Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1008 emaitza edan bilaketarentzat

Sarrera buruan (29)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
erretiro.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado únicamente en autores meridionales. v. erretreta.
sense-1
1. (Lar, ).
Retiro, soledad; refugio. "Retiro, leku bakarra, erretiroa " .
Zure erretiro edo bakarrean, Jainkoaren aurrean jarri ta eskazaiozu bere argia ta grazia. Cb Eg II 11. Egun bat igarotzeko erretiro edo bakartadean. Mg CC 167. Berrogei eguneko eremuko erretiroarekin, barauarekin eta orazioarekin. Gco I 444. Gordeetan ebeen erretirua, ez bakarrik dibersinoe nasaijetatik, [...] baita aparteetan ziran olgantza inozenteetatik bere. JJMg BasEsc 271. Kabaña, ganztaren egiteko eta artzaien erretiroarentako eta xaxgiua ardien bilgunia. Mdg 136.
sense-2
2. Acción de recogerse. "La vuelta a casa, después de una fiesta, normalmente" Elexp Berg.
Egunez ibilten da / al daben lekuan, / gabaz erretirua / dauka auzokuan. Noe 111. Dantzatu eta erretirua / gabeko beratzik aldean. Xe 263. Jokuan larregi ein eta erretiro txarrak edo izango ditxuzu, seguramente. SM Zirik 102. Urira doa, adiskide ta lagunengandik urreago egoteko, etxerako erretiru orduetan askatasuntsuago izateko. Erkiag BatB 148. Erretirotzat seguru dauke / erriko kanposantua. BEnb NereA 108. Zeruko izarrak, aingeruz nasi, / erretiro txarra dute. NEtx LBB 256. Jan-edanean eta erretiroan neurriz badabil, lanak nekez galduko dik gizona. Ataño TxanKan 115. Edan ere neurrian, nik baiño obean. Erretiroa, zuzena beti. Insausti 129.
sense-3
3. (V-gip, G-azp, AN-gip, B). Ref.: Elexp Berg; Gte Erd 188.
Jubilación; pensión de jubilación. " Erretirua artua dago " Gte Erd 188.
Serbitzua egin du / errian bastante, / [...] orain erretirua / merezi luke. Bil 43. Andik jornala seguru dauka / egiten badu lanikan, / da atzenian erretirua / ederra're bai andikan. Uzt Sas 246. Ez baidute oraindik guretzat erretirorik asmatu. Ataño TxanKan 10. Erretiroa ere / daukat naiko gutxi. Insausti 87. Bilbaon bizi da orain erretiroarekin. MIH 149.
azpiadiera-3.1
" Erretiro aldikin dabil (gaixorik) (G-azp)" Gte Erd 188.
sense-4
4. Despido.
Gizon-itxurako orrek len famili bat zeukan [lanean], eta len zeukanari erretiroa ematen zion, eta beste senar-emazte gazteak nai zituan. Albeniz 102.
sense-5
5. (G-azp-bet).Menopausia.
azpisarrera-1
ERRETIROAN.
Jainkoarekin erretiroan gizonakin bullan baño naiago zuen jardun. Cb Just 91. Bere familiagaz beti dot ikusi, / erretiroan legez jakulako bizi. AB AmaE 224.
erretiro
<< erreskada 0 / 0 erreuma >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper