Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

347 emaitza fama bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (345)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
oroigarri.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en autores septentrionales antiguos y en meridionales desde mediados del s. XIX. En DFrec hay 21 ejs. de oroigarri, meridionales, y sendos, septentrionales, de oroitgarri y orroitgarri.
sense-1
I. (Sust.).
azpiadiera-1.1
1. (G-goi-azp, AN-gip-5vill-erro), oroikarri (G-goi-azp, AN-gip-5vill-arce, B, R; Lar Dv, Añ (G, AN)), oroitgarri (H; -rh- BN-lab; SP, Dv, A), oroitkarri (L-sar; -rh- vEys, DvA). Ref.: A (oroikarri); EI 368; Gte Erd 222, 61.
Recordatorio, lo que recuerda o conmemora. " Orhoitgarri bat, marque pour faire souvenir" SP. "Memoria, monumento" , "padrón para memoria" Lar y Añ. "Recuerdo" , "monumento" A. v. oroigai (2), oroigailu, oroikizun, oroimentxa (3), oroipen (2), oroipengarri, oroitzapen (2), oroizgarri.
Zure amoinak igan dire Jainkoaren aitziñerat zutazko orhoitgarritzat. He Act 10, 4 (Dv orhoitgarri, Ol oroigarri;memoriotan). Iduki ditu bere zauri sakratuak gutazko orhoitgarri batzu bezala. Dh 243. Iru dorre bakarrak beren oñean gelditu ziran, ondorean oroitgarri izan zitezen. Lard 546. Apaintzen dituzutenak justuen oroigarriak. Ur Mt 23, 29 (Dv orhoitgailu). Sarako orhoitkarriek erakusten dute 1644 garren urthearen hastean Axular hil izan zela. Ip in Ax (ed. 1864), VII. Oroigarri (monumento) eder bat billatzen dala an. RArt EE 1887b, 21. Aspaldiko gerlen [...] orhoitgarriak dituzte [dantzak] . Zby RIEV 1908, 85. Gero ioan gara Kristobal Kolonen oroikarri ointsu egindakoa (1888an) ikustera. Ag Ioan 158. Oroikarritzat [...] ezarritako itzetan. A EEs 1916, 302. Ildako Jaunaren oroigarria / bizitza daukazun ogi bizia! "Memoriale" . Or JBDei 1919, 275. Jaunartze eguneko oroigarritzat . estanpak aurrei eman. ArgiDL 136. Gure Kijote lerdena gai dela betiko oroigarrietan goresteko. AIr RIEV 1928, 600. Oroigarritzat eskeiñitako lora zurijak. Laux BBa 72. Berriro igo nauzu ene mendira, / oroigarri zârrei maitez begira. Ldi BB 126. Pesta super bat eginen dugu, orhoitgarri horren agertzeko egunean. Lf Murtuts 12. Ile-kizkur bat, edo bestelako oroigarri samur bat. Mde Pr 176. Dolmenak eta beste olako oroigarriak utzi dizkigutenen erlijioa. Vill Jaink 21. Ez ete dabe merezi kalien bat edo oroigarri bat Durangon? Alzola Atalak 142. Erabagi bat artu Muxikan / oroigarri bat jartzeko. FEtxeb 90. Alkate jaunaren eskutik oroigarri bana artuaz. Insausti 244. Itzearen sabel zabalean liburu, irudi, oroigarriak gelaz gela ikusi ondoren. MIH 133. Ibilbide zabal batean [...] Lege zaharrei eraiki zieten oroikarri ederra. MEIG I 243.
v. tbn. LEItz 11. Inza Azalp 84. Muj PAm 10. Jaukol Biozk 1. Ol Gen 28, 18. SMitx Aranz 237. NEtx Nola 38. F. Labayen in Munita 9. BEnb NereA 229. Berron Kijote 42. Oroikarri: Ur Ex 3, 15. EE 1884b, 77. Ir YKBiz 402.
azpiadiera-1.1.1
(Tema nudo, precedido de gen.).
Noren heriotzearen orhoit garri habea, / hemen ifiñia baita Iesus Kristen noblea. EZ Man II 99. Biral zekidala [...] esker onezko itzkida bat nere obrari egin zion onesbedatzearen oroitgarri. Izt, carta a JJMg 11. Betiko izan dediñ / danen oroigarri, / ganbelu adarduna / atian det jarri. Urruz Urz 20. Zuek zaituet / erdi ontarat ekarri, / --zuek oraino / Jinkoaren oroitgarri--. Or Poem 514. Ikusten den zeru hori / bertzearen orroitgarri. Iratz "Ikustia dugu zerua" (ap. DRA). Lau saiets-orma besterik etziran gelditu Hegiaphalia zanaren oroigarri. Etxde JJ 214. Hau nire gorpuzat da, zuentzat ematen dena. Egizue hau nire oroigarri. IBk Lc 22, 19 (IBe oroigarri; He orhoitzapenetan). Aintzineko bi mendeetako urteen oroitgarri daude holakoak [ganbarak] . Larre ArtzainE 39. Erakusleak aipatuko ditut [...], gai honetan dauzkagun nahasketen oroikarri. MIH 112. Juan San Martinek bazekarren artikulu bat, bigarren zatia Iztuetaren oroigarri. MEIG IV 62.
v. tbn. Uzt Sas 159. Berron Kijote 150.
azpiadiera-1.1.1.1
(Precedido de -ko ).
Orduko oroigarri emandako asko maite zuan medalla eder bat bazin aita zanak. Ataño TxanKan 36s.
azpiadiera-1.2
2. oroitgarri. Cosa que merece ser recordada.
Hau da orhoitgarri handi bat. SP Phil 470 (Echve Dev 524 asko inporta du gauza onen jakiñian egotia).
azpiadiera-1.3
3. oroitgarri (Lar, H), oroikarri. Memorial (escrito). "Darásle el adjunto memorial, emango diozu elkarrekiko oroitgarri hori" Lar (s.v. adjunto).
Oroikarri bat euskaldunen antziñako dantza zarren gañean (Donostia, 1880). JFlor.
azpiadiera-1.4
4. Recuerdo. v. oroitzapen.
Mutiko garaian, meza laguntzen zuaneko oroigarriak. Vill in Gand Elorri 15. Ezin-bestez galdu zuen irakaslearen oroigarririk eztu galduko ikasle onak. Zait Plat 11. Ango oroigarriak aiztu-eziñak zaizkit, eta pozik edestuko dizuet an ikusi ta ikasi dedana. T. Mujika in Etxabu Kontu 182. Neri, pasa berri nituan egunak berritu erazten zizkidan [pelikulak] . Baiña emazteari oroigarri tristeak.JAzpiroz 194.
azpiadiera-1.4.1
Recuerdo, memoria que deja una persona.
Lizarditar Xabier-en oroigarriari, opa! In. Ldi IL 5.
azpiadiera-1.4.2
(Pl.).Memorias, libro de memorias.
Jenofontek bere Oroigarrietan ala dakar. Vill Jaink 41.
sense-2
II. (Adj.).
azpiadiera-2.1
(G-nav, AN-5vill, B ap. A), oroitgarri (AN, L (+ -rh-) ap. A; H (+ -rh-)), oroitkarri (H (+ -rh-)), oroikarri (G, AN ap. A; Lar, Añ (G), H (+ -rh-)), orhitgarri (Foix ap. Lh; H), orhitkarri (H), orroitgarri. Memorable.
Animen konbersioen fama oroigarria beti izandu da. Cb SIgn 58. Gaurko gaua da oroigarria / zeruan eta lurrean. Echag 154. Berak egindako azaña andia izanik aiñ oroitkarria. Izt C 504 (453 oroitgarri). Leku oroigarri aiek. Aran SIgn 39. Txerko oroikarriak. Otag EE 1882c, 413. Tissier deitu Arrotako auzapez orroitgarria. HU Aurp 125. Ainbeste santuren odolarekin busti izan zan enparantza oroikarria. Ag Serm 459. Bergarako komeniyua baña oroigarriyago izango da nere mengantza. Iraola 59. Itz garratz oroikarri auek gaineratuz. A Ardi 98. Oroigarriena, aaztuegiena. EgutTo 26-8-1918 (ap. DRA). Oñatin egin ziran batzar oroigarri aien bidez. ForuAG 299. Nere adiskide oroigarriak. Etxeg Itzald II 87. Lenengo aldiz jaunartutako egun oroigarri au. ArgiDL 126. Gorapen oroigarri-etengabeak dagozkiola-ta nago gure . Quijote jaukal oni. Ldi RIEV 1929, 208 (v. tbn. IL 139). Izpegi, Baigorri herriko ikusgarrietan orhoitgarriena. JE Ber 14. Nere loaldia bere irudi oroigarriak edertuko balu. Txill Let 37. Berriz ere urte muga orhoitgarria zuen Frantsesek. Ardoy SFran 212s. Estropada oroikarria. MEIG III 110.
v. tbn. Garit Usand 69. Anab Usauri 28. Y 1933, 6. Zait Sof 41. Berron Kijote 108.
azpisarrera-1
OROIGARRIZKO. Memorable.
Emen gelditu bear al dute / betiko lurperatuak / oroikarrizko plaza, karrika, / sarjin... pillota jokuak? Otag in FrantzesB II 130. Oroigarrizko egun onetan. Enb 64.
oroigarri
<< 1 oro 0 / 0 oroipen >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper