Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1008 emaitza edan bilaketarentzat

Sarrera buruan (29)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
gaberik.
sense-1
1. (L, BN, S; SP, Dv (s.v. gabe), H (L, s.v. gabe), A), barik (V; Dv (V), H (V, s.v. bage)), bagarik (Dv, H (s.v. bage), A), bagerik (H), gaberikan, bagerikan, barikan, baarik (V-gip), barek (V-gip). Ref.: A, Etxba Eib , Holmer ApuntV y Elexp Berg (barik); Lh y Lrq (gaberik); Iz ArOñ (báarik); Gte Erd 268.
Sin. "Es derivado pleonástico que vale por gabe" A. "Más frecuente en Eibar que estas dos formas [bage y gabe]" Etxba Eib. v. gabe.
tradizioa
Tr. De uso general. Es especialmente frecuente en vizcaíno, donde mantiene una tradición constante desde los textos más antiguos hasta hoy (falta en J.J. Moguel y Astarloa). Muy bien documentado en los autores septentrionales antiguos, a partir del s. XVIII se encuentra sólo esporádicamente, salvo en la tradición suletina, donde su empleo parece mantenerse mejor. En guipuzcoano, aunque aparece en los Refranes de Isasti y Gavon Sariac, durante el s. XIX sólo lo encontramos en J.I. Arana y Beovide; en el s. XX, en cambio, se documenta en bastantes autores, gralmte. de cierto nivel (Lizardi, Orixe, S. Mitxelena, Villasante, etc.), pero tbn. en bersolaris. Gaberik es la forma empleada por los autores septentrionales y buena parte de los guipuzcoanos (sobre todo en el s. XX); hay algún ej. en dialecto vizcaíno en Arrese Beitia (que emplea tbn. bagarik y bagerik ) y Anduaga. Dechepare emplea sobre todo gaberik , pero hay un ej. de bagerik . Hay bagerik en los Cantares de la quema de Mondragón, los Refranes de Isasti, Sauguis, CatAnz, GavS y Mendigacha; junto a gaberik, en Eguiateguy, J.I. Arana y Orixe. En vizcaíno hay bagarik en todos los textos antiguos, con las excepciones que quedan hechas, y del s. XIX (Añibarro (que cambia varios baga de EL 1 por bagarik en la 2.a ed.: v. p.ej. EL 1 86 ganora baga EL 2 96 ganora bagarik ), f. Bartolomé, Uriarte, Iturzaeta), y se documenta todavía esporádicamente en el s. XX, si bien desde fines del s. XIX es reemplazado casi por completo por barik, que documentamos primero en DurPl y en PAb de Moguel (un sólo ej., en una poesía, tal vez popular; por otra parte, tampoco emplea bagarik sino en un par de ocasiones, nunca en CO ): hay bagarik y barik en DurPl, Moguel, Echeita (en quien bagarik es ej. único frente a numerosos barik ), Enbeita (que usa tbn. alguna vez bagerik ), el Tormes de Orixe, Kirikiño, Akesolo, Erkiaga y B. Enbeita; barik y bagerik en Lauaxeta; sólo barik en Azcue, D. Agirre (ya en AL ), KIkV, Altuna, Otxolua, Eguzkitza, etc. Fuera del vizcaíno, hay barik en Beovide (ej. único de la forma y de la palabra), Labayen (id.), Orixe, EAEg , Villasante e Ibiñagabeitia. Hay baarik, junto a bagarik, en Zavala; gaberikan en Arrese Beitia y Aresti (en éste junto a gaberik ); bagerikan en un texto vizcaíno de Noe 110. En DFrec hay 61 ejs. de barik .
azpiadiera-1.1
(Precedido de part.).A veces tiene valor temporal 'antes de'.
tradizioa
Tr. De empleo general.

Orok hara behar dugu eskusatu gaberik. E 61. Eskuak ikuzi gaberik iatea. Mc 7, 2 (tít.). Hain urrun ioan gaberik ere, gizonetarik batbederak bere baithan eriden ahal zezakeen. Adv ** 1r. Anitz enojorik eman bagerik gure artean konpon gitean. MRos 10.1v. Nor dagoke zu laudatu gaberik? EZ Man I 13. Iragan bedi anhitz gauza guk iakin gaberik, zeren eztakienak eztu damurik hartzen. Ax 311 (V 207). Bidrieratik iragoten dana legez eguzkia, ausi bagarik bidrioa. (N. Zubia, 1691). ConTAV 5.2.11, 150. Ala beitira hanitx, [...] uste gaberik arimak khorpitzetarik jalki zaitzenak! Mst I 23, 7. Juan nitzan Gibraltaño / kasi busti barik. DurPl 55. Baina, aurrerago irago bagarik, ikasi biar dozu, neure entzula onak, zeinbat modutakuak dirian gurarijak. fB Ic II 251. Ezer bere geratu ez dedin esan bagarik. fB Ic III 357. Berbertati, geiago luzatu bagarik, konfesa zaitekez. EL2 31. Galdu neban jakin bagarik bere balijua. Ur MarIl 64. Ordutxo bat ere etzuela igarotzen, beraganatu bagerik. Aran SIgn 45. Bekhatü murtal bat nahi gaberik ahatzten denian. CatS 87. Ekarrizuez aztu bagarik. AB AmaE 120. Morroi zarra Aitagana bialdu egizu... Amari esan barik. Ag AL 22. --Ementxe, Bilbo ikusten. --Neugana etorri barik? Ag Kr 190. Eskubetatik igarri barik juaten yakon. Kk Ab I 109. Hoa, hoa, Xoane gaixoa, hoa, sobera ernatu gaberik! Barb Sup 95. Esan barik be igarriko da. Kk Ab II 155. Errietako berriak-eta bidaltzen aspertu-gaberik diardutenak. Ldi IL 148. Arpegia lotsaz gorritu barik aitatu be ezin leikie olakorik. Eguzk GizAuz 14. Zurekin bildu gaitezen luzatu gaberik an. Or Poem 551. Ezin utz nezake aipatu gaberik. Mde Pr 258. Guzti-guztiek, batxo be itxi bagarik. Akes Ipiñ 22. Afaldu be ein barik, oian sartu ei zen. Ib. 32. Eiota ala eio barik? Bilbao IpuiB 171. I, Perikotxua, neri gero, miñik ein barik ibilli akitx, e! SM Zirik 56. Alkarri ezer esan biar barik, bixak alegindu ziran. Etxba Ibilt 459. Bi alderdiei entzun gaberik / ez eman epairik. Olea 201. Irakurri gaberik nehoiz liburuan, / euskal kanta guziak zintuen buruan. Xa Odol 189. --Hamalau asto hor ditut / urrez kargaturik, / haiek emungo dizut / utziazu bizirik. / --Haiek neuriak dira / zuk emun gaberik. (versión de Araoz). Eusk 1974, 162. Zelan egon ba gure errian / zezenak ikusi barik? FEtxeb 95. Ez da deus lortzen saiatu gaberik. MEIG IV 119.
v. tbn. Volt 264. Harb 160. O Po 54. Hm 86. SP Imit 65. Tt Onsa 61. Bp II 135. Egiat 250. Arch Fab 185. Bordel 197. Gy 263. Afrika 55. Aran SIgn 5. AB AmaE 286. EusJok 140. JanEd II 100. ArgiDL 162. Balad 85. SMitx Aranz 176. Basarri 60. Arti Tobera 281. And AUzta 130. Vill Jaink 147. MAtx Gazt 69. Uzt Noiz 80. Ostolaiz 71. Insausti 195. Barik: Bv AsL 138. Azc PB 134. Echta Jos 32. EusJok II 119. KIkV 42. Altuna 90. Enb 181. Laux BBa 34. Lab EEguna 69. Otx 120. Or Eus 27. Erkiag Arran 107. Vill Jaink 167. Gand Elorri 134. Osk Kurl 56. BEnb NereA 160. Alzola Atalak 105. Ayesta 38. Gerrika 24. Bagarik: Cap 25. DurPl 70. Zav Fab RIEV 1909, 35. CatLlo 23. CatBus 57. Itz Azald 181. Echta Jos 262. Or Tormes 27. Enb 59. Erkiag BatB 77. BEnb NereA 113. Bagerik: E 255. GavS 29. Egiat 224. Mdg 152. Or Eus 160. Baarik: Zav Fab RIEV 1907, 535. Barikan: Ayesta 59.
azpiadiera-1.1.1
Düda gabe estakürik baditit nik ere / ezpeitü Jinkuk egin gaberik batere.Etch in Etxde JJ 265.
azpiadiera-1.1.2
(Rad. en vez de part.).
Barka bagerik bat ez daitela. Or Eus 184. [Hilotzak] bere diru-paper eta gauzak oro sakeletan zituen uki gaberik. Mde Pr 166. Bere zoriaz oar gaberik, lozorro dago. Gazt MusIx 107.
azpiadiera-1.1.3
(Con ere interpuesto).
Gox guztia emongo leuke Elexan, urten bere bagarik. EL2 96. Bizi naiz [...] erijotziagaz gomutau bere bagarik. Ur MarIl 34.
azpiadiera-1.1.4
(Con alativo en vez de part.).Tiene en ocasiones un claro matiz temporal 'antes de'.
Egun harzaz orhit giten, othoi, hara gaberik. E 57. Erromara bagarik, bere errian, edozein konfesorek guztien parkaziño osoa emongo deutso. Cb CatV 83. Simon Zirineo / laguntzan emon eutsen, / Kalbariora bagarik / Yesus il ze lekien. EL2 195 (EL1 189 bidean). Asko eskontzen dira elizara barik. Ag Kr 185. Bakaldunagana juan, ala ara barik etxian geratu. Otx 49. Aal eukean untzirik etzeitean legorrera barik geldituko. Erkiag Arran 164. Nor gelditu, al dauela, ermiteko meza nausire barik? Akes Ipiñ 20. Aurten Elorrio ikusi bearko diagu Kanpanzarrera barik. And Auzta 60. Xirimiri txanka meia, nora barik ta bustia, baso aldetik agertu da. Gand Elorri 60.
v. tbn. fB Ic III 360. CatLlo 65. Enb 166. SM Zirik 12.
azpiadiera-1.1.5
(En exprs. imperativas).
Barrerik egin barik bertan! Otx 172. Eutsi guardasola, busti barik. "Busti ez zaitezen" . Garro Eusk 1961, 359. Busti barik, gero! Ib. 359. Barrerik egin barik! Erkiag BatB 67. Khontuz gero Bilbon galdu barik! Osk Kurl 82. Jantzi zak ariñ zapata zaharrak, barrixak aphurtu barik! Ib. 47.
azpiadiera-1.2

(Precedido de tema nominal nudo, pron. o similar).
" Ezetarako gogo barik dabill " Elexp Berg.
tradizioa
Tr. De empleo general, a diferencia de la construcción con suf. -(r)ik, que, no sólo es mucho menos frecuente, sino que además sólo se documenta en autores vizcaínos; se documenta tbn., con batere interpuesto, en Eguiateguy.

An datz Presebal ilik, / Juanikotegaz lagundurik, / txibuluen ospe bagerik. (Cantares de la quema de Mondragón). TAV 3.1.7, 16ss. Erioa manatzen du ezein falta gaberik / hilak oro dakatzela aitzinera bizirik. E 51. Ministre gaberik Elizá iragan ahal daitela. Lç ABC I 1r. Guraso asko / jarri da ume bagarik, / umeak bere / oi ta guraso bagarik. Lazarraga 1203r. Lenengo bostak dira nezesidadekoak [...], zeinzuk bagarik ezin iñor salbadu leitekean. Bet 13. Su bagerik ezta kerik. Saug 153. Zeren lizate gastu egitea probetxo bagerik. MRos 11.1r. Hil gogorrak dauntza mobimendu gaberik. EZ Man I 46. Al baleite fedeagaz bakarrik? Ez, iauna, karidade eta obra on bagarik. Cap 26. Gauza sorta da Erretate, hura gaberik eninzate. O Pr 187. Jaun bat fin bagarik ona. Cb CatV 21. Ezta besteren eske, biotzak bakarrik / beretzat gura ditu beste bagarik. Acto 504s. Bai, düda gaberik. Egiat 178. Batere gaberik gaude. Ib. 207. Bide geijago bagarik ez da inor deungatzat euki biar. fB Ic II 218. Alan esaten ebeen antxina, eta antxina andi bagarik, euskaldun guztiak. Añ EL2 8. Aberatsa ezer bagarik [geratuten da]. Ur MarIl 21. Othe da nihon herririk / ema yotzaille gaberik? Gy 272. Zetako dot bizia neure Ioane barik? Azc PB 57. Barregurea etorkoen gogoratuta beste barik. Ag Kr 201. Ni zirikatuten beste asmo barik zatoze ona. Echta Jos 73. Ez korridu ta ez diru barik geratuko ete nindeken bildurrez. Kk Ab I 104. Mugaz axola gaberik, harrien bi aldetarik, ardi, behiek, pottokek, alhan badabiltzalarik. Ox 24. Autortu daigun / lotsa ez bildur bagarik. Enb 102. Ardura barik lo egin. Kk Ab II 141. Yo gogor, erruki barik. Ib. 179. Zatoze neugaz ezeren bilddur barik! Otx 50. Aldakuntza ori edo gugaz edo gu barik egingo da. Eguzk GizAuz 155. Nozik onakoa dan eztakigun arren, eztabaide barik guztiz atxinekoa dala esan geinke. Akes Ipiñ 19. Konorte barik jausi. Bilbao IpuiB 14. Buru asko barik be naiko diru egiten dot nik. Ib. 99. Ia, ta ia barik be esango neuke nik. Ib. 199. Ainbeste kopla barik, nere denporan, amaika zaldi kaso izan jituat. SM Zirik 88. Baiña zerbaiten truke, ez geiagoko barik. Erkiag BatB 162. Erregiña asarre ikusirik, ez bildur aundi barik, esan biar esan zetsan onela: [...]. Etxba Ibilt 459. Alkar barik bakotxa bere aldetik izan biarko zirala. Ib. 484. Gü gaberik ezin egin Atharratzeko merkhatia. Casve SGrazi 20. Eskola barik pasatu neban / gazte denpora maitea. FEtxeb 12.
v. tbn. Etchart 3.1r. Volt 270. SP Phil 369. Tt Onsa 65. He Gudu 111. FrantzesB I 68. Arch Fab 193. Dv LEd 161. AB AmaE 55. JanEd II 73. JMB ELG 44. SMitx Aranz 235. Mde Pr 159. Or Aitork 10. Arti MaldanB 201. Azurm HitzB 53. Barik: Mg PAb 142. KIkV 65. Altuna 82. Enb 48. Laux BBa 12. Or Eus 198. Osk Kurl 214. Gand Elorri 167. BEnb NereA 145. Onaind in Gazt MusIx 152. Balad 140. Alzola Atalak 50. Ayesta 34. Bagarik: Arz 30. Urqz 5. Oe 36. DurPl 100. Mg PAb 65. Zav Fab RIEV 1907, 543. CatLlo 40. CatBus 23. AB AmaE 170. Itz Azald 16. Kk Ab I 21. EusJok II 108. Or Tormes 9. Balad 200 ("Marijesiak", 1933). Erkiag BatB 51. BEnb NereA 160. Bagerik: RIs 25. CatAnz 6. Egiat 211. Enb 51. Laux BBa 108. Gaberikan: AB AmaE 407. Arti MaldanB 223.
azpiadiera-1.2.1
Excepto.
Bulda baten bitartez [...] / bariku gaberikan / libratu bestiak. Ayesta 63.
azpiadiera-1.3
(Con ere interpuesto).
Terziopelozko toxa bat aurkitu neutson izur izur egiña, ez txuri, ta aspaldian egondako zantzu be barik. Or Tormes 83.
azpiadiera-1.4
(Precedido de sust. + -(r)ik ).
Itxaso zabalian / ibillijagaitik / askotan etorri naz / arrañik bagarik. DurPl 78. Lotsarik apurrik barik ebilen. Azc PB 164. Ardura txikijenik barik lo egiteko. Kk Ab I 26. Zelan egingo zeunkie txakurrik barik erbija atxikitzeko? Otx 14. Ama, lantegira joan bearrik barik, [...] umetxuak zaintzen etxean. Eguzk GizAuz 177. Salbe bat kantau eta besterik bagarik / sarri ikusten doguz libre arriskutik. Erkiag BatB 196. Bildurrik barik erakutsi du gogor jotzeko gogua. BEnb NereA 82. Hemen hil biar dezu / dudarik gaberik. (versión de Araoz). Eusk 1974, 163. Ardorik barik jaten dodanez. Ayesta 55.
v. tbn. Barik: Enb 111. Bilbao IpuiB 63. SM Zirik 94. Gerrika 15.
azpiadiera-1.4.1
(Con ere o batere interpuestos).
Herioak bekhatü mortalik batere gaberik, graziazko estatian atrapatatürik. Tt Onsa 5. Infernuan gatx guztiyak onik bapere bagarik aurkituten dirian legez. CatLlo 88. Biak lurrera, ia konorterik be barik. Bilbao IpuiB 271.
azpiadiera-1.5
(Precedido de det.).
tradizioa
Tr. Sólo se documenta en autores vizcaínos, lo mismo que determinado con bat (q.v. infra ); hay, con todo, algún ej. moderno guipuzcoano (EAEg ), y ante gaberiko (q.v. infra ) uno de Leiçarraga.

Fede au bagarik iñor ez iustu izan ez salbadu leitean. Cap 26. Ondasunezko iturri ugariak, gatxeen nastea bagarik. EL1 62 (EL2 70 naste bagarik). Ez daki inok bere, Zeruko aparteko abisuba bagarik, pekatuban ala grazijan daguan. fB Ic I 37. Eztabe nai izena / izate ona barik. Azc PB 229. Euzkera garbi / geuria barik. Enb 141. Tramankulu orrek barik be. Kk Ab II 137. Ama-semiak barik jauregira ez bigurtzeko aginddu eutsen. Otx 104. Agiri au barik, ezin iñortxo ere ontziratu diteke. EAEg 15-1-1937, 812. Aretx guztien ondamena etorri zen, tantai edo garrasak bakarrik geratuten zireala gatx ori barik. Akes Ipiñ 25. Nork itxi, baiña, lagunak ardao-dsangada batzuk barik? Bilbao IpuiB 222.
v. tbn. CatLlo 42. Itz Azald 41. Echta Jos 184. KIkV 23. Etxba Ibilt 481.
azpiadiera-1.6
(Det. con bat ).
Premina andi bat bagarik euren gustoz olgeetia gaiti duazanak. fB Olg 122. Baltz une bat bagarik dan danean bardin. AB AmaE 215.
v. tbn. Azc PB 333. Ipiñeburuko auzotegie [...] meza bat bagarik itxi eudien. Akes Ipiñ 13.
azpiadiera-1.6.1
(Det. con bi ).
Ta etzaite etorri lupiña bi barik. Ag Kr 140.
azpiadiera-1.6.2
(Con batere ).
Zeruok [...] / odei bat bere bagarik, / iya sei urte onetan emen / ez dabe opa euririk. AB AmaE 30. Zoritxar bape barik zoriondunak bizi diran lekua da zerua. KIkV 42.
azpiadiera-1.6.3
Txakur txiki bat bera be barik geratu zan.Bilbao IpuiB 171.
azpiadiera-1.7

(Precedido de adv. o exprs. de lugar o tiempo).
" Urrunbarik, no lejos; luzarobarik, a no tardar" DRA .
Etorri ona Bilbao aldera, [...] ta urte batzuen barruan zeuben etxetik urrin barik diru-moltso politaren jabe ixango zarie. Kk Ab II 132. Badakit [...] emeko gustijoen iguingarri ixango gareana luzaro andi barik. Otx 125. Luzero barik. Akes Ipiñ 11. Beranduegi barik aalegiñez, aukerako mutil jaseko batekin atondu bear euken. Erkiag Arran 108. Egun asko barik etorri bearko dot barriro be. Ib. 142. Eta denpora asko barik, zeruko atietan aurkitu eban San Pedrok deika. Bilbao IpuiB 90. Berandu barik ilgo da. Gand Elorri 89.
v. tbn. Alzola Atalak 41. Etxba Ibilt 490.
azpiadiera-1.8
(Precedido de instr.). Cf. gabetu.
Izairi güzia amorio egiazkoala doa, inhur ezta harez gaberik. Egiat 205.
azpiadiera-1.9
(Empleado sólo).
Gizon hebainak gazna nahi errerik, hautsera erori eta egonen gaberik. O Pr 196. Arkitzen duzuna duzu artzen, beiñere galdu etzenularik; gaberik ez beiñere ta irabaziaz atsegin. "Nunquam inops" . Or Aitork 12.
sense-2
2. Antes de. " Noz bazkalduku? Ordu bate t'erdie parik ez (V-arr)" Gte Erd 210 (junto a baino lehenago ez, de otras zonas). v. gabe (I, 1, d).
Eguna bagarik egongo litekez Elex ateetan mez-emollearen begira. EL2 95s (EL1 85 egundu baxen len). Amaiketan bagarik / ta goixago bear bada. Zav Fab RIEV 1907, 97. Bost urte barik gerra asi zan. Ayesta 84.
sense-3
3. En vez de, no... sino... "Emendi barik, hortik joango zara (V-gip)" Gte Erd 49. v. gabe (I, 1, f).
tradizioa
Tr. Propio de la tradición vizcaína; se encuentra sobre todo en el s. XX, si bien los primeros ejs. son de E.M. Azcue. Lo encontramos tbn. en autores que no escriben en vizcaíno (Villasante, Ibiñagabeitia), sintomáticamente en la forma barik .

Beti egoteko naibagaz barik / kantetan zitareagaz. Azc PB 311 (en Ur PoBasc 360 naibaga barik; hay otro ej. seguro en 214). Banan barik, aldraka yuaten ziran. Kk Ab II 163. Erri bidera eldu zanian, andik artu barik, bitxabala-gora jarraitu eban. Ib. 93.
v. tbn. Laux BBa 142. Zorijonak barik, zorigaiztuak nakar. Otx 161. Azkatasuna iñorentzat barik norberarentzat ei da ona. Eguzk GizAuz 105. Zuzena nagusi egiteko barik, ugazabak zapaltzeko asmuz egiten dan burruka. Ib. 100. Sozialistak, euren buruak barik, aurrekoak daukez lapurtzat. Ib. 9. Ori, ondasunetan barik, arloterian guztiok bardintzea dala edonok daki. Ib. 39. Ipiñeko abade-etzea zalako ori, eleixeena barik, Ipiñeko jaunena zala. Akes Ipiñ 15. Eta orrela izan barik, bestela balitz? Erkiag Arran 66. Solora barik, goiz atan eleizara jo eban barriro. Bilbao IpuiB 142. --Zu, ia txikitotxu bat-- Ta gure Txomin Txikik bat barik, iru ta lau be klin-klan, klin-klan, beingoan garbituten ebazan. Ib. 32. Aita barik etxuen besterik kalean aurkitu? Ib. 56. Ura barik ardaua edan dau. "Ura edan bearrean". Garro Eusk 1961, 358. --Egurretan zoaz basora, ala? --Egurretan barik, beste zeregin askorik be badaukat basoan. Ib. 359. Zorionerako dugun griña, aurrera barik, atzera begira jartzen da. Vill Jaink 123. Il daitekena barik, beti biziren dana maitatu egizu. Gand Elorri 94. Tirotsa atertu barik, geitu egin da. Erkiag BatB 185. Iarraituko dute, gure apaizak etxerako barik auzorako gertutzen. Ibiñ Virgil 22. Goraldu barik Euskalerria / gertatu jaku jetxita. Ayesta 108.
azpiadiera-3.1
(En exprs. desiderativas o imperativas).En vez de.
Joan adi Mati ibiltaldi bategaz egurastutera, etxean sartuta egon barik. Echta Jos 226. Ezkutatu biar eukek emen egon barik. Enb 178. Orrelako gauza benak erabagi barik, ondo da noz-edo-bein gauza arintxuak, barregarrijak erabiltia be. Kk Ab II 9. Oba zenduke bakalderriko arazuai jaramon geiago egin, zuri ardurarik eztautsuben gauzetan sartu barik! Otx 25. Tira kortara, zeure ideko astuen ondora, bakaldun aurrera olako zantarkeririk egitten etorri barik! Ib. 64. Dana dala, zerbait egin beintzat, or ganora bage manatan egon barik. Erkiag Arran 110. Gizonak barik txarriak obe. Bilbao IpuiB 253.
v. tbn. Alzola Atalak 66.
azpisarrera-1
BARIK ERE. Cf. supra (3).
--Paixan ei daki gizon orrek, oiez? --Paixan barik be, yosten daki ederto. "Paixan badaki, bai baña yosten obeto, ederto" . Garro Eusk 1961, 359. --Ameriketatik gizon etorribarria tximinoitan ei dabil. --Tximinoitan barik be, soloan egiten dau bear. "Bai, ekiten deutso tximinoitan (a por jibiones); baña soloan egiten dau bear geienetan" . Ib. 359.
azpisarrera-2
BARIK ERE... ERE... Cf. supra (3).
--Paixan ei daki gizon orrek, oiez? --Paixan barik be, yosten be ederto daki. "Paixan eta yosten, biyetara daki ederto" . Garro Eusk 1961, 359. --Ameriketatik gizon etorriberria tximinoitan ei dabil. --Tximinoitan barik be, soloan be egiten dau bear. "Biyetara ekiten deutso, tximinoitan eta soloan" . Ib. 359.
azpisarrera-3
GABERIKO. (Adnom. de gaberik).
a) (Precedido de tema nominal nudo). "Lemamigaberiko ogien besta, festum azymorum" SP. "Ezizu erosi kalefaziño bareko etxeik" Elexp Berg.
Miserikordia gaberiko kondemnazionea. Lç Iac 2, 13 (tít.). Szienzia gaberiko zeloa. Lç Rom 10, 2 (tít.). Urik gabeko (urgaberiko) lurra. SP Imit III 3, 7 (Mst hur gabez sekatü, Echve 174, Ol urik gabeko). b) (Precedido de sust. det.).
Obrák gaberiko fedea. "Sans œuvres". Lç Tit 1, 16 (tít.). c) (Precedido de part.).
Hirur element kreatu gaberikoz egin izan den gorputz bat. Lç Ins G 3v. Kreatu gaberiko argiaren arraitasunak. SP Imit III 34, 2 (Ch, Mst kreatu(a) (izan) eztena). [Aizeak] kendu ebazan buruetatik ondo sartu bariko gizon-txapelak. Ag Kr 195. Joan zitzaion uste gaberiko iratzartzeak jauzerazi herstura. Mde Pr 159. Barka, Theresa, sekonta batentzat, minuta batentzat, esan gaberiko hitz emanagatik ere uzten bahaut. Mde HaurB 95.
gaberik
<< gabe 0 / 0 gabetarik >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper