Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1008 emaitza edan bilaketarentzat

Sarrera buruan (29)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
gidari.
sense-1
1. (V-gip, G, AN, L, BN-arb, S; SP, Urt I 192, Lar, , H), giari (V-m), kidari (AN, L; Lar, Aq 1276, H). Ref.: A (gidari, giari, kidari); Lrq; Etxba Eib; Gte Erd 260.
Guía, conductor; director. "Adalid" Lar. "Guiador" . " Aren sentimentuak dituzte gidari (G-azp), mendian artzaina dute gidari (BN-arb)" Gte Erd 260. v. bidari (2), gida, gidatzaile, gidoin (2).
tradizioa
Tr. Gidari es la forma más general, que aparece en los autores septentrionales junto con kidari , y en los meridionales con giari (tbn. gijari, giyari ). Kidari se documenta en Axular, Lizarraga de Elcano y Eguiateguy. En DFrec hay 67 ejs. de gidari .

Itsuén gidari aizela. "Conducteur" . Rom 2, 19 (He, TB, IBk gidari; Dv bidari, Ol itsumutil). O, zuzia, erran zioten, / zaren gure gidari. EZ Noel 64. Erakuslerik eta kidaririk gabe. Ax 36 (V 22; 420 (V 272) gidari). Hirur erregeak, edo magoak, eman zitzaizkon bideari; izar arraiotsu hura zutelarik bere gidari. Lg II 113. Konfraria asestitüren da jaun direktor edo gidariaren [...] ehortzetala. Mercy 35. Espiritu Santuak markatzen du apaizaren anima eta egiten du Jesusen artaldeko giarietatik bat. AA I 553. Berbera jarten da euren buru, gordetzalla ta gijari egiñik. Ur MarIl 22. Bat eskola gidari Baionan higatzen. Hb Esk 144. Torilletik atera / zuten lendabizi, / bei zar bat giyariya / bandera ta guzi. Xe 204. Edan dabe gidariak eta mutill koskorrak . botella bat Besubioko ardao. Ag Ioan 268. Bitartean, ni, ororen gidaria, ene kontzientzia aztertzearekin ohartzen niz zoin erho izan naizen. JE Ber 97. Kontxa begi-bakarra / dute giari. MendaroTx 191. Agur, alkate jauna / ta erri-giariak. Yanzi 67. Hori zioten bestalde irlandar populuari aholkatzen orduko gidari abertzaleek berek. Mde Pr 238. Igande arrats batez, arnoa nausi eta gidari. Zerb Azk 89. Poemaren nondik norakoa, ari gidaria. Vill in Gand Elorri 9. Ondo kostauta, sartu eben idiskoa illetxera, aren jabe ta gidariak. Erkiag BatB 51. Oinkadak zuzen emateko gidari ta zuzendari on bat bear dezu. MAtx Gazt 93. Egia beti izan daitela / bizi-bideko gidari. BEnb NereA 206. Idazleek, gidari baitira, beti herriaren . aurretik joan behar dute. PMuj in MEIG I 93. Beren gidariak agindu dienean, sartu dira berriz ere trenean. TxGarm BordaB 47s. [Garbiketarako] talde txikiak, bakotxa bere gidariakin eginda egozan. Gerrika 30. Apezgai bat gure koro eta kantuen gidari eta gu denak kantari. Larre ArtzainE 199. Txara tapitu horretan gidari dabil Etxaide eta bere senaz baliatu behar nahi eta ez biderik zabalduko badu. MEIG II 128.
v. tbn. Mat 293. Volt 151. SP Phil 424. Arg DevB I. Gç 188. ES 141. Ch III 56, 6. CatLav 37 (V 26). Mih 104. Iraultza 74. Monho 32. Gco II 79. JesBih 413. MarIl 74. It Fab 201. Izt Po 138. Gy 230. Lard 98. Balad 244. Hb Egia 128. Bordel 178. Noe 61. Aran SIgn 113. Elzb Po 183. Bv AsL 70. AB AmaE 114. EE 1885b, 546. Jnn SBi 157. Lap 265s (V 121). HU Aurp 117. Ag AL 13. Zby RIEV 1908, 204. Goñi 108. StPierre 17. EusJok 88. Inza Azalp 86. Ox 58. Kk Ab II 170. Etcham 217. Alz Ram 99. Yanzi 148. Ldi IL 154. Ir YKBiz 400. EA OlBe 12. Etxde JJ 247. Or Aitork 108. Txill Let 131. SMitx Aranz 49. Anab Aprika 35. Vill Jaink 9. Gazt MusIx 173. LuzKant 122. Ibiñ Virgil 55. Ardoy SFran 207. NEtx LBB 38. Olea 61. Xa Odol 339. Uzt Auspoa 10, 88. Lf in Casve SGrazi 12. MMant 57. JAzpiroz 221. Giari: Izt C 509. EusJok II 30. AB AmaE 439. Urruz Zer 122. Ataño TxanKan 180. Giyari: Noe 62. PE 122. Arrantz 123. Kidari: LE Prog 108. Egiat 179 (kidarri).
azpiadiera-1.1
Conductor (de un vehículo).
Oza eta Ahio, Abinadabeen bi semeak, ziren orgaren gidari. Lg I 300. Zalburdiaren gidariari labetakoa bialdu diogu. Alz Ram 122. Beribilen gidariek. JE Ber 45 (71 beribil-gidari). Fiat txiker bat etorren bidean beera errirantz, eta oi zalako soiñu durunditsua jo eban, arako gomazko puxika biribillari, gidariak marruskaldi latza egiñaz. Erkiag BatB 87. Gidari ona zerala / danak oarturik. Insausti 328. Gidariak leiotik beso luze bat atera eta gelditzeko kiñuak egiñez. Zendoia 217.
azpiadiera-1.2
Edurretako Amagaz / Karmen ta Maria, / izen asko baiña bat / Jainkozko saria. / Mundutikan zerura / zubi gidaria. Ayesta 140 (='zubi eta gidaria'?).
sense-2
2. Guía (libro, etc.).
Laguntza eman, galdu ziran lurraz berjabetzeko: argibideak, asmo-ingiak, gidariak eta abar. "Informes, planos, guías" . EAEg19-11-1936, 335.
gidari
<< gezagozotu 0 / 0 gihar >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper