Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1008 emaitza edan bilaketarentzat

Sarrera buruan (29)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 erreparo.
sense-1
1. (Lar), erreparu (Urt I 65, Ht VocGr , Dv), reparu (Ht VocGr 416).
Reparación, remedio; restitución. "Remède" Ht VocGr. "Remède, reparua" Ht VocGr 416.
"Reparo, enmienda" Lar.
Haren [Iesus Kristen] benedikzioneaz eta reparuaz sanktifikatuak izanen liradela hura rezebituren luten guziák. Lç Adv ** 2v. Zu baitzara inguratzen nauen dolorearen erreparua. Harb 324. Igerika ez baitzen hura [arratoiña] hanbatik ohitua: / igelak laster horrentzat badu erreparua. Gy 65. Jaikiren naiz erreparu-gabeko eta eternitateko kondenamenduaren aditzeko. Dv LEd 255 (Cb Eg II 143 erremedio gabeko). Erlumea ilkhitzen denean, birundaka dabila, eta astia ematen du behar diren erreparuen egiteko. Dv Lab 297.
v. tbn. Lap 155 (V 69).
sense-2
2. (AN-larr), erreparu (V-gip). Ref.: Iz Ulz; Asp Leiz2; Elexp Berg (erreparu). Cuidado, reparo, consideración, miramiento; advertencia. "Cuidado, vigilancia" Asp Leiz2.
Tr. Documentado en textos meridionales, sobre todo populares, a partir de mediados del s. XVIII.
Eri tristeak bere atsegiñ loien ardoa erreparo gabe edan zuen ta eriotzan guzia beazun samiñ ta infernuko pozoi biurtu zitzaion. Cb Eg II 191. Nola erreparo ta erreberenzia al dan andienaz Jesu Kristoren gorputza komulgatzean artzen degun. Cb EBO 51.
Ainbérze errepáro bi erreál ustekó. LE BOEanm 579. Zeiñ probetxugarriak eta prezisoak diran emen ipiñi diran erreparo eta erregla guziak. ErleG 91. Orra amabi bertso / Donostiyarako, / sagar-tratalariyen / erreparorako. JanEd I 92. Ori da erreparo gutxi izatia kriantza oneko señora batekin. Iraola 130. Ezer gutxitik zenbait personak / erreparua artzen du. In Tx B III 57.
v. tbn. EusJok II 78. PE 82. Otag EE 1883b 237. MAtx Gazt 60.
sense-3
3. Mirada.
Andik urrena ipiñi nizun / erreparua petxura, / orduantxen bai eman nizula / aingeru baten itxura. Bil 36. Neskatxak iri egiña ditek / makiña bat erreparu, / begirik kendu gabe ibili / zaizkik or bi edo iru. Basarri 28.
sense-4
4. (BN-baig ap. Satr VocP ), erreparu.
" Erreparo, abundancia de mano de obra; buena familia para el trabajo" Satr VocP. "Baxenabarren bezala Amikuzen ere entzunen duzu noiz nahi: erreparo handia da holako etxean. Erran gogo dautzute langileketa handia dela etxe hartan" Eskual 31-7-1908 (ap. DRA).
Badu erreparu / ta badu gero lur, / ohianian ere / erre-ala egur. Bordel 19. Ageri da lan gehiagoren egiteko bidea luketela horrela erreparo gutiagorekin. Eskual 14-8-1908 (ap. DRA). Langilez erreparoa egin behar zen aintzinetik [...]: "Aitak erran du, hea jinen den ziin Manez iratze pikatzera helduden ortzegunean". Larre ArtzainE 57.
azpisarrera-1
ERREPAROAN (Con egon, ibili...). Observando, mirando. "Eyittuen orduen sekoxago ta beratxagokuan erreparuan egoten, no solían estar entonces mirando si (el pan) era más duro o más blando" Iz Ulz.
Disputa aundiyak ikusi dira / publikuan ta klaruan, / arriturikan egondu gera / gauza orri erreparuan. Ud 135. Jende asko zeguan / an erreparuan, / orduko apustuba / galdu zenduan. AzpPr 36. Geiago balerik azaltzen ote dan / dabiltza erreparuan. Arrantz 124. Makiñat jende albuetatik / erreparuan zeuan, / orduban ere ango txapela / Uzkudunek ekarri zuan. EusJok II 157. Erreparuan jarri ezkero / burutik eta ankera, / Pello Errota, ematen dizut / gizatxarraren tankera. Tx B 109.
erreparo
<< erremedio 0 / 0 erreskada >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper