Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

358 emaitza osorik bilaketarentzat

Sarrera buruan (6)


Sarrera osoan (352)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
bidegabekeria.
sense-1
(Hb, Dv, VocB ; -eri B ap. Izeta BHizt2 ; BeraLzM), bidebagekeria, bidebagakeria ( -keri G, B, L sg. A), bidegaberia, bidegekeria (-eri BeraLzM).
Acción indebida, ofensa; agravio, injusticia. "Injustice" Dv. "Situación injusta. Au bidegabekeri bet da " Izeta BHizt2. .
tradizioa
Tr. Aparece en Pouvreau (en la forma bidegaberia ), y más adelante no se documenta hasta la mediados del s. XVIII, siendo usado a partir de esta época, además de por Duvoisin, por autores meridionales. En DFrec hay 10 ejs., meridionales.

Zeren gure burua ganako amudioak [...] eramaiten baigaitu milla iniustutasun eta bidegaberia xipietara. SP Phil 382 (He 386 gaxtakeria). Itxura añ onetako testigu edo lekukoari ez sinistea bidegabekeri eta irañ andi bat egitea zala uste zuen. Cb Josefa 160. Nik ezagutzen det bidegabekeriya egiten duena. Echve Imit III 46. Nafarroako Erregeak eta beren Erriburutarrak egiten ziozkaten bidebagekeriak ezin eramanaz. Izt C 284. Arrebari egindako bidegabekeria eta lotsakizuna. Lard 194. Bidegabekeria au Zesareako Erromarrak aditu zutenean, asaldatu ziran. Ib. 539. Bidegabekeriaren azpian baitadukate Jainkoaren egia. "In iniustitia" . Dv Rom 1, 18. Zorionekoa neke, trabaju eta bidegabekeriak onez daramazkiena. Arr GB 134. Onena izango zala errira jatxitzea, iñork bidegabekeriren bat egin baño lenago. Zab EE 1884b, 205. Bidegekeriyak eragiten dituztenak, iñor baño minberago izan oi dira. Ayerb EEs 1913, 175. Ta galtzori ta giza-bidegaberiak asagotzeko, otoi-laguntzara iges egiten zuan. Ol Imit III 38, 2 (SP gizonen gaixtakerien, Leon gizonen maltzurkeriaren). Barkatu nere bidegabekeri guztiak. ArgiDL 96. Bidegabekeri aundia esan edo egitten ba-digu. Inza Azalp 146. Pekatua edo obena Jaungoikoari egitten zaion irain edo bidegabekeria dalako. Ib. 106. Egia bidegabean baituta daukatenen biurkeri ta bidegabekeri guziei buruz. Ol Rom 1, 18. Ori ez egitea bidegabekeri ta eskar-txarreko izatea izango litzake. GMant Y 1933, 190. Bidegabekeri andia izango litzatekela edonok dakus, sozialistak izan ezik. Eguzk GizAuz 148. Etzion sekula iñori bidegabekeririk egingo. TAg Uzt 115. Bidegabekeri oietatik bat auxe degu: Ikatz bildegi-jabeen [...] Elkarteak oraindik badirautela, beroiek bete oi zituzten eginkizun guziaz Euzkadiko Guda Batzordea asieran eta Euzko Jaurlaritza ondoren jabetu ziran arren. "Irregularidades" . EAEg17-12-1936, 567. Begirapen onen babesean ain bidegabekeri gordiñak gertatzea. Ib. 19-2-1937, 1107. Gizonaren izanak eskatzen ditu nere ustez bidegabekeria ta larri-miña. Txill Let 121. "Bidegabekeriaren ama da agintarien ahala" berberak idatzi zuenez. Zait Plat 18. Zuenkiko artu-emanak galtzea bidegabekeria bat litzake ta. Basarri XIX. Zer eginen zenuke zuk, zeuk baño indar handiago duan batek hunelako bidegabekeriak jasanaraziko balizkitzu? Osk Kurl 174. Gizarteko bidegabekeria oiek geiago samintzen gaituzte. Vill Jaink 178. Bidebagakeriak dirala-ta, agintari nagosiak neurri estu gogorrak ezarri ditue politika bizitzan. Erkiag BatB 149. Adiskide, ez dautsut zuri bidebagekeririk egiten. Ker Mt 20, 13. Inguruan ikusten dituen bidegabekeriek ikatz bizien antzera erretzen dutena. MEIG III 117.
azpiadiera-1.1
Bere erri-alderuntz abiatu zan bere baitan kezkatua Don Kijotek esaten zituan bidegabekeri aietaz. "Disparates." Berron Kijote 68. Ez daukat [ikasbidea] osorik eta beldur naiz ez ote dudan horrexegatik bidegabekeriaren bat esango. MEIG III 62.
azpisarrera-1
BIDEGABEKERIAZ. Injustamente; ilícitamente.
Urte batzuez leenago bidebagekeriz karzelaratu ta multatu zuten pruta puskaren bat ostu zuelakoan. Aran SIgn 80. Arginusako gudatetan garaile atera ziran gudalburuak, biltzarreko ixkanbilean bidebagekeriz eriotzarako epaituak ikusi bide zituen. Zait Plat 8. Auxe da tirania, gutxika ez, baina, erabat inorenak ixilean eta indarrez arrapatzea, iauretxekoak eta gurenak, norberenak eta erriarenak, alegia. Orretariko zerbait, norbait bidegabekeriz egiten ezkuta ezpaledi, zigortua da ta irain aundiena du. Ib. 136.
azpisarrera-2
BIDEGABEKERIAZKO. Ilícito.
Mundutarren bidebagekeriazko txarkeri, ixeka lotsagarri, eta gañerontzeko egikari kaltarkitsu guztiak. Jauregui 236.
bidegabekeria
<< beti 0 / 0 bigun >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper