Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1008 emaitza edan bilaketarentzat

Sarrera buruan (29)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
aleman.
etimologikoa
Etim. En documentos medievales navarros, y ahora como apellido, se atestigua sólo Alaman, cuyo valor es naturalmente impreciso.
sense-1
1. (G-nav ap. Iz Ulz 77 ), alaman (Urt V 153).
(Adj. y sust.).Alemán, natural de Alemania. "Cirrigeri germani, illeak burlaturik dakharzketen alamanak " Urt V 153. v. doixtar, alemandar .
tradizioa
Tr. Documentado tanto al Norte como al Sur. La forma alaman sólo se encuentra en Hiribarren (Esk 9) y Zalduby (RIEV 1908, 605). En DFrec hay 10 ejs. de aleman.

Etzuen bere mendean arnorik edan, anhitz baitzen aleman batentzat. Ax 406 (V 265). Erromarrek Anglesen, Alemanen, eta hekien kapitain jeneralaren kontra izan zuten gerla hartan. ES 112. Alemanak beitira / Españulak bezala, / Bere pekuen mendeküz eta ürgüllüz gora. Etch 478. Bai Inglesak nola Alemanak nai dute ta datoz nere agintiaren pian jartzera. Bv AsL 65. Soldado aleman elibat. Ip Hil 86.
( s. XX.) Musikero alemana; arrek aurrian jartzen diyon guziya jotzen du. Iraola 105. Hortan, bertze askotan bezala, gure auzo Alemanek aspaldian aitzinduak gituzte. JE Bur 49. Ondar gerlan alemaner ikusi ginuen jauntzi hura bera dakar. JE Ber 47. Erbestekoa da, ez bakarrik . alemana Españian edo Zamorakoa Euskalerrian; baita ere donostiarra Bilbon, getariarra Zarautzen [...]. Ag G 329. Bi gizon; bat frantsesa, bertzea alemana. StPierre 31. Soldado aleman bat. Ib. 28. "Aleman guziak txarotu bear ditegu", entzun nion praile prantzes bati. Or SCruz 109. Demoniñie! Gerra nausian alemanak ez ebela garbitu? Kk Ab II 33. Rusiatikan abisatuta / ekarri zuten Berduna; / alemanentzat etzan ederra / ura sartu zan eguna. Tx B III 21. Ikusi al'ukan injeniero aleman aren emaztea? ABar Goi 16. Doixtarrak (alemanak) [...] aundi-zaleak ziran. Ldi IL 162 (162 aleman oiei). Doixtar edo alemanak. Eguzk GizAuz 40. Tekniko aleman bat ebillen Plaentxiako kañoi-fabrikan. SM Zirik 38. Alemanen denboran ogirik etzen izaten. Mattin 35. Alemanek noiz alde egin zuten, 45.ean? MEIG IX 78.

v. tbn. HU Aurp 206. Enb 136. Barb Sup 64. EusJok II 140. Iratz 134. Zerb IxtS 109. Mde Pr 247. Anab Aprika 12. Basarri 70. Alzola Atalak 117. Ataño TxanKan 255. Etchebarne 18. Gerrika 68. Insausti 254.
azpiadiera-1.1
Zergatik eraman induten ara? Prantses gizagaxo aiek burua galdu zunaten, alemana sartu zitzaienean. Guregana iduritu txarren batek artu zitunan. Or QA 102. Ez ituan oraindik amerikanoak Europan sartu. Ordurako, ordea, leku batzutan eziñean zebilleken alemana. Ataño TxanKan 255.
azpiadiera-1.2
(Precediendo a un sust.).
Gure Jinkua eiki / Etzen aleman kastati. Etch 482. [...] erakutsi zuen aleman aintzindariari. StPierre 34. [...] itsusi zitzaion aleman jeneralari. Ib. 31. Aleman, ipar-amerikano, angles, [...] español kontsuletarik badu edozoin frantsesek [...] laguntza gehiago, bere herritar aitzinekoetarik baino. JE Ber 72. Au alemana edo aleman jatorrikoa zan beintzat. Etxde JJ 271. Etzion barkatu aleman kastako apaizari. Ib. 271. [...] daritzaten poesia ederrak; batzuk Ulhand eta beste aleman neurtizlarietatik zuzen zuzen itzulikatuak. Izeta DirG 12. Aleman jakintsu batek esan omen zuen. Ostolaiz 61.
azpiadiera-1.3
Perteneciente o relativo a Alemania.
Eskol-etxe Alemana. Laph 247. Pake-oasitzaren izena etzait beñere gogoratzen. Alemana-edo dirudi. Txill Let 130.
sense-2
2. Lengua alemana. v. doitxera, alemanera.
Eta nola hanitx nork bere nazionentzat trabaillatu baidire Alemaniakoak alemanez, Espainiakoak espaiñolez [...]. Mong 587. Hala hitzetan, nola Gramatikan, hain dira diferent Hebreotik, Puniakatik, [...] Alemanetik, hala nola baita Hebreoa Latinetik. ES 127. Han entzun nituen alemanez juramentu mota guzietarik. StPierre 18. Laster itzulpenak jalgi ziren latinez, italianoz, alemanez. Lf ELit 157. Alemanetik euskeratua. Lab SuEm 165. Bere herriko hizkuntza, alemana, guztiz maite zuela. MEIG VI 57. Gero bigarren edizioa berak atera zuen alemanez. MEIG VIII 87.
v. tbn. Mde Pr 204. Basarri 178. Osk Kurl 115.
azpisarrera-1
ALEMANEZKO (Adnom.).
Alemanezko hitz jatorrak. PMuj in MEIG I 93 (v. tbn. MEIG VI 129).
azpisarrera-2
ALEMAN-HIZKUNTZA. Lengua alemana. v. supra (2).
Aleman hizkuntza hura puska bat marraskatzen bainuen. StPierre 13.
aleman
<< alegia 0 / 0 alfer >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper