Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

736 emaitza garai bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 lizar.
sense-1
1. (V, G, AN, L, BN-lab, Ae, Sal; SP, Lar, Añ (G), Dv, H; lizer G-azp-nav, AN-araq-ulz-erro-olza, B), lixar (V-m-gip), leizar (gral.; Lecl, Arch VocGr , Dv, H), leixar (V-ger-arrig-oroz-m-gip; LandHizt 371, A, que cita el msLond ), lejar (Lar Sup), lexar (V, S; , Izt, Gèze, Dv (V, S), H), lesar (Arzdi Plant1 277), letxar (Arzdi Plant1 277), letar (Arzdi Plant1 277), laixar (V-ger), laizar (AN-5vill), elisar (V-ger), eleixar (V-ger), elixar (V-ger), luzar (H (G)). Ref.: Bon-Ond 147; VocPir 561; Alth Bot 8; A (lizar, leizar); EI 107; Lrq (lexar); AEF 1955, 72, 131; Asp Leiz (aldaketa); Iz ArOñ (lizar, lexarra), Als (lizerra), Ulz (lizérra), To; Etxba Eib (lixarra); Holmer ApuntV (leizar); Elexp Berg.
Fresno. La grafía -j- del cantar de Acondia y de Lar Sup habría que interpretarla seguramente como /š/. v. lizarrondo.
tradizioa
Tr. La forma más usual es lizar. Los vizcaínos usan gralmente. lexar (lejar en un cantar antiguo y leixar en Alzola); tbn. emplea lexar el suletino Inchauspe. Leizar aparece en autores bajo-navarros (Mongongo, ChantP, Gatxitegi, Xalbador), además de en el vizcaíno Alzola. En DFrec hay 13 ejs. de lizar y 1, dialectal vizcaíno, de lexar .

Bustale due Leyçarate et Arrate (1000). Lizarraga, quarta pars (1028). Arzam 329. Bustalizas de Agaria e de Leyçarrate (Libro Rubro de Iranzu). VM 42. Akundia, lejarr.ga lejarbaga (Cantar de la batalla de Acondia). TAV 3.1.2. Eta hillez gero zaurthu lizar finezko lanzez. EZ Man I 37. Arnoarekin hirakiturik bai eta halaber leizarrarekin. Mong 593. Errauleen arrak lizarren ostoa jaten dutela. It Dial 15 (Dv lizar, Ur e Ip lexar). Lizarra, gure aldeetan, bakhan ikhusten da berroetarik kanpo. Dv Lab 321. Gora düzü leizarra, gorago izarra. (BN) ChantP 152. Ango lexarren erre zarata eskergea zan. AB AmaE 447. Intxaur eta lizarren artetik. Apaol 22. Gaztena, haritza, lizarra. JE Bur 188. Lizar-abarrak ugari. A Ardi 61. Lexar adakijak iruntzi dodaz. Otx 55. Lizar gaztean lepoa azkatuz. Or Eus 327. Lizarrez-lizar, gerta dan oro / mutil koxkorrak zabaltzen. Ib. 232. Eder zeruan izarra; / errekaldean lizarra. In Lek SClar 111. Zutia, lizarra aiña. Erkiag Arran 97. Lizar bat iomuga. Ibiñ Virgil 93. Leixar orriak. Alzola Atalak 81. Lizarrari muiña / ondotik igartu. NEtx LBB 258. Gure arbasok landatu leizar batzuen erdian. Xa Odol 102. Lizarrak maite du ura. Ostolaiz 37. Ur hegiko lizar nahiz makal lerdenen andanak. MEIG II 143.
v. tbn. Izt C 124. Goñi 21. EEs 1915, 59. ForuAG 309. MendaroTx 111. Lek EunD 13. JMB ELG 118. EA OlBe 87. Lf Murtuts 22. SMitx Aranz 100. Munita 35. Zait Plat 3. Gand Elorri 64. Uzt Sas 213. Azurm HitzB 66. Ataño TxanKan 196. JAzpiroz 199. Lexar: Mg PAb 188. ForuAB 137. Leizar: Gatxitegi Laborantza 55. Alzola Atalak 48.
sense-2
2. " Leizar (acepción nominal), fresno, (acepción adjetival) lisonjero (V-m)" A Morf 617.
azpisarrera-1
LIZAR-ABAR. Rama de fresno.
Itzalgarritzat, lizar-abarrak ugari, pago batetik bestera, lotu zituzten. A Ardi 61. Etxeko ate eta leioak elorri-zuri eta lizar-abarrez apaintzea. JMB ELG 80. Bigarren Euskel-Olerti-Jaiean, Tolosan, zillarrezko aritz-abarrez sariztatua. Ldi BB 124.
azpisarrera-2
LIZAR AR (lizarrara V-gip, G-to). Ref.: Iz ArOñ, To. Variedad de fresno de madera dura.
azpisarrera-3
LIZAR-ARBOLA. Fresno.
Negu beltza jin da gero, amentsetan nindagola, / ostotarik buluzi zen aldeko leizar arbola. Xa Odol 103.
azpisarrera-4
LIZAR-BELAR. "Fraxinelle, lizar-belhar" T-L.
azpisarrera-5
LIZAR EME (lizarreme V-gip, G-to). Ref.: Iz ArOñ, To. "Especie de fresnos que tienen hoja ancha" Iz ArOñ.
azpisarrera-6
LIZAR-IZERDI. "Orne, arbre" T-L.
azpisarrera-7
LIZAR-LORE (-lora msLond ap. A). "Fresno de flor, lizar loria (Fraxinus ornus)" LandHizt 371.
azpisarrera-8
LIZAR-MAKILA. (V-gip; lixar-m. V-gip). Ref.: Etxba Eib (lixarra); Elexp Berg.
a) "Palo o bastón de rama de fresno, muy usado antiguamente en las peleas. Antxiñako euskaldunak lizar-makillekin eitte ei zeben gerria" Elexp Berg.
Lizar-makillak orduko armak, / puntan burni zorrotzekiñ. Izt Po 146. Garai batian lizar-makillak, / orain esku biribillak. EusJok II 138. Oraingo mauser ainbat baziran / orduko lizar-makillak. Tx B II 54. Lizar-makilla zuriarekin / or dabiltz mendi-gaiñetan. Uzt LEG II 151. Erromatarren kontra ibillitako lizar-makillak baño dotoreagoak. TxGarm BordaB 127. Lizar-makillai punta-puntzoia ipiñita, garaille izan omen ziren. Ostolaiz 37.
b) Rama, bastoncito de fresno para las vides.
Lizar makillak eta urkulu sendoak iarriko dituzu matsondoak aietan gogor itsasten oitu ditezen. Ibiñ Virgil 89.
azpisarrera-9
LIZAR-MAKILA-DENBORA. Tiempo antiguo, legendario. "Lizar-makilla denporan, en tiempo de las lanzas" Garate 2. a Cont RIEV 1933, 100.
azpisarrera-10
LIZARREZKO ( (Dv)). De fresno.
Eta almaka idekirik lizarrezko dardoaz. EZ Man II 16.
azpisarrerakoSense-10.1
Intxaur, zumar, astigar ala lizarrezko basoak.ForuAG 263.
azpisarrera-11
LIZAR ZURI (leixar- msLond ap. A). "Fresnillo, leixar zuri (Dictamus albus)" LandHizt 371.
lizar
<< liktore 0 / 0 1 lo >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper