxen). Etxabu Kontu 60. Ataño TxanKan 177. Hanxe: Etch 184. Hantxet: Jnn SBi 63. StPierre 17. Iratz 126. Larz Iru 126. Ardoy SFran 196. Larre ArtzainE 23. Antxen: Xe 167. Ud 47. Urruz Zer 29. Ill Pill 19. Arrantz 145. Muj PAm 5. Tx B I 67. Alz Burr 32. Salav 48. Ataño TxanKan 104. Hanxet: Arch Fab 113. Aintxe: fB Ic III 316. Alzola Atalak 75.
azpiadiera-1.1

(Precedido de sintagma con suf. -ko ).
" Larrazabaleneko antxe, junto (litm.: allí mismo) de la casa de Larrazábal (V-ple-m). Eskola barriko antxe, junto a la nueva escuela (V-ple-m)" A EY III 307.
azpisarrera-1
HAN-HANTXE. "An antxe dabilena, cosa parecida, litm.: que anda allí, allí mismo (ms. Bon 1349" A EY III 320.
azpisarrera-2
HANTXE-HARAT. Allá lejos.
Beha hantxe-harat, ikhusten duzu Urruñako mendian Kapera xuri hura? Arb Igand 160. Igorri zuten, gaixtakeriaz, hanxe harat, Frantziaren bertze bururat eta han gaindi Belgikarat. HU Aurp 92. Eta bere aphez-etxia, bere parropia, bere gaizak oro utzierazi deitzi, eramaiteko hantxen-harat. Herr 2-10-1958 (ap. DRA).
azpisarrera-3
HANTXE BEREAN, HANTXE BERTAN. Allí mismo.
Soizu hantxe berian bat, / guri keinuz ari duzu. AstLas 34. Eta zer esan giñei bere alaba bategaitik antxe bertan aurkituko balitz? LoraS 76. Geijago luzatu baga, antxe bertan artu eban asmo sendo bat, bere pekatu guztijak konfesetako. Ur MarIl 69. Neuk bere gura neuke antxe bertan aurten / Egun batzuk irago bañuak artuten. AB AmaE 232. Sukarra jauzirik hantxet berean, ohean eman zen Piarres dohakabea. Barb Sup 44. Bazkal-ondoan, antxe bertan, ereslari trebeak entzun genituen. Muj PAm 8. Laster bordara zen sartu. / Hantxe berean gelditu. Etcham 205. Antxe bertan, ziarkaletxu ta Goenkale ukonduan. Kk Ab II 57. Urrengo egunerarte antxe bertan goldea utzita. TAg Uzt 267. Hantxet berean, bere erhitik erraztuna khendurik, eman zion Josepi. Zerb IxtS 27. Arma hartü zian eta txakürrari thiratü, hantxek berian hilhotz erori beitzen. Mde Pr 123. Kale Nagusian, kaia antxe bertan, jarri zien aitak "La Colmena" izenez pasteleri polit txukun bat. Anab Poli 139 (Aprika 24 antxen bertan). Baserrian jaio ta / antxe bertan azi. Insausti 82.
v. tbn. Ox 176. Antxe bertan: Munita 64. Etxabu Kontu 203.
azpisarrerakoSense-3.1
[Ur-aska] batean, antxe berton iaiotzen da ura. Or in Gazt MusIx 30.
azpisarrerakoSense-3.2
(Con -ko, adnom.).
Gertatu bait-litzaioke [...] ugarteren bat irabaztea, eta antxen bertako gobernadore jarriko lukeala. Berron Kijote 87.
azpisarrera-4
HANTXEKO (AN-gip, BN, S; Dv). Ref.: A; Lrq /hančéko húa/. De allí mismo. "(El) de allí mismo" A. "Antxeko hura (Sc), aquél de allá" Ib. "Celui-là là-bas" Lrq. Cf. A: "Generalmente el sufijo xe se pospone a los sufijos de declinación: angoxe, en lugar de antxeko, hantxeko; andixek en lugar de hantxetik; araxe, en lugar de axerat"; se refiere sin duda al uso occidental (v. han).
Soizie hantxeko hari / nula daguen begia urraturik. AstLas 29. Orai erradazut othe ditaken deus ederragorik hanxeko laborari hek baino. JE Bur 162. Zer da to hantxeko hura? Etcham 200. Hantxeko emazteki harek ez du bakerik eman nahi, baitezpada ikusi behar zaituela. Barb Leg 143. Zoazte biak kanpora, eta igurika nezazue hantxeko bihurgunean. Ib. 144. Bainan aitzinerat behatzearekin berriz, zer dugu hantxeko patar luzesko haren bihurgunean? JE Ber 101. Nor ote dut ba, heldu den hantxeko andre gaixoa? Iratz 101. Zer da hantxeko mamu beltxa ogi-alhor horren erdian? Lf Murtuts 7.
azpisarrera-5
HANTXE-HORTXE. Por aquí y por allí.
Ülhün ñabarretik "tripeo" gisa agertzen dira hantxek-hortxek ez herriko muthikuk bena bai khüso parrasta bat. J.B. Mazéris GH 1931, 471. Zioienez gaiaz hantxet-hortxek ützüli eli baten egitiarekin aidez besterik berarekin har eta eramaiten zian. Id. Ib. 1932, 504. Izanik e' hantxe hortxe khanbiuak. Casve SGrazi 34.
azpisarrera-6
HANTXE-HORTXE-HEMENTXE. "Antxe ortxe ementxe (V-ple), una cosa así, con corta diferencia" A EY III 278.
azpisarrera-7
HANTXETAKO. De allí mismo.
To, ez duk probetxurik hantxetako ithurriraino banoak, ur zorta bat edan eta nunbeitik libratuko nuk behar bada. Ox 198.
azpisarrera-8
HANTXETAN. Allí mismo.
Zer da hantxetan beltz-beltza? Etcham 201. Ardi berant emari bat bere bildotx sortu-berriarekin hantxetan zagoela meeka xokoan. Larre ArtzainE 44 (v. tbn. ib. 48, 49, 55 et passim).
azpisarrera-9
HANTXETARA (Ir, etc.) allí mismo. Cf. HEMENDIK HANTXETARA (s.v. hemen).
Joanen nuk hantxetara. Etcham 200.
azpisarrera-10
HANTXETIK (S ap. A Morf 349). De allí mismo.
hantxe
<< hanka 0 / 0 1 hara >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper