Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

358 emaitza osorik bilaketarentzat

Sarrera buruan (6)


Sarrera osoan (352)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
segurantza.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en textos septentrionales desde Leiçarraga; al Sur se encuentra desde principios del s. XIX. A partir de comienzos del s. XX su uso disminuye. En DFrec hay 24 ejs., meridionales.
sense-1
1. (V, G, L, B, BN-arb; SP (-nz-), Urt, Lar, , H; -tzaa V-gip), segurantxa (H (BN, S)). Ref.: A; Totor Arr; Iz ArOñ (segúrantzaa); Gte Erd 311; Izeta BHizt2.
Seguridad, sensación de seguridad; confianza. "Assurance" SP. "Affirmatio" Urt I 401. "Seguridad" Lar, . " Estago segurantza andirik geurko munduen " Totor Arr. . " Segúrantzaa gutxi, segúrantzaia, (la) seguridad" Iz ArOñ. "Zurekin eztut batre segurantzik" Izeta BHizt2. .
Ezen erran dezatenean, Bake eta seguranza: orduan gainera ethorriren zaie ustegaberiko destrukzionea. Lç 1 Thess 5, 3 (TB segurtantza, Dv deskantsu, IBe y Bibl segurtasun). Iudizioko egunean seguranza dugunzát. Lç 1 Io 4, 17 (He, Dv fidantzia, IBk uste oso). Pagamenduaren segurantza. Ax 484 (V 313). Hamar ezkuturen irabazteko segurantza bazendu. Ib. 269 (V 180). Ongi dakusa munduan ezin ditekeiela seguranza betherik. SP Imit I 12, 2 (Mst segürantxa; Ol eskiertasun, Leon sosegu). Fiñean hor kausitzen da / segurantza erreala. 171. Emazu segurantzarekiñ ene eskuetan zure bihotza. Ch III 36, 1. Bere eternitateko dohatsutasunaren seguranza athera behar zuten lekhuan berean. CatLav A 2v (V 3). Segurantza oso batekiñ errozu. He Gudu 157. Gozaturen zare bethi Jesusekin izateko segurantza dohatsuaz. Mih 123. Emén nere konsolúa [...] / seguránza ta ón guzía. LE Kop 154. Seme batek munduko aita baten ifinten badau segurantza au. MisE 77. Segurantza hortan, agin dezogun ez diogula deusik galdeginen guretzat on dela berak jujatuko duenik baizen. Jaur 121. Garaipenaren segurantza beretzat kontatzen zebalako. Izt C 464. Eta bazakien segurantza dela / mesfidantzaren alaba. Gy 250. Itsuen argi dire [eskribak], onen segurantza. Hb Esk 210. Gozo ta seguranza ez gutxiagokotzat izan zana. Aran SIgn 96. Eztezazüla seküla har mündü huntan segürantza osorik. Ip Imit I 20, 3. Nola dezu farregiteko, jostatzeko, seguranz osoaz lo egiteko bekokia? Arr May 36. Aberatsaren segurantza eta pobrearen esperantza. Arti Tobera 273. Jaiotza zoriontsuagoa, mantenu obea, segurantza aundiagoa. Vill Jaink 161.
v. tbn. Mat 324. EZ Noel 80. Ag Serm 119.
azpiadiera-1.1
(V-arr ap. Totor Arr; Ht VocGr 337, Lar, Arch VocGr (-nz-)).
Certeza, certidumbre. "Seguridad, certeza" Lar. "L'assurance, la certitude" Arch VocGr. "Ondo urtengo deuen segurantzarik bageunko" Totor Arr. .
Seguranza zure señoriari gastigatzeko Akiza bidaldu nuen mensajer bat. (c. 1597). FLV 1993, 454. Jende batzuen egia da ohi dela errana, / bañan segurantza gabe aitziñera emana. EZ Man I 130. Handiei mintzo zitzaizten / seguranzaz betherik. EZ Noel 119. Iakin zuenean egia, eta izan segurantza hoben gabe hil zuela. Ax 300 (V 200). Zer seguranza ahal dukegu atzo bekhatore zena egun ere bekhatore dela? SP Phil 356. Noiz ordean haratzeko / seguranzarik ezta. Arg DevB 146. Segürantza oso bat emanen dizie hobiago dela Jinkuaren begien aitzineko gizon bekhatüz estalirik lizan bat ere [...] eziez süperbius [...] bat. Mst XIX. Ordean segurantza osorekin ezpada ere, bederen zuhurki ta prudentki uste izateko arrazoinak badituzket Jesu-Kristo egiazki maite dudala. Dh 244. Dudazkoak, seguranza gitxikoak. MisE 207. Bai diot, segurantzarekin [...], ez laiteke girixtinoetan [...] hau aproba ez lezakenik. JesBih 397. Uste izateko liteke ezdirela ganbiatu, nola nahi, eta segurantzarik gabe, ethorkizuneko bide hoberenen gainean. Hb Egia 135. Baña au guzia segurantza osoarekiñ esan bear diozu. Arr GB 75. Erran zituen hitz horiek hain lañoki eta halako segurantzarekin. Jnn SBi 158. Segurantza osoarekin erakusten dauku nondik heldu garen. Lap 22 (V 13). Aiziak noiz dakarren / denboren mudantza, / aguro somatzeko / badu segurantza. Arrantz 130. Segurantza horrek alaiturik. Mde Pr 168. Baso-jabiak, entzun zazute, / ez gera brometan ari, / arbolak biarko guk nai degun / toki artara erori; / juan daneko urte askuan / daukau segurantza ori. Auspoa 39, 39. Segurantza geiago izateagatik, galdetu genien [...] bein eta berriz. Vill Jaink 18. Euskaraz, berriz, gerta zitekeen azentua lehen zatian [...]. Honetan, ordea, ez dago segurantzarik. MEIG VII 113.
azpiadiera-1.1.1
Eta hetzaz gozatzeko halaber esparantza / galtzen du, eta badaki gauzaren segurantza.EZ Man I 97.
azpiadiera-1.2
(H), segurantxa (H (BN, S)).
Garantía (que se da o se recibe). " Zer segurantza emanen dautazu, quelle assurance [...]?" H. " Emaiten dautazu segurantza bihar ethorriko zarela?, me donnez-vous l'assurance [...]?" Ib.
Glorifikatuak izanen garela seguranza emaiten zaikunaren gainean. Adv ** 6v. Eztio nehori penitenzia egiteko biharamunik prometatzen, eta ez hartako segurantzarik emaiten. Ax 179 (V 121). Israelek Iauna baithan / hala du esperanza; / zeren zuk eman diozun / bethiko seguranza. Hm 171. Zuk eman behar darotazu / gloriaren segurantza. 41. Eman ziozon seinale bat segurantzatzat erraten ziotzanak egiak zirela. Lg I 206. [Pakea] firmatua izan zan segurantza guztiakin. Izt C 421. Aurkituren zutela han [lehoiñaren gorthean] / kariño eta begitarte: / segurantza ere bertzalde / hortz eta atzaparren kontra. Gy 122. Eta pekatua uzteko ematen zituen seguranzak agertu ziozkan. Arr May 181. Aide oiek eskatuko diote [...] aberastasun guztiak zintzo, zintzo biurtuko zaiozkaten segurantza. Etxeg RIEV 1908, 117. Seguranzta askori / zeuden emanikan. EusJok II 29. Nik gobernuari eskatuko diot, ortarako bear dan segurantza. Or SCruz 34.
sense-2
2. Precaución, medida de seguridad.
Ez ditut gaitz horiek guzien kontra segurantzarik handienak hartzen. Ch III 45, 3 (Leon nere burua zergatik ez dut hobeki zaindu). Eztiteke segurantza ta prekozione sobrarik har. Dh 211. Irten bear zirala San Pablo segurantza guziarekin Cesareako Eraentzalle Felixi eramatera. Lard 525.
sense-3
3. Seguridad social. v. SEGURANTZA SOZIAL.
Segurantzako medikuak zabaldu zion atea. Arti Ipuin 80. Segurantzaren Zerbitzuarekin mintzatzen zara. Ib. 75.
azpisarrera-1
SEGURANTZAN (Estar, etc.) seguro, a salvo.
Badut esperanza han herzeko eta seguranzan konserba nazazu. Hm 214. Bethi beldur izatea, / ez deusik seguranzan. Arg DevB 38. Mundu huntan zareiño etzare nihoiz ere segurantzan izanen. Ch III 35, 1 (Ol eskierrik). Orai segürantzan, orai phausian beitira. Mst III 47, 4 (Ip segürantzan).
azpisarrerakoSense-1.1
(Estar, etc.)seguro, confiado.
Nola bizi gaitazkegu segurantzan eta beldurrik gabe? Dh 214. Udarregi zeguan / ustez segurantzan. AzpPr 54. Baiña non utziko dugu asto au, gero eraso-ondorean an arkitzeko segurantzan? Berron Kijote 196.
azpisarrera-2
SEGURANTZA SOZIAL. Seguridad social.
Nahi nuen ehuneko 85-era heldu, gero segurantza sozialaren dretxoa ukaiteko. Etchebarne 139.
azpisarrera-3
SEGURANTZATAN (Estar, etc.) seguro, a salvo. v. SEGURANTZAN.
Reposetan eta seguranzatan garenzat. Ins G 2v.
azpisarrerakoSense-3.1
(Estar, etc.)seguro, confiado.
Kontzentzia gorderik daguenaren segürantzatan ezarteko. Mst III 46, 5.
azpisarrera-4
SEGURANTZAZ. a) Dando seguridad, garantías.
Segurantzaz darotzugu agintzen zerbitzua, / gure gorputz eta arimak iraun ahalekoa. EZ Man II 53. Konfesio diodala Aphezari eginen / zuri darotzut, Iainkoa, segurantzaz agintzen. Ib. 36. b) "(Sobre) seguro, seguranzaz" Lar y Añ. c) Por precaución.
Munduko egitekotan kalte eztela diduri / segurantzaz ukhaitea baten plazan bahi bi. Gy 113.
segurantza
<< satisfatze 0 / 0 sendo >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper