Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

358 emaitza osorik bilaketarentzat

Sarrera buruan (6)


Sarrera osoan (352)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
abespelu.
etimologikoa
Etim. Se trata probablemente de una expresión adverbial románica tipo a (caballo, conciencia, etc.) + vasc. -an 'en' (tipo gogorrean 'a la fuerza', etc. ); pero lo que queda entre a y -an es poco claro: a des-, a mas- ? La segunda acepción parece dudosa, ya que Azkue no aduce ningún testimonio. Por otra parte se parece al occid. norbaiten esperoan egon 'aguardar a alguien'.
sense-1
1. (V-m ap. A ; Mg PAbVoc, Izt 35v).
" Abespeluba, destajo, desconcierto" Mg PAbVoc. "Desconcierto, abespelua " Izt 35v. "Destajo, prisa en el trabajo, desconcierto" A.
sense-2
2. "Confianza. Orren abespeluan ez egon " A.
Bertoko erritar asko daukadaz langintzarako, baña arekaz eztaukat abespelu (confianza) osorik. Echta Jos 307.
azpisarrera-1
ABESPELUAN (V-m ap. A; Mg PAbVoc ), ABASBERUAN (Izt (-roan), H, A Apend ), ABESBELUAN. "Abespeluban dabil, anda a destajo" Mg PAbVoc. "Prisa, de prisa, abasberoan" Izt 98r. "A destajo" Ib. 5v. "Pour à peu près, au jugé" H. "Abespeluan, al buen tún tún" A (que cita el ej. de Mg PAb 84).
Baso esaminadoriak, abesbeluban, edo ondo begiratu baga, egiten badabe euren esaminia. CrIc 81. Oni begiratu biar jako, ta ez abesbeluban esan, zar guztiak dagozala barutik libre. Ib. 105. Emoten deutsezubez gaisuai edaari samin [...] ta errai guztiak irabildutekuak, gatxa ezagutu baga abespeluan, urten dagijanak urten dagijala. Mg PAb 84. Lurrak biar dau giro ona, ez ibilli senian, ta abespeluban, ta nos nai erein. Ib. 138. Itaunduten bajaka: zenbat bidar egin dozu pekatu au edo bestia? Eztaki zer eranzun, eta nosbait esaten badau zenbat izan dirian, da abasberuan edo destaiju. Astar I 191. Beste batzuk konfesetan dira, baña zelan? ganora baga, zer egiten dabeen jakin baga, erdi kokoturik, eta abasberuan eta itxumustuban. Astar II 130. Orra, neure enzula maitiak, azaldurik, [...] eskabide edo orazinoerik miragarri, andi eta oneena, jakin dagizuben gitxienez abasberuan edo ilun abarrian, zer eskatuten dozuben bera errezetan dozubenian. Ib. 267 (Harriet traduce: "sachez du moins par à peu près, obscurement"). Eta gero, edari ain gozua indar atsegin ixan yaken-da, abespeluban, sisti-sasta ta dzanga-dzanga. Otx 155. Zilegi izan bekit behar nukeen baino lasterrago --abespeluan edo, antzinako bizkaitarrek esango zuketen bezala-- neure egitekoak egitea. MEIG III 121.
abespelu
<< abere 0 / 0 adar >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper