Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

347 emaitza fama bilaketarentzat

Sarrera buruan (2)


Sarrera osoan (345)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 koskor.
sense-1
I. (Adj.).
azpiadiera-1.1
1. (V-arr-m, G, AN ap. A), kozkor (L-ain, B, BN ap. A ; Dv), kuskur (A Apend).
Pequeño; simple, sencillo; insignificante, de poco valor. "Rabougri. Gizon kozkor bat, un homme rabougri, de petite taille, trapu, mal conformé" Dv. "Persona ruin, pequeña" A. " Koskor, ragotin, personne petite" Lh. " Sakristeria kuskurra, sacristía pequeña" A Apend. Cf. VocNav s.v. cozcorrico. v. KOXKOR, koxkorro.
tradizioa
Tr. Documentado en autores meridionales desde finales del s. XIX, al Norte lo hallamos en Oxobi. En algunos ejs., como en el caso de Txirrita (B II 112) y Zubikoa (in Mattin 73), koskor podría tbn. ser interpretado como 'fuerte, robusto' (v. infra (I, 2) ). Hay kozkor en algún ej. de EusJok, en Altuna, Oxobi, Orixe, Anabitarte, Salaverri y Berrondo. En DFrec hay 20 ejs. de koskor y 3 de kozkor .

Arto urte ona izateko, obillua bear du izan tartean, au da, gauza koskor beltz bat. Sor Bar 100. Erri koskor bat da gure Arranondo. Ag Kr 18 (v. tbn. Kk Ab II 125, Garm EskL I 138 erri koskor). Uri koskor bat zala. Ib. 217. Badet seme koskor bat, pintatzen ez dezu alakorik ikusi. Iraola 90. Beste baso koskor bat / artzeko ziran prestatu. EusJok 123. Aspaldiyan arotzaren lanak / egiten ditu segitu / soliba edo poste koskorrak / iñoiz astindutzen ditu. Ib. 49. Gizon koskor bat bizkorragorik / bat ezta mundu guztian. EusJok II 72. Belarra bientzat ebakitzen zun / kupira aundikan gabe, / orren kontra atera'iranak / koskorragoak dirade. Ib. 69. Ollo erdin bat eraman zioten / eltze koskorren batian. Ib. 73. Indarra ere ba omen dauka / zezen kozkor batek aña. Ib. 145. Gorde dira guziak, haundi eta kozkor. Ox 130. Berak baño ikara geigo sartzea apaiz kozkor batek. Or SCruz 99. Aspalditxoan tentezka nabil / andra koskor bat artzeko / baña bildur naz ixan ez daidan / neure burua galtzeko. Enb 181. Ollo batzuek [...] / asto koskor bat eta zakurra. Tx B I 63. Garai artako itzai koskorrak / ongi zebiltzan lanian. Tx B II 112. Honela bagoaz euskal jai koskorra ta utsa aterako dala. Lab EEguna 89. Sekretario koskor orrek. Ib. 110. Gure izena aen âl da koskor? "¿Tan poco es nuestro nombre?" . Or Eus 132. Kañoiak eta kañoi koskorrak. "Morteros" . EAEg16-5-1937, 1664. Oso aberats ziran banaka oiek dirutza koskor guziak [...] morroiak lez dantzatu oi zituzten. "Pequeño ahorro" . Ib. 2-3-1937, 1185. Ibai koskor bat ba zala aspalditik urre zantzun miatua. JAIraz Bizia 80. Beti zerura begira dauden izaki eder oiek, ez al diete esaten beti lurrera begira dauden gizon koskorrai: [...]. Munita 101. Asto-koskor bat soka batetik tiraka. Etxde JJ 173. Geltoki koskor batean jatsi da. Erkiag BatB 167. Ao zabalik egoten yakazan entzuten lagun koskorrak. Ib. 38 (v. tbn. Altuna 50 lagun kozkorrak). Sakeletatik bildura koskor batzuk atara zituan. Ib. 95. Hotel bateko "maître" koskor bat [nintzaizun] . Lab SuEm 205. Nere aurrian gizon koskor bat / gorputzez ondo egiña. Zubikoa in Mattin 73. Mendian berriz jeneralian / daude basarri koskorrak. Uzt Sas 246. Saio koskor bat egingo degu / ta patxara ederrian. Uzt LEG I 94. Semeak be bai, koskorrak baziran eta itxasoan asi barik-edo baegozan. Etxabu Kontu 117. Alako lapurreta koskorrak. Ataño TxanKan 69. Inguruko erri koskor aietan. BAyerbe 119. Andra koskorrik ez ete dator / neri poztasun ematen? FEtxeb 193. Naiz batzuk aundiagoak ikusi, ni bezelako koskorra ere asko izaten da. Albeniz 57.
azpiadiera-1.1.1
Gutxiyeneko baliyo ditu / koskor xamar birek aña.Auspoa 62, 45.
azpiadiera-1.2
2. kozkor (Ae ap. A Aezk 295). Fuerte, robusto. "Brioso" A Aezk 295. Cf. infra (II, 10); cf. MUTIKO KOSKOR, MUTIL KOSKOR, NESKA KOSKOR.
Garai artan gizon kozkor-bikaña zan. Pixatuko zituan larogei ta zortzi bat kilo. Salav 37. Leitza aldean mutil koskor bat / asi zan lanean [arri jasotzen] trebe. MMant 100. Bizi eta hazi behar ziren, egun latz heietan ere, gu ginen bezalako bizpahiru ehun mutiko kozkor. Larre ArtzainE 136.
azpiadiera-1.3
3. (L, BN, S ap. Lh ; H).
" Koskorra, id. kozkorra, diminutif koxkorra: bossu, et spécialement rendu tel par l'âge" H.
azpiadiera-1.4
4. (V-gip ap. Elexp Berg ).
"Malo. Egunero Donostiara joan biarra oso ibillera koskorra da " Elexp Berg.
azpiadiera-1.4.1

(Uso adv.).
" Oso koskor portau zan jueza gurekin " Elexp Berg.
azpiadiera-1.5
5. kozkor. (Ref. al terreno). Duro, rocoso, escabroso.
Aralar-eko mendia bezain kozkor eta iraunkor. "Dur et obstiné" . Ardoy SFran 288. Leireko mendialde kozkorra. "Rude" . Ib. 63. Nafarrako landa kozkorrak. "Rudes" . Ib. 191. Lur lohitsu edo lur kozkorrak. "Rocailleuses" . Ib. 13.
sense-2
II. (Sust.).
azpiadiera-2.1
1. (Lar), kozkor, kuzkur (A Apend). Pedazo, trozo. "Yesón <hye->, pedazo de tabique o de otra cosa de yeso, kisu koskorra, yelso puska " Lar. v. HARRI-KOSKOR.
Flóreak eta fruituak berzéei, ondárrak ta kozkórrak Jangoikoai! LE in BOEanm 715. Zeñek tira du ikatz koskor au? Iraola 102 (v. tbn. ikatz-koskor JMB ELG 86). Kapelu beltx bat [...] ile kozkor batzuen gainean. Barb Sup 9. Bidetxiur biurrietan aitz-koskor eta arru-leizeei iges egiñaz. NEtx Antz 135. [Astoa lanian] leku danian / arto koskor bat andik / etortzen zanian. Uzt Sas 102. Txokolate kozkor bat eskeiñi nion. AZink 79.
azpiadiera-2.1.1
(V-gip, L, BN, S), kuskur (V-m), kuzkur (A Apend). Ref.: Lh; EAEL 133; Elexp Berg.
Trozo de pan; punta de pan. "Morceau de pain, croûton" Lh. "Cantero, artesa [?] de pan" A Apend. "Las puntas del pan. Ogixa ekarri dozu, baiña koskor bixak bidian janda " Elexp Berg. Cf. VocNav: "Cozcor, extremo o morro del pan (Pamplona, Cuenca). [...]. En plural cozcorres (mendrugos)". v. OGI-KOSKOR.
[Gabon gaban] zatituten dot ogi biguna / eta lenengo kuskurra / sendotuteko da amurruturik / dagoan txakur adurra. Azc PB 91.
azpiadiera-2.2
2. (V-m-gip, G-azp-bet; H), kozkor (H). Ref.: A; Iz ArOñ; Etxba Eib; Elexp Berg.
Bulto, tumor, quiste, chichón; saliente. "Excroissance, tubérosité sur les plantes et arbres. Haritz koskorra, chêne raboteux et vieilli" H. "Zugatz askok dituen kozkor batzuk erderaz gure " enor" edo "garitz" auen izena dute: verrugas" A EY IV 239. "Bulto, quiste. Koskorrak urten detsa bekokixan " Etxba Eib. Cf. VocNav s.v. cozcorro". Cf. arapo-kuskur s.v. arapo.
[Arriak] aiñ ziran andi, desbardiñ, koskor da koskaz beteak. Ag AL 10. Kolpe bat artu ondorenean, lendabizi azaldu oi dena da ubeldua [...], artuaz batzuetan koskorrak deitzen diogun itxura moduak. Aran-Bago ManMed 274. Lazkauko San Prudentziora, sagar-landarea eramaten dute txorie edo koskorrak izaten dituztenak. Ayerb EEs 1917, 80. [Karga] ondo lotu ta eutsita baldin ba-darabilki, ez dezaiola iñongo koskorrik erakutsi. Anab Usauri 121. Arkaitza izan zan alakoa, kozkor bizi zorrotzak zituana. "La peña tenía muchos picos tropezones". Berron Kijote 174. [Koltxoia] kozkorrez betea. "Bodoques". Ib. 173. Berezko koskorra (hinchazón) (G-goi). AEF 1980, 65. Erregla antzeko aregaz ume askori buruan kozkor galantak atara eutsezan. Etxabu Kontu 13. Eztarri-saietsean kozkor txiki bat formatu. JAzpiroz 175.
azpiadiera-2.2.1
(Pl.).Testículo. v. HErot s.v. kozkor(rak).
azpiadiera-2.3
3. (AN-gip; H), kozkor (G-nav, B; H), kuskur (T-L). Ref.: A (kozkor); BU Arano (zokil); Iz Als (kozkor).
"Motte de terre durcie sur un champ après bêchage ou labourage" H. "Terrón" A. "Motte de terre" T-L. Arano. "Kozkor jotzea, a destripar terrones" Iz Als.
azpiadiera-2.4
4. kozkor (T-L, s.v. morceau). Terrón de azúcar.
Xabiertxok azukreontzitik kozkorrik aundiena artzen du. EgutTo. (ap. DRA)
azpiadiera-2.4.1
(Como segundo miembro de compuestos).
Batzuek txokolatea izaten genduan, beste batzuek azukre koskorra kuadradua. BasoM 100s.
azpiadiera-2.4.2
Bloque (de sal).
Beiak ain miazka-atsegin izan oi duen gatz-koskorra aska-baztarrean jartzea. TAg Uzt 24. Mendietan gatz-kozkorra izaki. Anab Aprika 35.
azpiadiera-2.4.3
Bloque (de cal).
Karobian gurdia bete, sorora eraman, da nola kozkorra izaten zan, ito egin bear zan ura boteaz. JAzpiroz 74s.
azpiadiera-2.5
5. (V ap. A ), kozkor (L-côte, B, BN-ciz ap. A ).
"Canto duro, casco, corteza de pan" A. " Kozkor [...], cosa endurecida" Ib. Cf. VocNav s.v. cozcorro.
Kozkor ta bizar garbitua da / zearo txurikin mea. "Ha sido limpiada de durezas y de barbas" . Or Eus 358.
azpiadiera-2.6
6. (Gc ap. A), kozkor (Sal, R ap. A). "Articulación de huesos" A. "Eri-kozkor, articulaciones de los dedos" Ib. v. BEHATZ-KOSKOR, BELAUN-KOSKOR.
Ba du kozkor; / besaburu, ukalondo, belaunburu bizkor. "Tiene buenas junturas de hombros, codos y rodillas" . Or Eus 147.
azpiadiera-2.7
7. (V-ple-arr-m-gip), kozkor (R-uzt). Ref.: A (koskor, kozkor); Etxba Eib.
Cráneo.
azpiadiera-2.8
8. (L, BN, S ap. Lh ).
"Pierre concassée" Lh. "Morceau de caillou concassé" Ib. " Koskor, sable, gravier" Lacombe msBon 24. v. HARRI-KOSKOR, harkoskor.
azpiadiera-2.8.1
Sare mee orren barnera zerbait sartu da, samar bat, koskorren bat eta orren erruz bear etzena sortzen da, desordenu ikaragarri bat.Vill Jaink 50.
azpiadiera-2.9
9. "Croupion" Lh.
azpiadiera-2.10
10. Nervio, vigor, brío. Cf. VocNav s.v. cozcor y cozcorrena.
Baiñan emen ba zegok kozkor eta aragi. "Puños y carne" . Or Eus 39. Andik mugara lênen sartzeko / ba dute eskuan kozkorra. "Todavía tienen brío en sus puños" . Ib. 396.
azpiadiera-2.11
11. " Koskorraundiék, los troncos grandes (para hacer carbón)" Iz Ulz . . Cf. VocNav s.v. cozcorr o .
azpiadiera-2.11.1
[Aizkolariak] gañera iyota laister mozten du / trunko koskor biribilla. EusJok 105.
azpiadiera-2.12
12. Prominencia.
Mendi-koskorrek urratzen zituzten, tarteka [odeiak] . Anab Usauri 109. Agertu zan mendi koxkor bat lur-utsa, ez arri aundirik ez belarrik [...]. Kozkorrari bira eman bearrean [...]. Anab Aprika 76. An, urruti, lur-kozkor baten ondotik, bi zera beltz ikusi genituan, italiarra ta auskotarra autsa arrotuz zetozenenak. Ib. 82.
azpiadiera-2.13
13. Grano de granizo. v. HARRI-KOSKOR (b).
Amar bat zentimetro lodian ezarri zuan arria, ta kozkor aundiak. JAzpiroz 77.
azpisarrera-1
HARRI-KOSKOR (V, AN-5vill; Añ; harri-kazkor Dv; harri-kaskor A; harkoskor Lar, H), HARRI-KOXKOR (V-gip). Ref.: A (arri-kazkar); Etxba Eib (arri koskorra); Elexp Berg. a) "Canto, piedra" Lar y Añ. "Pierre concassée, qui présente des côtés anguleux, inégaux, raboteux; gravier composé de telles pierres" H. "Harri-kazkor, menu moellon" Dv. "Guijo, piedrecillas" A. "Cascajo, canto rodado" Etxba Eib. Cf. VocNav: "Arricoshcor. Pedazo de piedra, ruejo (Pamplona y Montaña)".
Gelditzen dira galbai berean arri koskorrak eta beste zakarrak. Mb IArg I 203. Asmatu zuen ekartzea ta bein banan botatzea galletara arri kosko edo txikitxoak. VMg 84. Etziren eskas gathe, zur eta harri-koskoak ere. Hb Egia 150. Da bere guztiz ondo arkoskorra botatia. "Cascajo" . Ur Dial 38 (It arkoska, Dv zagorra, Ip garalla). Ire Aitak eztakialakoan ago, arri-koskor guztiak beste gauzarik eztakienean? A BeinB 68. Tira diyo arri koskor aundi bat. Iraola 83. Ar koskor artean bada ere, garia ematen zuten galanki [ango lurrak] . Ag G 113. Zati baten geldi-geldi egon zan, aurre-aldeko arri koskor bati begira-begira. Kk Ab I 103. Arri-kozkorrez ta autsez beterik eguan-eta, ezin olgetarik egin. Altuna 44. Aren onduan arrikoxkor bat / besterik ezin izan Aizkorri. EA Txindor 90. Mutiko batek zukrearen iduriko arri koxkor xuri bat eman zakon. Zub 111. Arkozkorrek oiñak kiskaltzen ditidate, ta egarrik itotzera noa. Or Mi 102. Arri koxkor artian / ura loirik dua. Laux BBa 86. Or uzten dizut ortarako poltsa arri-koxkorrez betea. Lek EunD 45. Ez kutxarroa bera sugañean ipinita, sutan goritutako arkoskorrak bertan sartuaz baizik. JMB ELG 44. Eguna argitu-ala, artzai-mutillak arkoskorrak bezela, zabalduko ditu zabaldietan zipirtztinka, zorroan bilduta darabiltzkin dirdairik ikusgarrienak. TAg Uzt 73. Arri koskorra mendi egingo zenduke zuk. NEtx Antz 128. Arri koxkor bakoitzak, pulunpatzean, pirril bat egiten du uretan. Or QA 184. Ugaldeak bilinbolaka daramatzin arri koskorrak bezelaxe. Etxde JJ 265. 40 arrizkokor artzen dituzte patrikan. Lek SClar 132. Malko lodiez ureztatu ta busti oi ditue lurreko arri koixkorrak. Erkiag Arran 183. Zakur aundi sendorra ondoratu zaio zaunkaka [...], arri koskor bat botatzeko eskean. Txill Let 29. Buruan alako arri-koskor jasa bat bezela nabaitu zuan; kulata tankadak noski. Ugalde Iltz 50. Gora asi giñan oso nekez, arri kozkor tartean, bidean arrizkoa bai-zan. Anab Aprika 82. Errotan arrikoskorrak eio eta oietatik iriña aterako dela uste izatea bezala. Vill Jaink 84. Orduko bideak, arri koskorrez beteak egozan. Erkiag BatB 86. Ikusi zituen pikotx ukaldika erortzen, batzu besten gainerat, sekulakotz uste zituen [gatzeluko] harri kozkorrak. "Des blocs de pierre" . Ardoy SFran 76. Lur sasitsu arri koxkor eta buztin pizka batekin naasiak. Ibiñ Virgil 86. Alako batian ateri zen arri-kozkor bat. Auspoa 77-78, 115. An asi zitzaizkion belarri-ondoan xixtuka ukabilla aiñako arri-kozkorrak. Berron Kijote 201. Barbantzu tartean arri koskor batzuk etortzen dira baña. TxGarm BordaB 72. Artu arri koxkor batzuk eta lo zegoan kuartoko leiora tira nituan. JAzpiroz 212. Bota harri koxkor bat kabalen aintzinera. Larre ArtzainE 11. Beste norbaitek ere ekarri du bere harri-koxkorra guztion artean eraikitzen ari garen jauregi ederra hornituago ager dadin. MIH 230. Urre-kolorezko harri-koskorrek. MEIG VII 61. Hautsez eta harri-kozkorrez beterik zegoen bide hura. MEIG IX 102.
azpisarrerakoSense-1.1
" Arri-koskorra baiño gogorrago ibilli, oso osasuntsu ibili. Zuen aittajuna arri-koskorra baiño gogorrago dabill aspaldixan " Elexp Berg. .
"Arri-koxkorraren pare lo eiñ, lo sakon egin. Telefonuak jo dabenian arri-koskorraren pare nenguan lo" Elexp Berg. "Bi esapide hauetan arri-koskor zein arri entzun daiteke" Ib.
b) Grano de pedrisco.
Aize-zurunbillo bildurgarri bat sortu zan, eta arria eraso, ta arri kozkor batek buruan jo niñun. JAzpiroz 77.
azpisarrera-2
BEHATZ-KOSKOR (B; VocB ), BEHATZ-KOXKOR ( beatz-koxkor B). "Beatzkozkor: Estando el puño cerrado, las extremidades de las articulaciones" VocB. "Articulaciones del dedo" A. "Beatz-koxkor, articulación del dedo. Beatz-koxkorretan min artut" Izeta BHizt2.
Ontan asi da Katu filarmonika jotzen eta bestiak kantari, maia biatz koskorrakin juaz, zaldiyen trotia balitz bezela. Iraola 122.
azpisarrera-3
BELAUN-KOSKOR ( (G-to, Sal ap. A)), BELAUN-KOXKOR. Rótula; rodilla.
Altxa zaitia; belaun-koxkorrakin galtza guztiyak ondatu biar dituzu. Alz Bern 54. Gona ozt-ozta belaun koskorrak / estaltzen zizkana. MendaroTx 246 (ib. 214 belaun koxkor). Ageriyan dabiltza / belaun-kozkorrak. Yanzi 160. Eskoboi banakin, galtzak belaun-koskorretaraño, gain guztia zirrit-zarrat larraskatzen. Anab Poli 54. Belaun-koskorrez goitik lau-bost bat / beatz gutxi gorabera / gonentzat naiko neurria ere / bada au alde batera. Olea 95.
azpisarrera-4
KOSKOR-GAITZ. "Koskor-gaitza, sorixak, la enfermedad de las ovejas; les salen bultos junto a la garganta" Iz ArOñ.
azpisarrera-5
KOXKOR (V-gip, G-azp, B; Dv). Ref.: SM EiTec1 (firi-fara); Gketx Loiola (merkatu). (Forma con palat. expresiva). A) (Adj.). a) Pequeño; insignificante, poco importante. "Pour un enfant on use du diminutif koxkorra" Dv. "Nok esango leuke, batzuek firi-fara koxkor batekin torlojogintzan bizi-modua ataratzen dabela" SM EiTec1 (s.v. firi-fara).
tradizioa
Tr. Documentado en autores meridionales desde principios del s. XIX, al Norte lo hallamos en Hiriart-Urruty, GH, J. B. Etchepare, Mattin, Larre y Etchebarne (86, en la forma koxkorra ). En DFrec hay 15 ejs. de koxkor .

Esatea mutil koxkor bategaiti, edo gizon barritsu barbullo bategaiti guzur utsa dala [...] ezta gauza andirik. Zav Serm II 278. Sentitu ta erre ziren alako gizon koxkor batek beren buru balute bezela. 'De que un hombrezuelo como aquél' . Aran SIgn 37s. Onen balioarekin jarriko dut denda koxkor bat. Apaol 83. [Bedorren bertsuak] famatu bearrikan / ez dutenak dira / nik aitortuko niyon / koxkorrak balira. Otaño in AzpPr 60. [Landarea] ordu arte ja bizikor eta pixkor, bainan hein batean koxkor gelditua. HU Aurp 198. Bere erri koxkorra ta jaiot-etxea ta famili-kondarrak ikusteko gogoa. Mok 8 (v. tbn. Muj PAm 41 erri koxkor, Arti Tobera 271 herrixka koxkor). Gure bei koxkorrak baño baba geiago jan dute idi auek. Ag G 87 (183 gizon koixkor). Pago koxkor bat kuriosue / badago gure mendiyen, / ebaki ezetz egingo dizut / ordu bete ta erdiyen. EusJok 97. Frantzes koxkor au azaldu zaigu / bastante gizon litxarra. Tx B 142. Nobiyorik etzaidan / azaldutzen neri; / nere partez iri / noski bai ugari. / Gezurra den ori, / bat ezten ageri; / gerok esan bearko / koxkor banari. Tx B III 36. Mirei gaxoa koxkor ta lotsati zelarik. 'Neuve et éttonée' . Or Mi 68s. Gizon koxkor bat zela / egiten zuten farra. Yanzi 208. Mugarri koxkor baten eskubidea eman dezaietela. Ldi IL 85. Bidasoa, / ibai koxkor bat besterik ez da. "Riachuelo" . Or Eus 196. "Kixkilleria" ere esaten da. Jende koxkorra adierazten du. Ib. 63n. Aietan bai, ipernu gorria! Erriberako koxkor aien artean sarrerazi nindutenan. Ago bakoitza ipernu, gau ta egun biraoka. Or QA 87. "Napar beltxa" esaten zidatean, eta ordun adierazi, Areson azia nindutela. Iri berriz, "Napar koxkorra". Ib. 41. Beti geok lasaitzeko diñako arrazoi koxkorren bat sortzen degu. JAIraz Bizia 46s. Ol-tzar batzuz egindako kamaña koxkor bat. Etxde AlosT 53. Beltran, atsekabe koxkorren batzuk ekarriarren ere, adiskide zarra dek lenengo! Ib. 72. Baldintza koxkor bat jarriko diat alabaña. Ib. 70. Azkeneko kopla satira bat da, monjaen kontrako satira koxkor bat. Lek SClar 118. Larre gaiñeko malkor koxkor batera igo zen. Etxde JJ 11. Badira errian [...] garbiketak egiteko etxe koxkor bi. Erkiag Arran 134. Bazen zer nahi [ferian] . ! Jorrai koxkorratik artho biltzeko mekanikaraino. GH 1959, 308. Zurekin ibilli nai bali badu, izateko errespeto. Ez dedilla abere-koxkor izan. MAtx Gazt 69. Kaxba-erria, [...] mendi koxkor baten gañeraño igotzen da. Anab Aprika 17. Ibai koxkor bat sortzeko ainbat / ixuri diran malkoak. Basarri 23. Erreka koxkor bati behera untzixka batean gindoalarik. JEtchep 86. Gaur kale-etxe bezela jarria dagoen arren, garai artan etxe koxkor bat zan. Salav 36. Gero atera zituzten bi zezen koxkor batera [...]. Beti korri egiten zuten arrapatzen zutena aidean botata. Ib. 50s. Apari koxkor bat, zalapartarik gabekoa. Lab SuEm 200. Bertsu koxkor bat euskara garbiz / atetik diot kantatuko. Mattin 131. Ni, maixu koxkor bat besterik ez, / zer nai dezute esatea? Azpillaga in Uzt Noiz 42. Arrai zatarrak koxkorragua / menderatzen duanean / bezelatsu. Uzt Sas 251. Txalupa-koxkor bat. "Un barco tan pequeño" . Berron Kijote 222. Asto koxkorraren laguntza ez zuten hastiro zenbaitek. Larre ArtzainE 53s. Herri koxkorretik hiri handira. MEIG III 78. Musika hori daukagu belarrietan sartua hamaika ikasle koxkor eta kaxkarrek. MEIG VIII 51. Liburu koxkor onek (164 orrialde baditu), honelaxe baitio azalean: [...]. MEIG II 109. Film pila koxkor bat agertu zaigu aurtengo neguan, iazko urritasunaren aldean. MEIG I 189.
v. tbn. MendaroTx 213. EA OlBe 87. TxGarm BordaB 50. Ataño TxanKan 253.
azpisarrerakoSense-5.1
(Uso sust., ref. a un niño).
Koxkor oiek beñere ez azitzea nai nikek! Ldi IL 19. Nere koxkorrak ezagutzen ez ditukela ta aien argazki bat eskatzen didak. Ib. 15. Zeñen bildur aiz, koxkor? Emen etzegok sorgiñik. NEtx Antz 21. Nolatan zerate? Gure koxkor biak ongi al dira? NEtx LBB 79.
Balio zenduana koxkor birek aiña. MendaroTx 231.
b) "Trapu, bien fait. Muthiko koxkor bat, un garçon solide" H.
Goldaketarako idi-koxkorrak. 'Robustes bouvillons'. Ibiñ Virgil 95.
Crecido.
Arestian ume ezagututakoak gizon eta emakume koxkor biurtu ziran. Etxde JJ 234.
c) "Koskorra, id. kozkorra, diminutif koxkorra: bossu, et spécialement rendu tel par l'âge" H.
d) Apocado, cobarde.
Leoia baxen bizkor? Ala bilddots epela baxen koiskor? Otx 68. Gizon koxkorren fama dute gallegoak, baña ura oso balientea zan. Salav 97.
e) (V-gip ap. Elexp Berg; G-azp). Malo.
Azkenerako bere azio koxkorra egin zuan jende orrek. Alkain 59.
B) (Sust.). a) Pedazo, trozo.
[Egoaizeak] tella koxkorren bat lurreratuz. Etxde AlosT 40. Berinki-koxkor batzuk zekarzkian esku-muturretan. "Unas cuentas de vidrio". Berron Kijote 179. Sufre-koxkorrak darizkiola. "Piedra azufre". Ib. 64.
(V-gip ap. EAEL 133; T-L). Trozo de pan. "Croûton (de pain)" T-L. Cf. Echaide Orio 108: "Coshcorra, cuscurro".
b) (V-gip; H; kuxkur V-gip). "Saliente, bulto" SM EiTec1.
Aztal biak ongi gurutzetzeko jo bear du lendabizi, airean, ezkerreko oñaren kanpo aldeko koiskor txonkatillakoarekin. Izt D 123 (v. tbn. txonkatillako koiskor ib. 124 et passim).
Iru koxkorreko opill bat, iru mokadutan jateko. Moc Damu 7.
c) (V-m, L-côte ap. A). "Terrón de azúcar" A.
Azukrea gutxitxo bai-zegoan, kanporatu nuan nere maletatik etxetik ateratzean sartu nituan koxkor aietako pilla bat. Anab Aprika 72.
(Como segundo miembro de compuestos).
Edo bost edo sei [...] laúdano tanto azukre koxkor batean. EE 1885a, 134. Eman dezotela azukre koxkor bat [elefantari]. Prop 1903, 124. Azukre koxkor bana eman ta kitto. Ag G 106. Gozo-ontzitik azukre-koxkor bat atera. Ldi IL 18. Atera nituan maletan neuzkan azukre-koxkor guztiak. Anab Aprika 80.
d) (L, BN, S). Ref.: A; Lh. "Canto duro, casco, corteza de pan" A.
e) (L, BN, S ap. Lh). "Pierre concassée" Lh. "Morceau de caillou concassé" Ib.
koskor
<< korrikalari 0 / 0 kreditu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper