Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1008 emaitza edan bilaketarentzat

Sarrera buruan (29)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
buru-handi.
sense-1
1. (V-gip, L, BN, S; Lar, Hb, H ap. DRA), buruaundi (V-gip, G). Ref.: Lh; Etxba Eib (buruaundixa); Elexp Berg.
Cabezón, de cabeza grande. "Se dejó decir [...] buruandi, que es una palabra injuriosa" (Burlada, 1580) ReinEusk 79. "(Cabeza de) tarro, buruandi" Lar. "Cabezudo. Txiriko-kaleko Juantxo buruaundixa, gazterik il zan" Etxba Eib. v. BURU HANDIKO.
Sancho Buruandi (1360). Arzam 188.
Oh, ho, Hunolt gaizua, / asto bürü handia, / hire tradizionia / izan dük untsa pakatia. Xarlem 1417. Buru-andi, iñori buruko miña egittera zek akar? Ez asko txarrago etorri azan bidetik atzera baiñua, miñ luziori. A BGuzur 120. Arpegi-zabalkote, begi-urdin, buru-andi, arto-zale utsa. Ib. 108. Elduko baleutsa jakiari arako buruandiak! --zirautsan berarengo gure Indianoak itxaskabra bateri begiak boteaz. Ag Kr 142. Ots, artalde buruaundia! gari ona iltzen dukana! oa toki gisakoagora. Bai nekagarri eta arrandi aundia! 'Bande bourrue'. Or Mi 73. Maiz bota oi zizkan egoak kendutako euliak armiarma buru-aundiari. Anab Poli 31. Joxio buru-aundixan txapelak barrukaldetik daroian ugalakin gerriko bat egitia nai neuke. SM Zirik 116.
(Ref. a objetos).
Laisterkarako belbil edo automobilak zer dala-ta aurretik buru-aundi ta atzetik atze-me izaten diran galdetu zion. Anab Usauri 105.
sense-2
2.
(Uso pred.).
(Estar, etc.)con la cabeza llena, aturullado.
Prebenitu zanean / española pronto, / il dute zenbait frantzes / buru andi tonto. FrantzesB I 120. (de interpr. no segura) Dagoena buru handi, dabilana sabel handi. Zerb Prov 1006. Ta gure irakurlea arlo gaitz auekin buru-aundi atera ez dedin, ez goaz geiago esatera. Anab Usauri 105.
azpiadiera-2.1
(Estar, etc.)con resaca. " Igandean besta eginda, astelenean buru aundi (B)" Gte Erd 6.
Beste gizeraile ororen gehien eta buru baitzen hura, buruhandi ez zenetan behintzat: ezen edariari emana zen zoritxarrez. Mde Pr 136. Festa ondoren buru aundi. "Atontado después de la fiesta" . Alzo EusHabl 224.
sense-3
3. Que se cree importante.
Alegrixeko buru aundi orrek, endredau dau erri guztixe. Gerrika 83. Ez zen herri hortan jende haundiki, haundikari eta buru haundi hetarik batere. Larre ArtzainE 63.
sense-4
4. "Como adj. suele significar talentudo. Einstein, buruaundixa numeruetarako " Etxba Eib.
azpisarrera-1
ASTELEHEN BURU-HANDI. "Igandean geiegi edan, ta astelenean burua pisu" (AN-larr) Inza NaEsZarr 324. Cf. supra (2) .
Tabernan igaro jaia / astelen buru aundia, / goitikan beera beti jungo da / aren baserria. And AUzta 126.
azpisarrera-2
BURU-HANDI GELDITU. "(B, L-ain, BN-baig), llevarse un chasco" A.
Entzule asko etorri omen ziran osasunaz edo aberastasunaz iardungo zuelakoan. [...] entzuleok buru-andi ta ao-bete aginez gelditu omen ziran. Zait Plat 23.
buru-handi
<< buru-arin 0 / 0 buru-hori >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper