Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

347 emaitza fama bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (345)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
harrabots.
sense-1
(L, BN; Ht VocGr , Arch VocGr , Hb, Dv, H; a- AN-5vill, L-sar-ain, BN-lab-baig-arb; Hb, Foix, Dv (G)), arraots (AN, L-côte), harrauts (vEys), harrabost (BN-ad), arramots (BN-bard), arrapots (L-sar), arrots (BN-ad-arb), errabots (L-sar). Ref.: A (harrabots, arraots, errabots); EI 91; AtBou 363; Satr VocP (arrabots); Gte Erd 198, 304.
"Ruido" A. "Alboroto, ruido estridente" Ib. "Grito, griterío" Satr VocP. "Son, bruit" Ht VocGr 425. "Carrillon" Ib. 337. "Bruit" Foix. "Errobinetaren arrabotsa (BN-arb)" Gte Erd 198. "Horrek egiten duen arrabotsa! (BN-arb)" Ib. 304. v. abarrots.
tradizioa
Tr. Usado por autores labortanos y bajo-navarros desde el s. XVIII; al Sur aparece a finales del s. XIX en Alzaga, y posteriormente en Orixe, Etxaide, Txillardegi y Labaien. Algunos septentrionales, como Laphitz, Elissamburu, Arbelbide, Lafitte, Larzabal, Arradoy y Xalbador, lo emplean sin h inicial.

Tronpeta heien harrabots miragarriaz. Lg I 191. Eta harrabotsa egin izan zen ondoan, oste bat bildu zen. TB Act 2, 6 (Lç, IBk ots, He habarrots, Dv haro, Ol burrunba, Ker burrundara). Gerlako haro eta harrabotsen erdian. Jaur 403. Munduko harrabotsetarik. Ib. 179. Zer da solasa? Harrabots bat egiten dena ezpain eta hatsarekin soinua adiraziz. Hb Egia VIII. Ponparazten bada [ogia] taularen edo harriaren gainean harrabots arina egiten du. Dv Lab 44. Hekien hegalen harrabotsak irudi zuen zaldi hainitzekin gerlara tarrapatan dihoazen orga-lasterren harrabotsa. Dv Apoc 9, 9 (TB habarrotsa; hotsa, Ip herotsa, Echn asotsa). Artilleriak murrailak joiten ditu arrabots ikharagarri batekin. Laph 11. Ainitz balire, ez ginduke geiago bakerik Zeruan; arrabots eta aro asko eta beti txirula eta tuntuna gintuzke. Harispe EE 1885b, 52. Harrabots bat [=eztul bat] hoin hurbil aditzean. Elzb PAd 5. Leihoetarik dilingan daude banderak. Bada ere arrabots karriketan. Elsb Fram 75. Entzuten zituzten azantzik eta harrabotsik ikharagarrienak. Jnn SBi 125. Eta huna non, Mendekoste goizean, zeru goratik harrabots handi bat jausten den. Lap 316s (V 143). Ohoinek ez baitute alabainan harrabotsik nahi. HU Zez 170. Joko itsusi, joko arrabots handitako, joko disputaz eta mokokaz betherikako guzieri. Arb Igand 188. Jende pilla bat, arrabots aundia egiten dubela, txistu, tronpeta, atabal eta ojuakiñ. Alz STFer 112s. Zer gizonketak lanean, zer harrabotsak, zer hiriak! StPierre 27. Krisk, krask, nere zapeta handiekin harrabots puska bat egiten dut. Barb Sup 14. Beren mendian biziko dira gure harrabotseri gor. Ox 28. Amaren harrabotsik badenez kanpoan. Etcham 174. Haro eta marruma haundian, dena harrabots eta argi distirant. Zub 110. Ez iduri gatik, zalu doa beribila, harrabots gutirekin. JE Ber 102. Harrabots izigarri hek aditurik beldurtzen da Gizon basa. Barb Leg 129. Zuek, haize maitagarriak, / harrabotsik eztienez, / munduan egin ahalez / emotzue graziak. In SMix Aranz 198. Agur oraikoz / bego zuen arrabotsa, / txorien txinta, / iturrien pilpil-otsa. Or Poem 514. Bihotza urratzen dautan / Harrabots bat egun hautan / Haizeak han harat baiterama. Iratz 24. Arrabots ttipi-ttipi bat eskapatu zait. Lf Murtuts 22. Zerkin sendatu ordea zauri mingots au? Erriko festetako arrabots eta jolasakin? Etxde JJ 201. Arrabots eta zalaparta aundiak egiñaz. Ib. 177. Abiatzen dire harrabotseri buruz. Zerb Azk 102. Arrabotsik batere entzun gabe. Txill Let 24. Arratsetako arrabots edo desordre zerbaiten debekatzeko. Herr 24-1-1959 (ap. DRA). Beharriak tiroen harrabotsak elkorturik. JEtchep 89. Ez duzia entzun deus arrabotsik edo zakur saingarik. Larz Senper 84. Gerlaren arrabots guzien gatik. Ardoy SFran 82. Plaza hartan izaiten zela arrabots frango ilunabarretan. Etchebarne 22. Oraino gure beharritan daude Otikoreneko soinu harrabotsak. Larre ArtzainE 94. En DFrec hay 1 ej.
azpiadiera-1.1
(Como segundo miembro de comp.).
Trein harrabots handi batzu hautemaiten dira hemen. Barb Sup 25. Kanpai arrabots azkarra entzuten da. Lab SuEm 200. Harrigarri da hango tiro arrabotsa. Xa Odol 255.
azpiadiera-1.2
Fama, noticia, notoriedad.
Harmada hunek Oierriagan izan zuen odol isurizko sarbaskia, eta mundu guztian hanbat harrabots eginikakoa. ES 113. Jesusek obratu zituen mirakuillu guzietarik harrabots gehien egin zuena. Lg II 202. Mirakuilu horrek egin zuen harrabots handia. Jnn SBi 167. Zioten bertze orduz, harek egin ongi handiak eta bereziki harek erraten zituen egiak jasan ez zitzaketenek, zioten: harrabotsa laket zitzaiola. HU Aurp 114. Harrabots handirik egin gabe bizi. Zerb Azk 83. Ongiak arrabots guti, arrabotsak ongi guti. Herr 5-12-1957 (ap. DRA). Sekula egin gabe kontrako urratsik, / kantuz salbu ez duzu egin arrabotsik. Xa Odol 189. Ezkondu ziren Mañix eta Marixan harrabots eta furfuriarik gabe. Larre ArtzainE 91.
azpisarrera-1
HARRABOTSEAN. En medio del ruido.
Bertze hiriak harrabotsean lanarekin zalapartaka ari direlarik [...], alde orotarik sukarrarekin borrokan, sosegu handienean dago Limburg. StPierre 39.
azpisarrera-2
HARRABOTS-EGILE ( (Dv)). "Tapageur" Dv.
azpisarrera-3
HARRABOTS EGIN. Hacer ruido.
Harrabots egiten hasi zireneko. Lg I 191. Egiten du harrabots, emanez indarra; / Mendiak gora, bainan gorago adarra. Hb Esk 60. Oihu eta habarrots egiten [erlumea goregi hegaldatzen bada] . Dv Lab 297. Egiten zuen harrabots atheari joka. Jnn SBi 169.
harrabots
<< 1 haro 0 / 0 hastio >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper