Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1008 emaitza edan bilaketarentzat

Sarrera buruan (29)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
al.
sense-1
(V-gip ap. Etxba Eib ; Lar, , A DBols).
(Partícula empleada en oraciones interrogativas absolutas (las que piden una respuesta afirmativa o negativa); precede inmediatamente al aux. o forma verbal conjugada).
"Mas si, cuando se pregunta dudando, al, ez al, entre el modo de infinitivo y la terminación, y también ote. Mas si se habrá llevado el dinero? eraman al deu, eraman ezaldeu dirua? eraman ote deu dirua? " Lar (tbn. Añ). " Al-, acaso. Etorri alda? ¿acaso ha venido?" A DBols. "Elemento verbal inquisitivo en locuciones interrogativas" Etxba Eib. Cf. ahal. .
tradizioa
Tr. Poco usual hasta mediados del s. XIX, cuando comienza a ser bastante frecuente en textos vizcaínos y gral. en los guipuzcoanos. En en el s. XX se documenta tbn. en algunos textos de autores septentrionales como Mirande o Mattin (115), o en autores alto-navarros como Inza (Azalp 7), Iraizoz (YKBiz 51) o Izeta (DirG 20).

Aurren batzuek algera, ta aur motel, negartiak, txitxia ta paparekin engañatuko gaituztenak? Lar Fueros 48. Zer? diño: ez al aut artuko / eta nos edo nos eskupetuko? Zav Fab RIEV 1909, 29 (cf. Mg in VMg 97: ez aut nik artuko / ta noiz edo noiz eskupetuko?). Markesen bat al aiz i, / bestela kondea, / egiteko alferrik / ta beti asea? It Fab 255. Zakurra naizala uste al dek, makilla utsarekin niganatzeko? Lard 165. Zuluari gelatxua al deritza? Ur Dial 13. Gaspar Lizarralde / emen bizi al da? Bil 149. Artzekorik al dauka / iñork guregana? Xe 291. Kaxuelan al dago? Sor AuOst 74. Dogun alea, On Luis, ain al da txikarra? AB AmaE 259. Gaur ere ostirala al degu? Salda onek ala diruri. Urruz Urz 24. Kristiñau batek besteak kristiñaututea ez al da ondo? Ag AL 120. Nik nai izatia ez al da asko, arrek nai ez badu ere? Moc Damu 22. Egingo al dezu mesere ortzak erakustia? Iraola 80. Zoratu egin al yak? Zer darabik euk? Bai-dakik zer dan Ameriketara juatia? Kk Ab I 53. Pekatu egiten lagundu al diozu? ArgiDL 27. Kulpa gabia kastigatzeko / al dabilkizu idea? Tx B I 33. Ta ondo aldakie / dantzan euzkeldunak? Enb 207. Ez al datoz oraino igitaiak? Or Mi 88. Meza nagusi ondoren ongi aldatorkizute? Lab EEguna 80. A! Zu al ziñan, Xabier? NEtx Antz 153. Bideak ez al du nekerik? Munita 71. Edan ala ez edan, ez al zen oro berdin, guztia orobat? Mde HaurB 13. Ardi galdurik somatu al duk bidean? Etxde JJ 6. Ikusten al dituk mendi zuri aiek? Anab Poli 46. Ni, barriz, beti lanean. Au al da bizimodua? Bilbao IpuiB 64s. Billabonara al zoaz? Ugalde Iltz 32. Bizikletan larregi ibilli al aiz, ala zer? Erkiag BatB 98. Errekontxo, i ere / emen al enguan? Zendoia 103. Gelditzen al da Donostian jaiotz-irudi zahar ederrik? MEIG I 78.
v. tbn. (Para textos vizcaínos): Itz Azald 8. Or Tormes 3. Otx 37. BEnb NereA 237. SM Zirik 6. Gand Elorri 151. FEtxeb 118.
azpiadiera-1.1
(Precedido de bai ).
Zelan! Urragotik bai al dator? Ur Dial 4. Orañ ere gure berri bai aldaki? Arr GB 84. Doñuba bai aldakizu? Moc Damu 26. Bai al dezu iñor iltzeko asmorik? Iraola 80. Bai aldaki bestek? Ag G 283. Adorerik bai al dozu artu dozun zeregiña bide onera eruateko? Kk Ab I 25. Juiziorik bai al du? Tx B I 217. Bai al dakusazu Yondone Yakueren bidea? Or Mi 123. Arana Goiriri aziaren ernemiña, bai al dakizute zerk eman dion? Ldi IL 155. Bai al-da ludian araingo zorionik? TAg Uzt 313. Beste orrenbeste eman dezaken lurrik bai al da, urre-minaren bat izan ezean? Munita 81. Txinbo jaboirik bai al dakazue? SM Zirik 114. Itziar ortan iñor bai al da / etxean gelditu danik? Basarri 29. Bertze berririk bai al da? Izeta DirG 43. Baña aitak ere bai al du ontan zer ikusirik? MAtx Gazt 19. Bai al dek izenik? NEtx LBB 269. Ostutako gauza batek bai al du bear ainbat gustorik? Alkain 30.
v. tbn. Sor Bar 33. Alz STFer 141. Urruz Zer 34. KIkG 5. KIkV 17. Inza Azalp 20. Enb 169. Lek EunD 44. ABar Goi 33. Zait Sof 161. SMitx Aranz 106. JAIraz Bizia 16. Etxde JJ 123. BEnb NereA 107. And AUzta 58. Anab Aprika 32. Salav 87. Uzt Sas 39.
azpiadiera-1.2
(Precedido de ba ).
Ba al daki inork, nik bezela, Medel nor dan? A Ardi 27. An ondoarrean diyoan talde naigabetua ba al dakusak? Or Mi 63. Senarrik ba-al-dozu? Otx 108. Aurrak, yatekorik ezer ba al duzue? Ir YKBiz 536. Pizti gaiztoagorik ba al-dek iñun? TAg Uzt 88. Ba al dakin non den Theresa? Mde HaurB 42. Zer-aaztu ba al daukak ik, ala? Txill Let 55. Beorrek ere ba aldaki gure auntz gorritxok zenbat ortz dituan? And AUzta 67. Ba al dituzu zeure buruazko agiri ta paperak? Erkiag BatB 169. Neretzako lanik ba al daukazu, nagusi? Salav 39. Ba al da arte-sailean euskal eskolarik? MEIG I 111.
v. tbn. Iraola 54. Tx B I 225. Alz Ram 101. Lek EunD 35. Zait Sof 74. Munita 25. Etxde JJ 59. SM Zirik 52. Osk Kurl 11. Vill Jaink 60. Lab SuEm 188. NEtx LBB 133. Berron Kijote 170.
azpiadiera-1.3
(En interrogativas indirectas).
[Bear dute jakin] zer denbora dagoan, / dakarren euria, edo bortitzegia / al dan eguzkia. It Fab 172. Galdetu zion, ea Greziako itzkuntzan al-zekien. Lard 523. Konformatzen al zeran / esan ez edo bai. Bil 101. Egia al dan gizon orretxek / berak aitortu dezala. JanEd II 107. Emen Doña Mariak esan bear digu ondo al datorkion. Lab EEguna 80. Zure ezpañetatik nai dizugu entzun / beste Erririk ba al dan, ikusi al dezun, / onek aña Jesus maite dunik iñun. SMitx Aranz 173. Esan zuetatik al dan igaro! "Decid si por vosotros ha pasado" . Gazt MusIx 181. Zuk bakarrik, iñor gabe gelditu bear al dezun esango didazu. MAtx Gazt 34. Ari al zera orain ere, Pelix? --Zer dezu, Niko? --Zere buruarekin izketan ari al zeran, ba. NEtx LBB 88. Ez al geran ixilduko / ai dira galdezka. Uzt Noiz 104. Sarjentoak galde egin zuan ea pelukerorik ba al zegoan presentean. Albeniz 57.
azpisarrera-1
NIK AL DAKIT, AL DAKIT. v. jakin.
al
<< aketiren 0 / 0 1 ala >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper