Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

347 emaitza fama bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (345)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 upa.
etimologikoa
Etim. Relacionado con dup(h)a, etc. Puede haber habido una fase intermedia *bupa con asimilación.
sense-1
(V ap. A ; Hb, H (V, G)), upe (V ap. A; upea det., Lar, Añ (V), H, Zam Voc ).
Tonel, cuba. "Encubar, (V) uperatu, upan sartu " . "Cuve" H. " Upea baño illunaua, más obscuro que una cuba" AEF 1921, 59. " Upan sartuta lez, a oscuras" A Apend. v. upel. .
Emakume ezkondubak bere bagoz, inoren upako ardaua edaaten dabeenak. fB Olg 54. Alkar daigula ikusi / datorren urtean, / ganbarea beterik / upea ganezka. Zav Fab RIEV 1909, 38. Txanton upa-kontran egoan, mai-inguruko gizonai zer edo zer esateko gertu. A BeinB 42. Meloiak, artu-barriak legez luzaro eukiteko, ipiñi beite autsa kutxa nai upa edo upel baten. A Ezale 1899, 230b. Atia zabalik ikusten dabe, barrua upia baño baltzago ta dana ixi-ixillik. Kk Ab II 86s. Horma luze, upa eta upelez aldizkatuak. Mde Pr 111. Zure upetan ardao barriak gaiñez egingo dau. Ker Prov 3, 10 (Ol upeletan).
v. tbn. NecCartV 103.
azpisarrera-1
UPA BETE NEGAR EGIN. "Upa bete negar egin dau, ha llorado un mar de lágrimas; litm., un tonel (V-ger)" A EY III 311. "Upa bete negar egin, llorar un mar de lágrimas (V-ple)" Zait Sof II 158.
azpisarrera-2
UPA LAKO. a) "Exorbitante, litm., como un tonel" DRA. "Ipelako (upelako) tripie (V-ger), "tripa tonel", es decir, tripa que parece un tonel, tripa de tonel" Vill Eleiz5 142.
Andik badoa [lapurre] urteten, da txakurrek upilako ainkadak. (V-ger). JMB Mund II 154. Amaikatxu bider damutu yakon eskopetarik ez ekartea! Upielako erbiak ez ebazan ba ondo-ondotxutik atara? Bilbao IpuiB 134. Orain arte amerikatarrak bakarrik jaurtiten ebezan upielako nabarmenkeriak. EgutAr 9-10-1959 (ap. DRA). Orretara ateraten dan diruagaz, upielako kamiño zabalak eiten dira. Ib. 13-9-1960 (ap. DRA). Gitxi au naiko izan da upielako fama artzeko. Ib. 24-4-1962 (ap. DRA).
b) "Upea lakoa, oscuro" A Apend.
azpisarrera-3
UPA-LEKU. "Bodega" Lar. v. upategi.
Matz batu aldirako garbitu upalekuak, upa, upel, barrika, trinka ta beste tresnak bere bai. NecCartV 103.
azpisarrera-4
UPA-TXOTX (G ap. A; Lar, Añ (G), H (-xotx)), U.-ZOTZ (Añ (G)). Espita.
azpisarrera-5
UPA-ZUNTOI. "Poinos de cuba, upazuntoiak" Lar.
azpisarrera-6
UPA-ZUR (H; upazur Lar). "Combos de las cubas, upuzurak" Lar H, que comenta: "Mot porté au dict. de Larr[amen]d[i] par faute typographique au lieu de upazurak". "Upazurak, pièce de bois qui portent et soutiennent les cuves" H.
upa
<< umant 0 / 0 urratu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper