Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

1008 emaitza edan bilaketarentzat

Sarrera buruan (29)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
bortiztu.
sense-1
(Ht VocGr 362; -th- SP, Urt, VocBN A, Dv) (Aux. trans. e intrans.). Fortalecer(se); reforzar(se). "Borthitztea, rendre ou devenir fort" SP. "Adminiculare, gogortu, borthiztu" Urt I 191. "Callum obducere" Ib. IV 83. "Fortifier" Ht VocGr. "Haur hori borthiztu da" Arch (ap. DRA). "Devenir fort, violent; rendre fort, violent; se piquer, en parlant des boissons fermentées" Dv.
tradizioa
Tr. Documentado en textos septentrionales desde comienzos del s. XVII, y en Legaz. Gasteluçar emplea (si no es una errata) el sust. vbal. borthitze- (pero tbn. borthitzte-, q.v.).

Elias Profeta borthiztu eta indarztatu bait zen [...] sutophil hartzaz. Mat 267. Eriaren arimari / Emozu konfortua, / Indar onez etsaiaren / Kontra den borthiztua. EZ Eliç 74. Neure flakotasuna bortitz diazadazu. Harb 87. Fidanzia da esperantza bat bortiztua, indarztatua eta ustez ongi finkatua eta seguratua. Ax 127 (V 84). Ene promesak azkar, bortitz eta konsola zaitzala heldu zaizkitzun guzietan. SP Imit III 47, 1. Gida zazu eta borthitz / lurrean gizon itsua. 25. Othoizten zaitugu gure borthitzeaz eta gure konserbatzeaz zure zerbitzu sainduan. Ib. 53. Bañan gorphutza zaikunean / Olio sainduz gantzutzen, / Borthitzten da gure arima / Eta etsaia flakatzen. Ib. 216. Ni naiz Jauna atsekabetan arimak borthizten ditudana. Ch III 30, 1 (SP indar emaiten). Urak borthiztu eta hagitz berretu izan tziren lurraren gañean. Urt Gen 7, 18. Hunek [konfirmazioneak] fermutzen eta borthizten baikaitu bathaioan errezibitu dugun fedean. CatLav 223. (V 112) Guduan borthitz gaitzala. He Gudu 171. Ene ezpiritia fundatürik eta borthiztürik diagozü Jesü-Kristetan. Mst III 45, 3. Haizea bortitztu zen eta itsasoa handitu. Lg II 163. Ispiritü Seindiaren grazia, zoinzaz eriaren arima baita sendotia eta borthiztia. CatLan 155. Nor borthizten eta gizentzen da jan eta edan gabe egonez? Brtc 236. Flako dena berak bortizten du. Iraultza 27. Graziak gaitu bortiztu. Monho 128. Borthiztuko zare salbatzeko esperantzan. MarIl 31. Hazkar eta borthitz gaiten flakezia horien kontra. Jaur 119. Borthitz zazu nere arima ere etsai gaixtoaren kontra. Dv LEd 279. Sukharra oren guziez borthiztuz zitzohakon. Laph 14. Sendotzeko ta bortizteko bataioan artu ginuen fedean. Legaz 38 (CatLuz 22 bortizteko). Eztitzeko ordean emazteki zahar horren errabia geroago eta gehiago borthizten hari zuan! Elzb PAd 41s. Denborarekin are gehiago borthizten dire beren gezurretan. Arb Igand 150. Urak gaindituak dire, osoki borthiztuak. Ib. 102. Aski laster halere borthiztuxe nintzen, eta, hamabortz bat egunen buruko, lothu nintzaioen lanari. Prop 1908, 45. Susta bailezake mintzairarentzateko gure amodioa eta borthitz euskaraz mintzatzeko hartzen hasia ginduken jarraikitasuna. Lander RIEV 1910, 600. Xafla neurrikoetan onixa, hunen mamiko zain gorratsek izariz zezaten ager beren argia, aldare-tokikoaren ez bortizteko. JE Ber 64. Gizon zahar koskoildu bat hurbildu zen, alkoolak zarkaildu, itsustua, bortiztua. JEtchep 85. Urthek ez dute kontzientziaren danga hori eztituko, bainan hobeki borthitztuko eta pisutuko. Larz Senper 18.
azpiadiera-1.1
"Acere, [...] agaraztu, miñágre egin, ozpiñ egin, borthiztu " Urt I 93. "Se piquer, en parlant des boissons fermentées" Dv.
bortiztu
<< borroketa 0 / 0 bost >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper